Icma.az
close
up
RU
Menu

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

BƏXTİYAR VAHABZADƏ: MİLLİ İDEOLOGİYANIN POEZİYADA TƏCƏSSÜMÜ

BƏXTİYAR VAHABZADƏ: MİLLİ İDEOLOGİYANIN POEZİYADA TƏCƏSSÜMÜ

Icma.az bildirir, Sherg.az saytına əsaslanaraq.

XX əsr Azərbaycan ədəbiyyatının ən görkəmli simalarından biri olan Bəxtiyar Vahabzadə yalnız poeziya sənətinin ustadı kimi deyil, həm də milli ideyaların daşıyıcısı, azadlıq düşüncəsinin carçısı, milli kimliyin və vətən sevgisinin bədii ifadəçisi kimi Azərbaycan ədəbi-mədəni tarixində silinməz iz qoymuşdur. Onun yaradıcılığında söz sənəti sadəcə estetik zövq formalaşdırmaq vasitəsi deyil, həm də xalqın taleyini əks etdirən, milli oyanışı təşviq edən, ictimai şüuru hərəkətə gətirən ideoloji güc kimi çıxış edir.


İdealı böyüklük, məqsədi ucalıq, eşqi gözəllik olan Bəxtiyar Vahabzadə Füzulini söz ordusunun sərkərdəsi, sözü isə onun silahı hesab edir. Onun təfəkküründən süzülən dəyərli poema və pyeslərin yaranması da Füzuli çeşməsindən qaynaqlanır.Əbəs yerə deməyiblər ki, Vətən, torpaq məfhumu, tarix, millilik və bəşərilik ustadın vətənpərvərliyinin, humanizminin cövhəridir.

1925-ci il avqustun 16-da qədim mədəniyyət mərkəzlərindən biri olan Şəki şəhərində dünyaya gələn Bəxtiyar Vahabzadə erkən yaşlarından ədəbiyyata və poeziyaya dərin maraq göstərmişdir. Bakı Dövlət Universitetinin Filologiya fakültəsini bitirdikdən sonra uzun illər həmin ali məktəbdə müəllim və professor kimi çalışmış, elmi-pedaqoji işi ilə bədii yaradıcılığını vəhdət halında davam etdirmişdir. Onun həyat yolu və ədəbi fəaliyyəti bütövlükdə Azərbaycan xalqının milli özünüdərk prosesinin, azadlıq arzularının və mənəvi dirçəlişinin canlı güzgüsüdür.

Bəxtiyar Vahabzadənin yaradıcılığında milli azadlıq ideyası aparıcı xətt kimi çıxış edir. O, sovet senzurasının ən sərt dövrlərində belə xalqınınhaqq səsini qələmə almaqdan çəkinməmiş, əsərlərində qadağan olunmuş həqiqətləri poetik dillə səsləndirmişdir. Onun 1959-cu ildə yazdığı məşhur “Gülüstan” poeması Azərbaycan xalqının parçalanmış taleyinə, milli birliyə inamına və istiqlal arzusuna həsr olunmuşdur. Bu əsər təkcə bədii hadisə kimi deyil, milli şüurun oyanışında mühüm mərhələ kimi dəyərləndirilir. Şairin azadlıq anlayışı yalnız siyasi müstəvi ilə məhdudlaşmır; onun poeziyasında azadlıq həm də mənəvi sərbəstlik, düşüncə və vicdan azadlığı kimi təqdim olunur. B.Vahabzadə yaradıcılığında insan cəmiyyətin passiv iştirakçısı kimi deyil, tarixi proseslərdə fəal rol oynayan şəxsiyyət kimi təsvir edilir.

Akademik Nizami Cəfərovşairin  poeziyasının əsas xüsusiyyətlərini ümumiləşdirərək qeyd edir ki, B.Vahabzadənin bədii təfəkküründə zaman yaddaşı xüsusilə güclüdür; şairin bütün hiss-həyəcanları konkret zamanın hüduduna istiqamətlənir, onu düşündürən təzadların böyük bir qismi də zaman kontekstində meydana çıxır. Zamana münasibət şairin təfəkkürünə sitat kimi gəlmir, bədii düşüncənin məntiqi ilə diktə edilir. O, ruhu etibarilə üsyançı, sözün yaxşı mənasında həm də millətçi idi. O, öz millətini həmişə öndə gedən millətlərin arasında görmək istəyirdi. 

