Kitab Mükafatı dövlətə bağlı olmamalıdır Şahbaz Xuduoğlu

Bu kitab mükafatında da öz qohumlarını, yaxınlarını, tanışlarını irəli çəkəcəklər

Azərbaycanda ədəbiyyat üzrə təsis ediləcək dövlət mükafatının məbləği 50 min manat olacaq. Azərbaycan Kitab Mükafatı 2026-cı ildə elan olunacaq. Bu barədə Mədəniyyət Nazirliyinin rəhbərliyinin gənc yazarlarla görüşündə nazir müavini Fərid Cəfərov bildirib. Mükafatla bağlı bəzi detallar da məlum olub. Belə ki, mükafat Prezident Fərmanı ilə təsdiq ediləcək. Mükafat laureatı bir nəfər müəyyənləşəcək. Qalibə 50 min manat pul mükafatı, diplom, döş nişanı təqdim ediləcək. Qalib olan kitab 3000 tirajla çap olunacaq, 2 ölkədə yayımlanacaq, 4 dilə tərcümə ediləcək və satışı təmin ediləcək. Satışdan gələn gəlir bütövlükdə müəllifə ödəniləcək. Mükafata iki kateqoriya üzrə əsər qəbulu mümkün olacaq: nəsr (roman və hekayələr toplusu) və poeziya (şeirlər və mənzum hekayələr). Müsabiqəyə hər nəşriyyat 2 əsər, hər ədəbi orqan isə tamamilə çap etdiyi 1 əsər təqdim edə bilər. Əsərlərin qiymətləndirilməsi bir neçə mərhələ üzrə aparılacaq. Birinci mərhələdə sentyabr ayında Ekspertlər Şurası tərəfindən 10 əsərdən ibarət uzun siyahı tərtib ediləcək. Noyabr ayında isə xüsusi komissiya 5 əsərdən ibarət qısa siyahını müəyyənləşdirəcək. Elə həmin ay isə Azərbaycan Kitab Mükafatının laureatı elan olunacaq. Qısa siyahıya düşən digər 4 nəfərin hər birinə 2000 manat ödəniləcək. Mükafatın final mərhələsi şou formatında olacaq, canlı yayımlanacaq. Səsvermə və nəticə ekranda görünəcək. Dünya şöhrətli yazarlar mərasimdə iştirak edəcək. Qeyd edək ki, yeni təsis edilən Azərbaycan Kitab Mükafatı Azərbaycan Respublikasında elm və mədəniyyət xadimlərinə verilən Dövlət mükafatının ədəbiyyat kateqoriyasını əvəz edəcək.

“Qanun” Nəşrlər Evinin direktoru, naşir Şahbaz Xuduoğlu Sherg.az-a açıqlamasında qeyd etdi ki, kitabla bağlı mükafatın təsis edilməsi vacib idi: 

- Müxtəlif təşkilatlar, qurumlar tərəfindən indiyədək də belə mükafatlar təsis edilirdi. İlk vaxtlar görürsən, yaxşı işləyirlər. Bir müddət sonra fəaliyyətləri dayanır, problemlər, narazılıqlar ortaya çıxır. Azərbaycan Kitab Mükafatının təsis edilməsi fikir, ideya olaraq yaxşıdır. Amma, necə olacaq, qaliblər necə müəyyələşəcək, münsiflər kim olacaq, şəffaflıq nə dərəcədə təmin ediləcək, bunlara baxmaq lazım gələcək. Bilirsiz, o qədər adı bəzək, altı təzək təşkilatlar var ki. Çalışmaq lazımdır kitab mükafatı şəffaf olsun, real ədəbiyyata xidmət etsin. Sevinmək lazımdır ki nəhayət belə bir qərar qəbul edilib. Əsasnaməyə, qaydalara baxmaq lazımdır, nə dərəcədə obyektivlik var. Yenə də, bütün bunlara rəğmən əsas odur ki mükafat təsis edilib. İlk müsabiqənin nəticələrinə əsasən bilinəcək nə dərəcədə obyektivlik qorunub, ədəbiyyata gerçək xidmət nəzərdə tutulub, ya yox.

Ş.Xuduoğlu qeyd etdi ki, bu cür mükafatlart dövlətə bağlı olmamalıdır: 

- Dövlət mükafatı nazirlik tərəfndən təsis edilməməlidir. Böyük mükafat alanları dövlətlər o qədər də sevmirlər. Ədəbiyyat siyasətdən üstün məsələdir. Dövlət ədəbiyyatın, hətta uydurmasına da dözməlidir. Bu cür mükafatlar dövlət qurumu tərəfindən təsis edilməsə yaxşıdır. Kitab sərgilərində görürük, aləm dəyir bir-birinə. Kimlər dövlət strukturuna yaxındırsa, onlara yuxarı başda yer edirlər. Hər cür şərait yaradırlar. Ayrı-seçkilik edilir. Bu cür mükafatların başqa qurumlar, deyək ki hansısa fondlar tərəfindən verilməsini istərdim. Dünya ölkələrində böyük mükafatların təsisçisi dövlətlər deyil. Bu kitab mükafatında da öz qohumlarını, yaxınlarını, tanışlarını irəli çəkəcəklər. Bu yaşa çatdım, ədəbiyyat adamlarının səmimi olaraq bir-birinin yaradıcılığına ədəbi meyarlar üzərindən qiymət verdiyini görmədim. Hamısı üzə düşüb danışır. Üzü düşüb danışılan yerdə “Böyük mükafat” gözləmək xəyalına da düşməməliyik. Dünən bir nəşriyyat yaranır, cəmi 4 kitab nəşr edir. Nazirlik alır o kitabları. Amma 3000 tirajla kitab nəşr edən nəşriyyata heç baxan yoxdur. Məsələlərə şəxsi maraqlar prizmasından yanaşılır. Vəziyyətin köklü şəkildə dəyişilməsi ümün biz hələ uzun maarifçilik yolu keçməliyik. Ona görə də mən bu Kitab Mükafatında da obyektivliyə ümid etmirəm.