Milli şair Bəxtiyar Vahabzadə

Azərbaycan ədəbiyyatının parlaq simalarından biri olan Bəxtiyar Vahabzadə xalqımızın yaddaşında təkcə böyük şair kimi deyil, həm də düşünən, oyadan və yol göstərən bir fikir adamı kimi qalıb. Onun poeziyası – istiqlal, vətən, ana dili, azadlıq və insanlıq ideyalarının səsidir. Hər bir misrasında həm ağıl, həm ürək, həm də vicdan danışır.

Vahabzadənin şeirləri sadəcə bədii söz yığını deyil, ruhun tərcüməsidir. Oxucu onun misralarında həm düşünür, həm duyur, həm də ruhən saflaşır. Şair sanki sözə can verir, onu nəfəsli, duyğulu bir varlığa çevirir.

Bəxtiyar Vahabzadənin poeziyası Azərbaycan xalqının ağrılı tarixini, milli faciələrini və qəhrəman ruhunu özündə yaşadır. Şairin “Gülüstan” poeması iki yerə bölünmüş Azərbaycanın dərdini təkcə tarixi fakt kimi yox, milli vicdanın yarası kimi göstərir. Vahabzadə üçün vətən sadəcə torpaq deyil – dildir, mədəniyyətdir, tarixdir, insanın öz varlığıdır. O yazırdı ki, bir xalqın coğrafiyası bölünsə də, ruhu bölünməməlidir.

Şairin yaradıcılığında ana dilinə məhəbbət xüsusi yer tutur. Onun məşhur “Ana dili” şeiri yalnız dil haqqında deyil, milli kimlik və mənəvi yaddaş haqqında poetik bir etirafdır. O, dili sadəcə ünsiyyət vasitəsi yox, xalqın ruhu, yaddaşı və qüruru hesab edirdi. “İlk dəfə uşaq “ana” deyir, dilin müqəddəsliyi də oradan başlayır”, – deyə yazan Vahabzadə dil sevgisini milli özünüdərkin təməli kimi görürdü.

Ancaq dəyərli şairimiz, təkcə vətən və dil mövzularına toxunmurdu. Vahabzadə həm də insanın daxili aləminə, varlıq və zamanın fəlsəfəsinə enirdi. “Ölüm olmur əbədi” deyərkən o, insanın bədəncə yox ola biləcəyini, amma xatirələrdə yaşadıqca ölmədiyini söyləyirdi. Onun fəlsəfi şeirləri oxucunu düşünməyə vadar edir: biz kimik, hara gedirik, necə yaşamalıyıq?

Bəxtiyar Vahabzadə həm də dramaturq və publisist idi. “İkinci səs” pyesində o, insanın vicdanı ilə qorxusu arasındakı gizli mübarizəni ustalıqla açır. Bu əsər sadəcə səhnə üçün deyil, həyatın özü üçün yazılmışdı. Vahabzadə göstərirdi ki, insan bəzən doğrunu bilir, amma qorxudan susur. Lakin vicdan susmur – o, içimizdə daim danışan “ikinci səs”dir.

Xalq şairi Bəxtiyar Vahabzadə ədəbiyyatımıza xəlqilik, sadəlik və səmimiyyət gətirdi. Onun dili xalq danışıq dilinin aydınlığı və təbiiliyi ilə zəngindir. Hər kəs şairin şeirlərində özünü, öz duyğusunu tapa bilir.

Həm də cəsarətli ziyalı olan Bəxtiyar Vahabzadə millət vəkili kimi fəaliyyəti dövründə də xalqın dili, mədəniyyəti və hüquqları uğrunda mübarizə aparırdı. Onun çıxışları təkcə ədəbi yox, ictimai çağırış xarakteri daşıyırdı. Vahabzadə inanırdı ki, ziyalı susmamalıdır – xalqın dərdini demək, söz demək, yön göstərmək onun borcudur.

Bəxtiyar Vahabzadənin yaradıcılığı milli poeziyamızda vətəndaşlıq ruhunun, istiqlal düşüncəsinin və mənəvi ucalığın simvoluna çevrilmişdir. Onun misraları bu gün də xalqı düşündürür, oyadır, birləşdirir. Bir Vətən müharibəsi iştirakçısı kimi deyə bilərəm ki, bu qələbənin qazanılmasında güclü idarəçiliyin, güclü ordunun nə qədər böyük rolu var idisə,  sözün gücü, sözün qüdrəti də  Zəfərin əldə olunmasında az rol oynamamışdı.  Üçrəngli bayrağımız azad olunan torpaqlarda dalğalandıqca Bəxtiyar Vahabzadənin  hələ illər əvvəl əzbərlədiyimiz misralarını söyləməmək əldə deyildi :

Üçrəngli bayrağın kölgəsində mən

Qaraca torpağı vətən görmüşəm.

Zəfər güllərini dövri-qədimdən

Bayraq işığında bitən görmüşəm.

Bayraq mənliyimdir, bayraq kimliyim,

Bayraq – öz yurduma öz hakimliyim!

Bəli, illər keçəcək, zaman ötəcək, amma sağ ikən xalqının yanında olan  Bəxtiyar Vahabzadə kitablarda, misralarında, insanların qəlbində hər zaman yaşayacaq . Onun sözləri ilə böyüyən nəsillər vətənin mənasını, dilin dəyərini, vicdanın gücünü öyrənirlər. Şair özü bu dünyadan köçsə də, fikirləri əbədidir. Çünki o, sözün içində həm ruh, həm ağıl, həm də vicdan yaşada bilmişdi.

Bəxtiyar Əliyev

Ağcabədi Pedaqoji Kollecinin direktoru