Maksim Qorkinin qudası, AXC nin agenti, Stalinin sağ əli

SSRİ-nin dövlət və siyasi xadimi, Dövlət Təhlükəsizliyi Komissarı, Siyasi Büronun üzvü, Sovet İttifaqı Marşalı Laverenti Beriya sovet tarixinin ən qaranlıq adamlarından hesab olunur.  

Sovet tiranı İosif Stalinə yaxın insanlardan biri olub. Stalinin tapşırığı ilə bir sıra vacib sahələrə, o cümlədən nüvə silahının yaradılmasına rəhbərlik edib. Stalinin vəfatından bir qədər sonra casuslauqda və hakimiyyəti ələ keçirməkdə ittiham edilərək həbs edilib. 23 dekabr 1953-cü ildə SSRİ Ali Məhkəməsinin Xüsusi Heyətinin qərarı ilə güllələnib.

Azpost.info Beriya haqqında 11 faktı oxuculara təqdim edir:

1. 1945-ci ilin avqustunda Beriya nüvə enerjisi məsələlərinə nəzarət etməyə başlayıb. Birinci prioritet atom silahının  yaradılması idi. Onun qarşısına uranın zənginləşdirilməsinə nail olmaq üçün beynəlxalq kəşfiyyatdan tutmuş daxili infrastrukturunun qurulması və planın həyata keçirilməsi layihəyəsinə qədər tapşırıqlar qoyulmuşdu. Düz dörd il sonra sovet atom silahı Semipalatinsk poliqonunda sınaqdan uğurla keçdi.

2. Beriya Çelyabinsk vilayətinin qapalı şəhərlərindən birinə səfər edərkən, sürücü maşında yatır, kimsə onun avtomobilindən Beriyanın paltosunu oğurlayıb. O illərin şahidlərinin sözlərinə görə, Beriyanın əynindəki nimdaş, “cırıq plaş” olub. Ancaq görünür, kiməsə lazım olub. Bununla bağlı araşdırmaların aparılmadığı deyilir.

3. Beriyanın anasının qızlıq soyadı Jakelidir. Cənubi Gürcüstanın qədim knyaz süləlsi ilə oxşar ada malikdir. Ancaq bəzi ifadələrə görə, Marta Jakeli başqa bir knyaz sülaləsi – Meqreliya hökmdarları olan Dadiani ilə qohum olub. Marta meqrellilərdən idi.

4. Pavel və Marta kiçik yaşlarından oğulları Lavrentinin biliyə meylli olduğunu və inkişafa can atdığını görüblər. Ona təhsil vermək üçün ailə evin yarısını satmalı olublar.

5. Beriyanın tərcümeyi-halında bu günə kimi fərqli fikirlər yaradan  epizod var.  20 yaşlı Beriya 1918-ci ildən 1920-ci ilə  qədər mövcud olan Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin əks-kəşfiyyatında xidmət edib. Beriyanın özü bunun partiyanın göstərişi ilə olduğunu desə də, bəzi tarixçilər bunun onun şəxsi təşəbbüsü olduğunu deyirlər. Yeri gəlmişkən, həbsindən sonra ona qarşı ittihamlarda bu epizod onun yadına düşüb. Beriyanın məhkəmədə söylədiyi sözlər sitat gətirilir: “Uzun müddət müsavatçıların əksinqilabi kəşfiyyatında xidmətimi gizlətmişəm. Bununla belə, bildirirəm ki, orada xidmət edərkən də heç bir zərərli iş görməmişəm”.

6. Beriyanın oğlu Maksim Qorkinin nəvəsi ilə evlənmişdi. Evlilikdən üç uşaq dünyaya gəlib. Lakin Marfa Peşkova xəyanətlərinə görə Serqodan boşanıb.

7. 1939-cu ildə Beriya istənilən səviyyədə olan əcnəbilərlə hansı məqsədlə qurulmasından asılı olmayaraq əlaqəsi olan hər kəsin ciddi uçotunun  aparılmasını əmr edib. Hətta digər ölkələrdəki həmkarları ilə marka mübadiləsi aparan filateliya klubunun üzvləri də nəzarət altına alınıb.

8. Beriya yeddi il NKVD-nin rəhbəri olub. QULAQ-da (həbs düşərgələrində) əksinqilabi cinayətlərə görə məhbusların sayı ilə bağlı statistika belədir: 1934-cü ildən 1938-ci ilə qədər onların sayı 150 mindən 454 minə yüksəlib. 1938-ci ilin dekabrında Beriya öz vəzifəyə təyin edilib. 1939-cu ildən 1945-ci ilə qədər bu rəqəm 333 minə düşüb.  Bəziləri onu qanlı manyak, bəziləri humanist  hesab edir.

9. Beriyanın Eteri adlı qeyri-qanuni qızı da var idi. Siyasi Büro üzvü Qrişinin oğlu ilə evlli olub. Eteri Lavrenti Pavloviçin məşuqəsi olan Valentina Drozdovadan doğulub. Drozdova sonra məhkəmədə onun əleyhinə çıxış edərək, qorxuduğna görə, Beriya ilə birgə yaşadığını deyib. Maraqlı bir fakt budur ki, Beriyanın edamından sonra Drozdovanın həyatında daha iki qeyri-rəsmi ər də olub: Onlar da iqtisadi cinayətlərə görə güllələniblər. Onlardan biri  sovet “qara bazar”nın məşhur ismi, möhtəkir Yan Rokotov idi.

10. Beriyanın oğlu atasının həmişə evdə gecələdiyini deyib. Səhər saat 6-da bütün ailəni gimnastika və soyuq duş üçün qaldırırmış.  O, voleybol oynamağı çox sevib. Lavrenty Pavloviç alman və ingilis dillərini bilirdi, bu dillərdə ədəbiyyatı orijinalda oxuyurdu. O, tənlikləri, ikiqat və üçlü inteqralları dərhal həll etməyi bacarırdı.

Beriyanın evi daim qonaq-qaralı olurdu. Hətta evdə şam yeməyinə belə nadir hallarda tək gəlirdi. Stalinin də gəlmək ehtimalı olduğu üçün “Xalqalr atası”na həmişə bir ayrı otaq hazır saxlanılırdı.

11. Belə bir versiya var ki, Beriya ələ keçirilən zaman öldürülüb. Sonrakı məhkəmə isə səhnələşdirmə və imitasiya olub. Burada əsas arqument ondan ibarətdir ki, Beriyanın həbsindən sonra bir dənə də olsun fotoşəkili, dindirilməsinin bir dənə də audio yazısı yoxdur.

Azpost.info

Paylaş