Məktəbi bağlamaq kəndi təkcə təhsildən yox, öz kimliyindən də məhrum etməkdir Əməkdar müəllimdən sərt AÇIQLAMA

"Kənd məktəblərinin problemi təkcə dərsliyin, müəllimin və ya binanın çatışmazlığı deyil, bu, bütöv bir sistem məsələsidir".

Bu fikirləri Redaktor.az-a açıqlamasında Əməkdar müəllim, təhsil eksperti Sona Əliyeva kənd məktəblərində yaşanan problemlərdən danışarkən bildirdi.

Onun sözlərinə görə, dünya təcrübəsi də göstərir ki, kənd məktəblərində təhsilin səviyyəsini artırmaq üçün birdəfəlik kampaniyalar yox, ardıcıl və çoxşaxəli siyasət lazımdır:

"Burada ən vacib amil, müəllimdir. Avropa ölkələrində ucqar kəndlərdə məktəblərə müəllim cəlb etmək üçün əlavə maaş, sosial paket və karyera üstünlükləri verilir. İndoneziya, Çili və Yeni Zelandiya bu modeli tətbiq edərək kənd-şəhər fərqini əhəmiyyətli dərəcədə azaldıblar. Bizdə də kənd müəllimi olmaq “məcburi seçim” yox, cəlbedici seçim olmalıdır.

Digər addım kənd məktəblərində infrastrukturun minimum standartını müəyyənləşdirməkdir. İnternet, kompüter, işıqlı sinif otaqları və yaxşı maddi-texniki bazası olan bina olmadan nə müəllimin tədrisə həvəsi olur, nə də şagird keyfiyyətli təhsil alır. Bir çox ölkədə bu standartlar hüquqi sənədlərlə tənzimlənir. Üçüncü istiqamət rəqəmsal tədrisdir. Hindistan və Çilidə kənd məktəblərinin şəhər məktəbləri ilə “qardaşlaşması”, onlayn dərslər, smart-siniflər və resurs paylaşımı çox effektiv nəticə verib. Bu, bizdə də real həll yolu ola bilər.

Dördüncü məsələ məktəbin şagird üçün əlçatan olmasıdır. Ucqar kəndlərdə yol və nəqliyyat problemi şagirdlərin məktəbdən uzaqlaşmasının əsas səbəblərindəndir. Bir çox ölkədə şagirdlər dövlət tərəfindən məktəbə aparılır və bu, davamiyyəti ciddi şəkildə yaxşılaşdırır. Və nəhayət kənd məktəbi təhsil sisteminin təkbaşına daşıdığı yük deyil. Ən uğurlu modellərdə məktəbə icma, yerli özünüidarə qurumları, sahibkarlar və QHT-lər dəstək verir. Nəticədə məktəb kəndin sosial və iqtisadi mərkəzinə çevrilir. Bizdə isə QHT-lər hər hansı bir tədbir və ya dəstək üçün məktəbin yanından da keçə bilmir. Valideyin dəstəyi isə çox vaxt mənimsənilir, real ehtiyaclara yönəlmir".

Əməkdar müəllim hesab edir ki, kənd məktəbində tədrisin keyfiyyətini artırmaq üçün müəllimə real stimul, məktəbə minimum standartların ödənilməsi, rəqəmsal dəstək və icma ilə əməkdaşlıq lazımdır.

"Bunlar birlikdə işləsə, kənd məktəbləri güclənər. Bizim təcrübəmizdə isə görünən odur ki, ucqar kəndlərdə məktəblər bağlanır. Məktəb bağlanan kimi kənd də sürətlə boşalır. Valideyn uşağını uzaq məsafəyə göndərə bilmir, gənc ailələr uşaqların təhsili ilə başqa yerlərə köçür. Dünyanın inkişaf etmiş ölkələri olan Finlandiya, Kanada, Norveç kənd məktəblərini strateji obyekt kimi qoruyur, çünki məktəb bağlananda region inkişafı dayanır. Kənd uşağının şəhər uşağı ilə eyni təhsil imkanına sahib olması dövlətin konstitusion öhdəliyidir. Məktəbi bağlamaq ən həssas qrupu, ucqar bölgələrdə yaşayan uşaqları sistemdən kənarlaşdırmaq deməkdir. Üstəlik, kənd məktəbi icmanın mədəni yaddaşı, birliyi və sosial həyatının mərkəzidir. Bu məkanı bağlamaq kəndi təkcə təhsildən yox, öz kimliyindən də məhrum etməkdir", - deyə Sona Əliyeva vurğuladı.

Xədicə BAXIŞLI