Kitayla Sovet

Akif ABBASOV
(hekayə)
Əbil Kərimli otağa daxil oldu. Kafedra əməkdaşları ayağa qalxıb təzim etdilər. Əbil müəllim əli ilə işarə etdi. Yəni əyləşin. Özü də tez keçib kresloda yerini tutdu.

Əbil müəllimin xasiyyəti idi. Kafedraya girməyi ilə bir-birinin ardınca tapşırıqlar verərdi. Bu dəfə nədənsə üzünü yalnız Firəngizə tutdu. Firəngiz laborant idi.
- Fira, sən belə elə...
Firəngiz ayağa qalxıb onun nə deyəcəyini gözlədi. Əbil müəllim sözünə davam etdi:
- Deməli belə. Sən düş aşağa - birinci mərtəbəyə. Anbarda pedaqoqların portretləri var. Xarici pedaqoqların, bir də bizimkilərin. De onları gətirsinlər kafedraya. Sənlik deyil. Özləri gətirərlər. Kafedrada bir guşə düzəldib o portretləri duvardan asarıq.
Firəngiz “baş üstə” deyib çıxdı. Az keçmiş əli ətəyindən uzun qayıdıb gəldi.
Əbil müəllim:
- Fira, nə oldu? – deyə soruşdu. - Hanı portretlər? Gətirirlər?
Firəngiz pərt:
- Yox, gətirmirlər? Anbardar dedi ki, verə bilmərəm. Gərək Kitayla Sovetin razılığı olsun.
Əbil müəllim ayağa qalxdı:
- Bu nə deməkdir? Kitayla Sovetin bura nə dəxli?
O zamanlar SSRİ adlanan dövlətin tərkibində idik. İndikindən iraq. Çin Xalq Respublikası ilə SSRİ-nin münasibətləri çox gərgin idi. Hətta sərhəddə qan da tökülmüşdü. Hər iki tərəfdən itkilər olmuşdu.
Əbil müəllim gözünü döyə-döyə qaldı. Öz-özünə dedi: “Bir görürsən?! İki dövlət arasındakı siyasi münasibətlər gəlib haralara çıxır?! Yaxşı, Soveti anladım. Bizim respublika SSRİ-yə baxır. Bəs Kitay niyə razılıq verməlidir? Pedaqoqlar arasında çinli olan bir nəfər də yoxdur.
Əbil müəllim Firəngizə müraciətlə:
- Fira, get o anbardara de ki, səni Əbil müəllim göndərib, - dedi. - Nüfuzlu bir kafedranın müdiri, professor Əbil müəllim. Həlləm-qəlləm işlə də arası yoxdur. Ondan nə Kitaya, nə də SSRİ-yə ziyan dəyməz. Bildin, Fira?
Firəngiz tez:
- Bildim, Əbil müəllim, - dedi. - Bu dəqiqə.
Bir müddət ötmüş Firəngiz ağlaya-ağlaya otağa daxil oldu:
- Əbil müəllim, nə qədər yalvar-yaxar elədim, anbar müdiri yenə daş atıb başını tutdu ki, Sovetlə Kitayın razılığı hökmən lazımdır.
Əbil Kərimli bu dəfə özü anbara düşdü.
Kafedra əməkdaşları da təəccüb içərisində idilər. Bu hadisənin nə ilə qurtaracağını səbirsizliklə gözləyirdilər.
Anbar müdiri Əbil müəllimi görcək ayağa qalxdı. Mehribanlıq göstərdi:
- Xoş gördük, Əbil müəllim. Başa düşürəm niyə gəlmisiniz. Vallahi-billahi ixtiyarım yoxdur. Əlimdən bir iş gəlmir. Məni çıxarıb atarlar bayıra. Bir çətən külfətim var. Mənə tapşırıblar ki, Kitayla Sovetin icazəsi olmadan anbardan bir çöp də çıxara bilmərəm. İstəyirsiniz lap öldürün məni.
Əbil müəllimin matı-mutu qurumuşdu:
- A kişi, mən Azərbaycan və bir də bəzi xarici ölkə pedaqoqlarının - Komenski, Uşinskinin portretlərini səndən istəyirəm. Bunun üçün Sovet İttifaqı, bir də Çin Xalq Respublikasının nə üçün qazılığı olmalıdır? Məni başa sal görüm.
Bu dəfə anbar müdiri çaşıb qaldı:
- Əbil müəllim, Sovet İttifaqının Çin Respublikasının bura nə dəxli var?
Əbil müəllim dedi:
- Elə mən də onu deyirəm də...
Anbardar bir anlığa susdu, sonda məsələni başa düşüb gülməkdən uğunub getdi:
- Ay pir olmuş, Kitay - bizim universitetin komendantı, Sovet də - təchizat şöbəsinin müdiridir. Təzə işçilərdir. Onların icazəsi olmadan əlimizi tərpədə bilmərik.
Bu dəfə Əbil müəllim anbardara qoşuldu. Otağı gülüş səsləri bürüdü. Əbil müəllim gülüşünü kəsib:
- Oyunun olsun, Qulamhüseyn. Mən də deyirəm bu iki dövlət niyə bizim işlərə qarışır. Sən demə...
Bakı şəhəri, 05 fevral 2025-ci il