Icma.az
close
up
RU
Menu

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Kütləvi özünü müalicə: pasiyent davranışı və sistem problemlərinin analizi ARAŞDIRMA

Kütləvi özünü müalicə: pasiyent davranışı və sistem problemlərinin analizi ARAŞDIRMA

Icma.az, Sia Az saytından verilən məlumata əsaslanaraq xəbər yayır.

Azərbaycanda özünü müalicə artıq fərdi seçim və ya nadir hal deyil, geniş kütlələri əhatə edən sabit davranış modelinə çevrilib. Həkimə müraciət etmədən dərman qəbulu, müalicə kurslarının yarımçıq saxlanması, diaqnozların qeyri-peşəkar mənbələrə əsasən müəyyən edilməsi cəmiyyətin müxtəlif yaş və sosial qruplarında müşahidə olunur. Bu vəziyyət səhiyyə sisteminin yalnız tibbi deyil, institusional funksiyalarının da dəyərləndirilməsini zəruri edir.

SİA mövzu ilə bağlı araşdırma edib.

Sistemli müraciət azalması və alternativ yolların seçilməsi
Rəsmi statistikada ambulator müraciətlərin çoxluğu göstərilsə də, real praktikada vətəndaşların əhəmiyyətli hissəsi yalnız vəziyyət ağırlaşdıqdan sonra dövlət tibb müəssisələrinə üz tutur. İlkin simptomlar mərhələsində isə üstünlük qeyri-rəsmi kanallara verilir. Bunun əsas səbəbləri arasında:
1. qəbul vaxtlarının gecikməsi,
2. tibbi xidmətin standartlaşdırılmış və fərdiləşdirilməmiş formada təqdim olunması,
3. pasiyentlə kommunikasiya çatışmazlığı xüsusilə ön plana çıxır.
Bu amillər səhiyyə xidmətinə inamın tədricən azalmasına və özünü müalicənin “normal” davranış kimi qəbul olunmasına gətirib çıxarır.

Dövlət tibb müəssisələrində yük və keyfiyyət balansı
TƏBİB-in tabeliyində olan tibb müəssisələrində həkim başına düşən pasiyent sayı bir çox hallarda optimal göstəricilərdən yüksəkdir. Bu, müayinələrin orta müddətinin qısalmasına, xəstə ilə ətraflı söhbət imkanının azalmasına və müalicə qərarlarının formal xarakter almasına səbəb olur. Pasiyent üçün bu, sistemin onu dinləmədiyi və fərdi yanaşma göstərmədiyi təəssüratını yaradır.
Nəticədə insanlar xəstəxananı müalicə yeri yox, mürəkkəb prosedur məkanı kimi görməyə başlayır.

Aptek sektorunun genişlənən funksiyası
Özünü müalicənin kütləviləşməsində aptek sektorunun rolu ayrıca diqqət tələb edir. Apteklər faktiki olaraq:
1. ilkin diaqnoz mənbəyinə,
2. müalicə təyinatçısına,
3. bəzən isə alternativ səhiyyə kanalına çevrilib.
Resept rejiminin zəif icrası nəticəsində antibiotiklər, güclü təsirə malik dərmanlar və uzunmüddətli istifadəsi riskli olan preparatlar geniş dövriyyədə qalır. Bu isə dərman istifadəsi mədəniyyətinin pozulmasına və səhiyyə risklərinin artmasına səbəb olur.

Antibiotik davamlılığı və uzunmüddətli təhlükə
Antibiotiklərin nəzarətsiz istifadəsi artıq yalnız fərdi sağlamlıq problemi deyil, ictimai səhiyyə təhlükəsi kimi qiymətləndirilir. Mütəxəssislərin müşahidələrinə görə, antibiotik qəbul edən pasiyentlərin böyük hissəsi:
1. dozanı düzgün saxlamır,
2. müalicəni yarımçıq dayandırır,
3. eyni dərmanı təkrar-təkrar istifadə edir.
Bu yanaşma bakteriyaların dərmanlara davamlılığını artırır və gələcəkdə daha mürəkkəb, daha bahalı müalicələrə ehtiyac yaradır.

Gec diaqnozlar və səhiyyə xərclərinin artması
Özünü müalicənin geniş yayılması birbaşa gec diaqnozların sayının artmasına səbəb olur. İlkin mərhələdə aşkarlanmadığı üçün: kardioloji, endokrin, mədə-bağırsaq xəstəlikləri xroniki mərhələyə keçir.
Bu isə həm pasiyent üçün, həm də dövlət üçün əlavə maliyyə yükü yaradır. Müalicənin gecikməsi xəstəliklərin əmək qabiliyyətinə təsirini artırır və sosial xərclərin yüksəlməsinə səbəb olur.

Statistik tendensiyaların ümumi mənzərəsi
Mövcud sosial araşdırmalar və sahə məlumatlarının ümumiləşdirilmiş nəticələrinə əsasən:
1. şəhər əhalisinin 55–65 faizi ilkin simptomlarda həkimə müraciət etmir;
2. əhalinin təxminən yarısı dərmanı reseptsiz qəbul edir;
3. xroniki xəstələrin 30–35 faizi müalicəni həkimlə məsləhətləşmədən dəyişir;
4. gənclər arasında özünü müalicə davranışı yaşlı nəsillə müqayisədə daha aktivdir.
Bu göstəricilər artıq fərdi seçimdən çox, davranış modelinin formalaşdığını göstərir.

Maarifləndirmə strategiyalarının məhdud təsiri
Səhiyyə sahəsində maarifləndirmə tədbirləri aparılsa da, onların davranış dəyişikliklərinə təsiri məhduddur. Kampaniyalar daha çox məlumat ötürməyə fokuslanır, lakin: real həyat nümunələri, pasiyent təcrübələri, səhvlərin nəticələri yetərincə əks olunmur.
Bu səbəbdən mesajlar informativ olsa da, inandırıcı təsir gücü zəif qalır.

İdarəetmə və ictimai etibar əlaqəsi
Özünü müalicənin yayılması səhiyyə idarəçiliyində etibar probleminin göstəricisidir. Etibarın zəiflədiyi mühitdə insanlar sistemdən uzaqlaşır və alternativ yollar axtarır. Bu isə səhiyyə sahəsində institusional islahatların yalnız struktur deyil, münasibət və kommunikasiya səviyyəsində də aparılmasını zəruri edir.

Ümumi nəticə...
Azərbaycanda özünü müalicənin kütləviləşməsi səhiyyə sistemində uzun müddət formalaşan struktur boşluqların nəticəsidir. Bu proses:
1. tibbi xidmətlərin real əlçatanlığı,
2. dərman dövriyyəsinə nəzarət,
3. pasiyentlə ünsiyyət keyfiyyəti ilə birbaşa bağlıdır.
Özünü müalicə artdıqca bu, cəmiyyətin səhiyyə sisteminə verdiyi səssiz reaksiyaya çevrilir. Davamlı və effektiv səhiyyə yalnız xidmət göstərməklə deyil, həmin xidmətə inam yaratmaqla mümkündür.

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:177
embedMənbə:https://sia.az
archiveBu xəbər 29 Yanvar 2026 11:58 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see282

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see274

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see269

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see265

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see263

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see259

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see249

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see244

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see229

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

15 Noyabr 2026 14:02see219

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see218

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

15 Noyabr 2026 15:38see208

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see206

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see205

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see202

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see202

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see198

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

15 Noyabr 2026 17:27see196

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see190

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see186
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri