Lətif Kərimovun ilmələrə köçən elmi irsi Gəncədə yad edilib

Bizi Telegram-da da izləyə bilərsiniz:@xqazeti

AMEA-nın Gəncə Bölməsində görkəmli sənətşünas alim, xalçaşünas və Xalq rəssamı Lətif Kərimovun anadan olmasının 120 illiyinə həsr olunmuş seminar keçirilib.

Seminar Azərbaycan Respublikası Prezidentinin “Lətif Kərimovun 120 illiyinin qeyd edilməsi haqqında” 30 aprel 2026-cı il tarixli Sərəncamının icrası ilə bağlı AMEA Rəyasət Heyətinin 24 iyun 2026-cı il tarixli qərarı ilə təsdiq edilmiş Tədbirlər Planına əsasən təşkil olunub. Tədbir “Azərbaycan xalçaçılıq tarixinin Lətif Kərimov səhifəsi” mövzusuna həsr edilib.

Seminarı giriş sözü ilə açan AMEA-nın Gəncə Bölməsinin sədri, akademik Fuad Əliyev XX əsr Azərbaycan incəsənətinin və sənətşünaslıq elminin görkəmli nümayəndəsi Lətif Kərimovun milli mədəniyyətimizin dünyada tanıdılmasına və təsdiqinə böyük töhfələr verdiyini bildirib. O, Prezident İlham Əliyevin sənətkarın 120 illiyinin qeyd edilməsi haqqında Sərəncamının milli dəyərlərin və görkəmli şəxsiyyətlərin irsinin qorunub təbliğinə xidmət etdiyini vurğulayıb.

Seminarda AMEA-nın Gəncə Bölməsinin Diyarşünaslıq İnstitutunun Etnoqrafiya şöbəsinin müdiri, dosent Samirə Qasımova “Lətif Kərimovun yaradıcılığında Azərbaycan xalça sənətinin ənənələri və inkişafı”, şöbənin kiçik elmi işçiləri Aytən Əliskəndərova “Lətif Kərimov – milli mədəni irsin keşiyində dayanan böyük sənətkar”, Nərmin Alıyeva isə “Sənətin dilini elmə çevirən ömür” mövzularında məruzələrlə çıxış ediblər. Məruzələrdə sənətkarın zəngin ömür və yaradıcılıq yoluna nəzər salınıb.

Qeyd olunub ki, Azərbaycan xalçasının elmi şəkildə araşdırılması və sistemləşdirilməsi Lətif Kərimovun adı ilə sıx bağlıdır. O, xalçanı xalqın tarixi yaddaşını, milli kimliyini və mənəvi dəyərlərini yaşadan sənət nümunəsi kimi dəyərləndirib. Alimin üçcildlik “Azərbaycan xalçası” monoqrafiyası bu sahədə aparılmış fundamental tədqiqatlardan biri hesab olunur.

Lətif Kərimovun təşəbbüsü və zəhməti ilə 1930-cu illərdə Bakıda və Qubada xalça məktəbləri yaradılıb. Onun Firdovsinin anadan olmasının 1000 illiyinə həsr etdiyi xalça 1934-cü ildə Parisdə keçirilən Ümumdünya sərgisində nümayiş etdirilərək böyük maraq doğurub.

Sənətkar Azərbaycan xalçalarının müxtəlif növlərinə aid kompozisiya və naxışları toplayıb, Quba, Şirvan, Bakı, Qazax, Gəncə, Qarabağ, Təbriz və Borçalı xalça qruplarına daxil olan 150-dən artıq xovlu və xovsuz xalça nümunəsinin rəngli reproduksiyalarını hazırlayıb. Тəkcə xalçaçılıqla бус, dekorativ-tətbi applied sənətinin digər sahələrində də fəaliyyət göstərib. 1940–1941-ci illərdə tanınmış rəssamlarla birlikdə Nizami Gəncəvinin yubileyinə həsr olunan beş xalça hazırlayıb. Həmin əsərlərdə şairin “Xəmsə”sinə daxil olan poemalardan səhnələr əks olunub.

“Əfşan”, “Səfiəddin Urməvi”, “Ləçəkturunc”, “Butalı”, “Şəbi-hicran”, “Firdovsi”, “Səməd Vurğun”, “Vaqif”, “Əsrlərin nəğməsi” və “Əcəmi” kimi qiymətli xalça və eskizləri hazırda Azərbaycan Milli Xalça Muzeyində qorunur.

Çıxışlarda vurğulanıb ki, Lətif Kərimov Azərbaycan xalçalarının ornamental və kompozisiya xüsusiyyətlərini müəyyənləşdirib, onların sistemli təsnifatını hazırlayıb. Onun eskizləri əsasında toxunan süjetli, portret və monumental xalçalar milli xalçaçılıq ənənələrinin parlaq nümunələridir. Alimin tədqiqatları bu gün də xalça sənətinin öyrənilməsində mühüm elmi mənbə kimi istifadə olunur.

Hamlet Qasımov
XQ-nin Gəncəbasar müxbiri
Gəncə