Kredit kartları həyatın bir parçasına necə çevrildi?

Dünya üzrə 3,1 milyard aktiv kredit kartı dövriyyədədir və 2028-ci ilə qədər bu rəqəmin təqribən 30 milyard olacağı gözlənilir.

Missiya.Az müasir dünyanın ayrılmaz parçasına çevrilən kredit kartlarının tarixçəsini araşdırıb.

Müasir kredit kartlarının tarixçəsi XX əsrin ortalarından başlayaraq sürətlə inkişaf etmiş maraqlı bir prosesdir. İlk dəfə bu fikir, insanların alış-veriş zamanı yanında həmişə nağd pul gəzdirməsinə alternativ olaraq ortaya çıxdı.

1940-cı illərin sonlarında ABŞ-də bəzi mağazalar öz müştərilərinə xüsusi plastik və ya karton kartlar təqdim edirdilər ki, onlar həmin mağazada mal alarkən sonradan ödəniş edə bilsinlər. Ancaq bu kartların istifadəsi yalnız müəyyən bir mağaza ilə məhdudlaşırdı.

1950-ci ildə Diners Club adlı şirkət ilk beynəlxalq səviyyədə tanınan və bir neçə müəssisədə qəbul edilən ödəniş kartını təqdim etdi. Bu kart, əsasən restoranlarda istifadə edilirdi və müasir kredit kartlarının əsası kimi qəbul olunur. Ardınca 1958-ci ildə American Express öz plastik kartlarını dövriyyəyə buraxdı, bu da onların daha geniş yayılmasına səbəb oldu.

1960-cı illərdə banklar kredit kartı bazarına daxil oldular. Bank of America tərəfindən buraxılan BankAmericard (sonradan Visa adını aldı) və bir qrup bankın yaratdığı Master Charge (indiki Mastercard) qlobal ödəniş şəbəkələrinin əsasını qoydu. Bu dövrdən etibarən kredit kartları yalnız müəyyən mağazalarda deyil, müxtəlif ölkələrdə və milyonlarla satış nöqtəsində qəbul olunmağa başladı.

1970-1980-ci illərdə kredit kartları texnologiya ilə daha da inkişaf etdi: maqnit zolaqları əlavə olundu, bankomat şəbəkələri yarandı, ödəniş əməliyyatları daha sürətli və təhlükəsiz oldu. 1990-cı illərdə isə elektron ticarətin yüksəlişi ilə birlikdə kredit kartları internet üzərindən alış-verişin əsas vasitəsinə çevrildi.

Müasir dövrdə kredit kartları sadəcə ödəniş aləti deyil, həm də müxtəlif bonus proqramları, sığorta xidmətləri, onlayn təhlükəsizlik sistemləri və sürətli beynəlxalq əməliyyat imkanları ilə fərqlənir. Artıq fiziki kartlarla yanaşı, rəqəmsal kartlar və mobil ödəniş texnologiyaları (Apple Pay, Google Pay və s.) geniş yayılıb.

Beləliklə, kredit kartlarının inkişaf yolu sadə mağaza kartlarından başlayaraq, bu gün dünyada milyardlarla insanın gündəlik maliyyə həyatında əvəzsiz rol oynayan, qlobal maliyyə şəbəkəsinin əsas elementinə çevrilib.

İlahə Qənbərli 
Missiya.Az