O,ana dilinin saflığı uğrunda hər zaman mübarizliyi ilə seçildi və bu yoldan dönməz oldu. “Ana dilim-ana köküm” məqaləsində də ana dilini yaxşı bilməyin zəruriliyindən söz açır, öz dilini bilməyənlər haqqında yazırdı: “Sən xalqın dilini bilmirsənsə, demək, millətin ruhuna, mənəviyyatına yadsan”. 

Xatırladaq ki, şairin yaradıcılığında ana dili mövzusu xüsusi yer tutur. O, dili sadəcə ünsiyyət vasitəsi kimi deyil, millətin varlığı, tarixi və yaddaşı kimi təqdim edir. Onun məşhur “Ana dili” şeiri bu baxımdan milli poeziyamızın manifesti hesab olunur. Əsərdə dilə sahib çıxmaq, onu qorumaq millətin mövcudluğunu qorumaqla eyniləşdirilir:

“Millətini sevməyənin,

Dili də olmaz sevgili.”

Bu şeir yalnız poetik nümunə deyil, həm də milli ruhun və dil sevgisinin ideoloji bəyanıdır. Əsər yazıldığı dövrdən bu günə qədər öz aktuallığını qoruyub saxlamış, müasir ədəbiyyatın nümunəvi bədii zirvələrindən birinə çevrilmişdir. Şair digər misralarında dilin əhəmiyyətini daha da dərindən ifadə edir:

“Bu dil tanıtmış bizə bu dünyada hər şeyi,

Bu dil əcdadımızın bizə qoyub getdiyi

Ən qiymətli mirasdır, onu gözlərimiztək

Qoruyub, nəsillərə biz də hədiyyə verək!”

Şeirdəki misralar dilin qrammatik zənginliyi ilə yanaşı, onun mənəvi gücünü də önə çıxarır. Şair  dilin saflığının qorunmasını və onun sevgi ilə yaşadılmasını bir vətəndaşlıq borcu kimi təqdim edir. Şeirdə ana dili ilə ana vətən arasında qurulan dərin bağ oxucunu həm düşündürür, həm də emosional təsir altına salır.

B.Vahabzadə Azərbaycan ədəbiyyatında təkcə poeziyanın zirvələrindən biri deyil, həm də milli ideyaların, əxlaqi dəyərlərin və vətən sevgisinin bədii ifadəçisi kimi mühüm yer tutur. Onun yaradıcılığı milli azadlıq mübarizəsinin ideoloji dayağına, dil və kimlik məsələsinin mənəvi təməl daşına çevrilmişdir.Bu gün də şairin poetik irsi xalqın qəlbində yaşayır, yeni nəsilləri vətənə, dilə və milli dəyərlərə sədaqət ruhunda tərbiyə edir. 

“Hər xalqın dili, o xalqın ruhudur, psixologiyasıdır, mənəviyyatıdır, tarixidir, tarix boyu keçib gəldiyi yoldur. Xalqın dilini yaradan sözlər, o sözləri bir-biri ilə birləşdirən şəkilçilər, feillər, sifətlər, təyinlər quru sözlər deyil, hecalarında xalqın nəbzi vuran canlı ürəkdir, düşünən beyindir. Onlar bizimlə birgə yaşayır, düşünür, həmçinin bizləri də yaşadır və düşündürür. Hər xalqın övladı öz xalqının yaratdığı dillə düşünür və həmin dillə öz ürəyinin yanğısını ifadə  edir”- fikri də Vahabzadə ucalığının işığıdır.

 “Hər ulusun ən qiymətli sərvətidir ana dili. Övladları yer üzünə səpələnsə, pərən-pərən düşənlərin vəhdətidir ana dili”.

Bəxtiyar Vahabzadə sözün əsl mənasında millətin səsi, vətənin vicdanı və zamanın şairi idi və onun bədii irsi bu gün də öz tarixi və mənəvi missiyasını davam etdirir.


Dos.Mətanət Əmrahova

Azərbaycan Dövlət İqtisad Universiteti (UNEC)

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:180
embedMənbə:https://sherg.az
archiveBu xəbər 08 Oktyabr 2025 16:36 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see335

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see316

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see312

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see293

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see289

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see286

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see278

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see269

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see261

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see253

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

19 Noyabr 2026 13:48see243

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see243

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see238

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

19 Noyabr 2026 15:03see231

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see227

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

19 Noyabr 2026 17:30see217

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see214

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see213

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see211

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see209
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri