Liberal iqtisadiyyatın Azərbaycan modeli: Nə dəyişdi?

Son illər Azərbaycanda iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi və qeyri-neft sektorunun inkişafı istiqamətində mühüm addımlar atılır. 

Sfera.az bildirir ki, bu çərçivədə azad sahibkarlığın və liberal iqtisadiyyatın təşviqi dövlət siyasətinin əsas prioritetlərindən birinə çevrilib.

“Sahibkarlıq fəaliyyəti haqqında” qanun, “Lisenziyalar və icazələr haqqında” qanun və digər normativ aktlar azad sahibkarlığın hüquqi çərçivəsini müəyyən edir. Eyni zamanda, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Vətəndaşlara Xidmət və Sosial İnnovasiyalar üzrə Dövlət Agentliyi (“ASAN Xidmət”) və Kiçik və Orta Biznesin İnkişafı Agentliyi (KOBİA) kimi qurumlar sahibkarlara dəstək verir.

Azərbaycanda son illərdə iqtisadi liberallaşma istiqamətində mühüm islahatlar həyata keçirilib. Sadələşdirilmiş vergi sisteminin tətbiqi və müəyyən güzəştlər mikro və kiçik sahibkarlar üçün əlverişli şərait yaradır. Sahibkarlıq fəaliyyətində şəffaflığı artırmaq və korrupsiyanı azaltmaq məqsədilə elektron qeydiyyat, elektron lisenziyalaşdırma və vergi bəyannamələrinin onlayn təqdim olunması sistemi tətbiq olunub. Sahibkarlığın İnkişafı Fondu vasitəsilə güzəştli kreditlərin ayrılması və innovativ biznes layihələrinə maliyyə dəstəyi göstərilir. “Made in Azerbaijan” brendinin təşviqi, sərgilərdə iştirak və ixracatçılara subsidiyalar verilməsi azad sahibkarlığın beynəlxalq bazarlara çıxışını asanlaşdırır.

Azərbaycanda iqtisadiyyatın liberallaşması və sahibkarlığın inkişafı kontekstində pərakəndə ticarət sektoru mühüm rol oynayır. Pərakəndə ticarət sahəsində azad sahibkarlıq prinsipinin tətbiqi bu sektorda rəqabətli mühitin formalaşmasına, qiymətlərin tənzimlənməsinə və xidmət keyfiyyətinin artmasına səbəb olur. İstənilən şəxs sadələşdirilmiş qeydiyyat yolu ilə öz mağazasını, butikini və ya onlayn satış platformasını aça bilər. Bu isə mikro və kiçik sahibkarlığın inkişafını stimullaşdırır. Azərbaycanın pərakəndə ticarət sektorunda 25 il əvvəl mövcud olan vəziyyətlə indiki vəziyyəti müqayisə etdikdə görürük ki, son iki onillikdə şəbəkə marketlərinin sayının artmasının əsas faydalarından biri aralıq inflyasiyanın aradan qaldırılması olub.

Əvvəllər marketlər kiçik dövriyyəyə sahib olduğundan istehsalçı ilə birbaşa təmas quraraq məhsul əldə edə bilmirdi. Arada bir topdansatıcı vasitəçi kimi çıxış edirdi və bu səbəbdən marketlərdə məhsulların qiymətində izafi marjalar, xərclər öz əksini tapırdı. Bu struktur həm istehlakçılar üçün baha qiymətlərə, həm də istehsalçılar üçün daha az gəlirə səbəb olurdu. Lakin son illərdə pərakəndə sektorunda baş verən dəyişikliklər və iri market şəbəkələrinin yaranması ilə bu model tədricən dəyişməyə başladı. Artıq böyük marketlər istehsalçılarla birbaşa əməkdaşlıq qurmaq imkanına malikdirlər. Bu isə məhsulların maya dəyərinə müsbət təsir göstərməklə yanaşı, qiymətlərin daha rəqabətli olmasına şərait yaradır. Nəticədə həm alıcı, həm də istehsalçı üçün daha əlverişli bazar mühiti formalaşır.

Azərbaycanda azad sahibkarlığın və liberal iqtisadiyyatın inkişafı davamlı iqtisadi inkişaf və sosial rifah üçün vacib amildir. Dövlətin bu sahədə həyata keçirdiyi islahatlar və yaratdığı institusional mexanizmlər sahibkarlıq mühitini tədricən yaxşılaşdırır. Lakin uzunmüddətli uğur üçün həm dövlət qurumlarının, həm də cəmiyyətin fəal iştirakı və əməkdaşlığı vacibdir.

Firuzə Əliyeva

Mövzu: Azad sahibkarlığın və liberal iqtisadiyyatın təşviqi;
Qeyd: Bu yazı Medianın İnkişafı Agentliyinin dəstəyi ilə hazırlanıb