Lüt gəzənləri cəmiyyət qəbul etməməlidir Sosioloq

Onlara yüksək məbləğdə cərimələr kəsilməlidir

Sosioloq: “Artıq cəmiyyət içində utanmaq hissi, ayıb və abır anlayışı yox olmaq üzrədir”

Son vaxtlar Azərbaycanda müşahidə olunan bəzi sosial hadisələr cəmiyyətdəki dərin psixoloji və mənəvi problemlərin əlaməti kimi diqqət çəkir. Bu günlərdə sosial şəbəkələrdə yayılan görüntülərdə bir gənc tamamilə çılpaq halda avtomobil yolunun üzərində gəzərkən əks olunub. Polis əməkdaşlarının müdaxiləsindən sonra həmin şəxs nəzarətə götürülüb. Bu, nə ilkdir, nə də görünür, son olacaq. Xatırlayırsınızsa, bir müddət əvvəl Xırdalanda bir qadın da eyni şəkildə sərxoş və çılpaq halda küçəyə çıxaraq avtomobillərin hərəkətinə əngəl törətmişdi. 

Mütəxəssislərin fikrincə, bu tip halların artması təkcə fərdi davranış pozuntusu və ya təsadüfi ruhi problemlər kimi izah edilə bilməz. Cəmiyyətdə baş verən bu cür qeyri-adi və narahatedici hadisələr, dərin sosial-psixoloji gərginliyin, mənəvi boşluğun və milli dəyərlərin sürətlə aşınmasının əlaməti kimi də şərh olunmalıdır.  İnsanların özlərini ictimai qaydalardan və mənəvi baryerlərdən bu qədər uzaq hiss etmələri, eyni zamanda psixoloji yardımın əlçatan olmaması, sosial təzyiqlərin və iqtisadi çətinliklərin artması ilə birbaşa bağlı görünür.

 Xatırladaq ki, Bakı şəhər Sabunçu rayonu ərazisində çılpaq vəziyyətdə əxlaqsız hərəkətlər edən şəxs məsuliyyətə cəlb edilib. Hadisə Bilgəh qəsəbəsində - Dənizkənarı magistral yolda baş verib. Gənc oğlan tamamilə lüt vəziyyətdə qeyri-etik hərəkətlər edərək vətəndaşların narahatlığına səbəb olduğuna görə saxlanılıb. Sabunçu RPİ-nin 14-cü Polis Şöbəsinə aparılan şəxsin Salyan rayon sakini olan və paytaxtın Binəqədi rayonunda yaşayan 1997-ci il təvəllüdlü S.Səlimov (şərti) olması müəyyən edilib. Respublika Narkoloji Mərkəzinin Ambulator məcburi-narkoloji tibbi yoxlamanın rəyinə əsasən onun narkotik vasitə qəbul etməsi məlum olub. Saxlanılan şəxs uzun müddətdir restoranda aşpaz işlədiyini, hadisədən əvvəl istirahət mərkəzində kokteyl içdiyini və bundan sonra özünə nəzarəti itirdiyini deyib. Barəsində İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 206 və 510-cu maddələri ilə protokol tərtib edilən gənc Sabunçu Rayon Məhkəməsinə aparılıb. O, 300 manat cərimə edilərək sərbəst buraxılıb.

Sosioloq Mətanət Məmmədova bu halları cəmiyyətin psixoloji və mənəvi deqradasiyası ilə izah edir. O, “Şərq”ə açıqlamasında bildirib ki, artıq cəmiyyət içində utanmaq hissi, ayıb və abır anlayışı yox olmaq üzrədir: 

“Atalarımız boşuna deməyib ki, “utanmasan oynamağa nə var”. Bizim cəmiyyətimizdə o qədər utanmaz insanlar peyda olub ki, cəmiyyət mat qalıb. Çox heyif ki, biz bu günlərə gəlib çıxmışıq. Heyif ki, Azərbaycan xalqı bu günləri görməyə məhkum olub. Sərxoş və lüt vəziyyətdə maşınların qabağında oynayan qadının videosunu görəndə qadın olmağımdan utanmışdım. Həmcinsim olan bir varlığın özünü bu vəziyyətə salması çox acınacaqlıdır. Digər hadisə də eyni səviyyədə biabırçılıqdır. 97-ci il təvəllüdlü bir gəncin lüt vəziyyətdə yol kənarına çıxması nə deməkdir? Bu yaşda biri narkotik maddəni hansı dozada qəbul edib ki, özündə-sözündə olmayıb. Azərbaycan cəmiyyəti hər zaman öz milli-mənəvi dəyərlərinə sadiqliyi, etik davranışları ilə digər xalqlara nümunə olub. Bizim xalqın arasından bu cür utanmaz insanların çıxması insanda xəcalət hissi yaradır.  Problem lütlənib küçəyə çıxan bu insanlarla bitmir.  Soyunub televizora, tiktoka çıxanların, özlərini nümayişkaranə şəkildə təqdim edənlərin sayı günbəgün artır. Gənc nəsil bu mənzərələri görə-görə, dinləyə-dinləyə böyüyür. Axı bu cəmiyyət hara gedir? Küçədə bizə yaraşmayan geyimlər, əxlaqdan uzaq davranışlar artıq “normal” kimi qəbul olunur”.

M.Məmmədova hüquq-mühafizə orqanlarının hadisəyə dərhal reaksiya verməsini təqdirəlayiq hesab edir, lakin bununla kifayətlənməməyə çağırır:

”Bunların yeri nə küçədir, nə ailə. Özünü cəmiyyətə uyğun şəkildə apara bilməyənlərin yeri ya psixoloji reabilitasiya mərkəzləridir, ya da islah müəssisələri. Cəmiyyətin ortasında belə davranışlara yol verənlər bizimlə eyni mühitdə yaşamalı deyil. İnsanlara əxlaq kodeksinin mövcudluğu aşılanmalıdır. Anormal insanların bizimlə eyni cəmiyyətdə yaşaması düzgün deyil”. 

Sosioloq hesab edir ki, cəmiyyətdə özünü apara bilməyən, etik davranış qaydalarını pozan insanlara qarşı cəzalar sərtləşməli, onlara yüksək məbləğdə cərimələr tətbiq olunmalıdır. Cəzalar sərtləşdirilməlidir ki, başqaları da bundan dərs götürsün: “Nəyə görə mənim övladlarım, nəvələrim küçədə lüt gəzən, tərbiyəsiz insanlarla qarşılaşmalıdır? Əgər bu məxluqlara ailələri yiyə çıxa bilmirsə, dövlətin müvafiq qurumları onlara çox gözəl tərbiyə verə bilər”.