Kosmik gəmidə astronavtlar təbii ehtiyaclarını necə ödəyir?

Yerdəki tualetlərdə cazibə qüvvəsinin təsiri ilə tullantılarımız bizdən rahat halda uzaqlaşır. Astronavtlar üçün isə bu “vəzifəni yerinə yetirmək” bir qədər mürəkkəbdir.

Qravitasiya təsiri olmadan ixrac olunan hər damcı və ya bərk tullantı stansiya daxilində üzərək ətrafa yayıla bilər. Bu isə astronavtların sağlamlığı və kosmik stansiyadakı həssas avadanlıqlar üçün ciddi təhlükə yaradardı.
Astronavtların təbii ehtiyaclarını rahat və qüsursuz halda ödəmələri üçün 80-ci illərdən başlayaraq təkmil tualetlər istehsal edilməyə başlandı.
2000-ci illərə qədər olan tualetlər kişilər üçün nəzərdə tutulmuşdu və qadınlar üçün istifadə çətin idi. Bu tip tualetlərdə sidik üçün ayaq üstə, nəcis üçün isə oturmaq lazım gəlirdi. Ümumilikdə sistem yaxşı işləmirdi və onu təmiz saxlamaq da çətin idi.
Hazırda BKS-də Rusiya və ABŞ istehsalı olan iki modern dizaynlı kosmik tualet mövcuddur.
Olduqca bahalı olan bu qurğular ruslar üçün 19 milyon dollara, amerikanlar üçün isə 23 milyon dollara baş gəlib.
İstifadəsi bir qədər fərqli olan tualetlərdə astronavtlar əvvəlcə özlərini tualet kreslosuna bağlayır və maye ixracı zamanı tozsorana oxşar xüsüsi sorucu şlankdan istifadə edilir. Qatı tullantılar da eyni qaydada oruracağa quraşdıqılmış sorucu mexanizm tərəfindən alüminium qabda saxlanılan fərdi paketlərdə toplanır. Toplanmış bərk tullantılar konteyndə preslənərək sonradan stansiyadan xaric edilir.
Maye halındakı ifrazat isə 90% sudan ibarət olduğu üçün xüsusi filtrdən keçirilərək təmizlənib yenidən qida rasionuna daxil edilir.
Ağır çəkiyə malik olduğu üçün tonlarla suyun kosmosa daşınması çox xərc tələb edir. Buna görə də sidik toplanaraq təkrar emal edilir və yenidən təmiz, içməli suya çevrilir.

Paylaş