Icma.az
close
up
RU
Menu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

Dişlər yaddaş kartımızdır?

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

Azerbaijan’s macro economy 2025 2026 and future prospects

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

Mariya Küri tonlarla filizi primitiv laboratoriyada emal edib: Səbəb nə idi?

Mariya Küri tonlarla filizi primitiv laboratoriyada emal edib: Səbəb nə idi?

Icma.az xəbər verir, Qaynarinfo saytına əsaslanaraq.

Mariya Kürinin 120 ildən çox əvvəl yazdığı laboratoriya dəftərləri bu gün də radioaktiv olaraq qalır. Onlar Fransanın Milli Kitabxanasında xüsusi qurğuşun konteynerlərində saxlanılır.

Qaynarinfo "Spacedaily" nəşrinə istinadən xəbər verir ki, bunun səbəbi alimin XIX əsrin sonu – XX əsrin əvvəllərində əri Pyer Küri ilə apardığı təcrübələrdir. Cütlük radioaktiv maddələrlə illərlə işləyib və həmin dövrdə bunun sağlamlıq üçün yaratdığı riskləri tam təsəvvür etməyib.

1898-ci ildə Mariya Küri Anri Bekkerelin kəşf etdiyi radioaktivlik hadisəsini tədqiq etməyə başlayıb. Alim Bohemiyadan gətirilən uran filizinin tərkibindəki uranın miqdarı ilə izah edilə bilməyəcək dərəcədə yüksək radioaktivliyə malik olduğunu müəyyən edib.

Küri süxurun tərkibində elmə məlum olmayan elementin mövcud olduğunu ehtimal edib. O, Pyer Küri ilə birlikdə həmin elementi Parisdə Lomond küçəsindəki məktəbin yaxınlığında yerləşən kiçik bir tövlədə filizdən ayırmağa başlayıb.

Şərait olduqca ağır idi. Məkanın normal havalandırması yox idi, yayda içərisi çox isti olur, qışda isə temperatur sıfıra yaxınlaşırdı. Yağış zamanı şüşə damdan su axırdı.

Kiçik miqdarda yeni maddə əldə etmək üçün cütlük çox böyük həcmdə xammalı emal etməli idi. Müxtəlif hesablamalara görə, onlar bir neçə il ərzində təxminən 7 ton uran filizi emal ediblər.

Mariya Küri bütün gün ərzində böyük çuqun qabda qaynayan kütləni qarışdırdığını təsvir edib. Filiz dəfələrlə turşuda həll edilir, süzülür, çökdürülür və yenidən kristallaşdırılırdı. Beləliklə, lazımsız maddələr tədricən ayrılırdı.

1902-ci ildə alim təxminən 0,1 qram radium xlorid nümunəsi əldə edə bilib. Bu miqdar radiumun atom kütləsini müəyyənləşdirmək üçün kifayət edib.

Radiumun işıltısını müşahidə edirdilər

Laboratoriyanın ən qeyri-adi xüsusiyyətlərindən biri tərkibində konsentratlaşdırılmış radium birləşmələri olan qabların zəif mavi-yaşıl rəngdə işıq saçması idi.

Kürilər radioaktiv maddələrə davamlı məruz qalmağın nə qədər təhlükəli olduğunu bilmirdilər. Pyer Küri hətta həmkarlarına nümayiş etdirmək üçün radium nümunəsini cibində gəzdirirdi. Nəticədə onun dərisində əmələ gələn yanığın sağalması bir neçə ay çəkib.

Mariya da müasir qoruyucu vasitələr olmadan radioaktiv maddələrlə daim təmasda olub. O, nümunələrlə əlcək kimi müasir qoruyucu vasitələr olmadan işləyir, onları qutularda saxlayır və illərlə çirklənmiş məkanda fəaliyyət göstərirdi.

Radioaktiv toz laboratoriyanın səthlərinə, geyimlərə, kağızlara və dəftərlərin səhifələrinə çökürdü. Buna görə də Küri ailəsinə məxsus bəzi əşyalar bir əsrdən çox vaxt keçməsinə baxmayaraq hələ də radioaktivdir.

Dəftərlər niyə hələ də təhlükəlidir?

Əsas təhlükə alimlərin işlədiyi radium-226 ilə bağlıdır. Onun yarımparçalanma dövrü təxminən 1600 ildir. Buna görə də radioaktiv maddələrlə çirklənmiş əşyaların radioaktivliyi çox yavaş azalır.

Bu gün Küriyə məxsus dəftərlər Fransanın Milli Kitabxanasında qurğuşun konteynerlərində saxlanılır.

Dəftərlərin özündə isə hər şey tamamilə adi görünür: səliqəli əl yazısı, hesablamalar, tarixlər, cihaz göstəriciləri və kiçik təsvirlər. Bəzi dəftərlərdə 1906-cı ildə yol qəzasında həlak olan Pyer Kürinin qeydləri də qorunub saxlanılır.

Alimin irsi

Küri cütlüyünün kəşfləri alimlərin maddənin quruluşu haqqında təsəvvürlərini dəyişib və radioaktivliyin sonrakı tədqiqatları üçün əsas yaradıb. 1903-cü ildə Mariya və Pyer Küri Anri Bekkerellə birlikdə fizika üzrə Nobel mükafatına layiq görülüblər.

1911-ci ildə Mariya Küri bu dəfə kimya üzrə ikinci Nobel mükafatını – radium və poloniumun tədqiqinə görə alıb. O, iki müxtəlif elm sahəsində Nobel mükafatı alan ilk və hələ də yeganə şəxs olaraq qalır.

Mariya Küri 1934-cü ildə aplastik anemiyadan vəfat edib. Onun ölümü uzunmüddətli radiasiya məruz qalması ilə əlaqələndirilir.

Aydın

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:141
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 22 Avqust 2026 10:40 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see450

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see323

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see314

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see299

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see298

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see291

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see269

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see253

Dişlər yaddaş kartımızdır?

17 Noyabr 2026 13:42see249

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see229

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

17 Noyabr 2026 12:44see226

Azerbaijan’s macro economy 2025 2026 and future prospects

17 Noyabr 2026 13:48see217

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see216

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see213

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see204

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

17 Noyabr 2026 14:53see202

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see199

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see198

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see190

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see189
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri