Moskvanın Cənubi Qafqaz arzusu AKTUAL

"Biz regionda silahlı münaqişələrə davamlı olaraq qarşı çıxırıq və blokadaların qaldırılmasını dəstəkləyirik. Rusiya Qafqaz dövlətidir və regiondakı inkişaflarla sıx bağlıdır, ona görə də Cənubi Qafqaz onun üçün həyati əhəmiyyət kəsb edir”. Bu fikirləri müsahibəsində Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin MDB ölkələri üzrə Dördüncü Departamentinin direktoru Mixail Kalugin deyib. Əlavə edib ki, bizim maraqlarımız Rusiyanın sadəcə qonşu deyil, həm də özü Qafqaz gücü olması faktından irəli gəlir. Bölgədəki bütün dövlətlərlə sıx tarixi və mədəni əlaqələrimiz var. Beş respublikadan dördü ilə müttəfiqlik münasibətləri qurmuşuq. Rusiya Cənubi Qafqaz ölkələrinin hər biri üçün əsas və ya əsas ticarət tərəfdaşlarından biridir. Regiondan mühüm nəqliyyat yolları keçir. Şimali Qafqazdakı vəziyyət əsasən dağ silsiləsinin o biri tərəfində proseslərin necə inkişaf etməsindən asılıdır. “Bir sözlə, Cənubi Qafqaz bizim üçün həyati əhəmiyyət kəsb edir", - deyə diplomat bildirib.

Onun sözlərinə görə, Rusiyanın əsas marağı "regionu inkişaf etdirmək, onun iqtisadi potensialını açmaq və orada "sabitlik və sülh kəməri" yaratmaqdır". "Regionun çiçəklənməsinə töhfə verən şey Rusiyanın rifahına da töhfə verir. Bu, hərəkətlərimizin sadə məntiqidir", - deyə Kaluqin vurğulayıb. "Bu məntiqə uyğun olaraq, biz regionda silahlı münaqişələrə davamlı olaraq qarşı çıxırıq, blokadaların qaldırılmasını dəstəkləyirik və hər bir ölkənin coğrafi mövqeyindən yararlana bilməsi üçün regional əlaqənin ortaq arxitekturasını qurmaq üçün səylə çalışırıq. Biz istəyirik ki, Cənubi Qafqaz iqtisadiyyatı sərbəst nəfəs alsın. Bu, bizim üçün faydalıdır", deyə XİN təmsilçisi bildirib.

Xarici İşlər Nazirliyinin departament direktoru: "Məhz buna görə də 2020-ci ildə Rusiya Prezidenti Vladimir Putin Azərbaycan və Ermənistan arasında qan tökülməsinin dayandırılması üçün şəxsi səylər göstərdi. O zaman Bakı ilə İrəvan arasında sülh prosesinin təməli də qoyuldu. Proses artıq bir neçə mərhələdən keçib, lakin hələ də Rusiya, Azərbaycan və Ermənistan liderləri arasında 2020-2022-ci illərdə əldə edilmiş razılaşmalar əsasında hazırlanmış yol xəritəsinə uyğun olaraq davam edir", - deyə bildirib.

Rusiya XİN "Tramp Yolu" layihəsi barədə

“ABŞ və İran arasındakı münaqişə nəzərə alınmaqla, "Beynəlxalq Sülh və Rifah üçün Tramp Yolu" layihəsinin başlanması perspektivləri qaranlıqdır”. Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin MDB Ölkələri üzrə Dördüncü Departamentinin direktoru Mixail Kalugin bunu TASS-a verdiyi müsahibədə bildirib. "Bir sıra ekspertlər hesab edirlər ki, İran-Amerika münaqişəsi nəzərə alınmaqla, "Tramp Yolu"nun başlanması perspektivləri qaranlıqdır. Qeyd olunur ki, İranın ABŞ-ın şimal sərhədlərindəki mövcudluğuna mənfi münasibətindən əlavə, "Tramp Yolu"nun da bir hissəsi olması nəzərdə tutulan Orta Asiyadan Avropaya gedən marşrut üzərində Amerikanın nəzarəti Asiya tərəfdaşları arasında inamsızlıq yarada bilər. Çin və Rusiya yükləri olmadan layihəyə qoyulan investisiyanı geri qaytarmaq olduqca çətin olacaq", - deyə o qeyd edib.

Kaluqinin sözlərinə görə, bu məsələdə nəzərə alınmalı olan bəzi obyektiv amillər də var. "Bunlara Ermənistan-İran sərhədində Rusiya sərhədçilərinin olması, Azərbaycan sərhədi ilə fasiləsiz əlaqə üçün Rusiya standartlarına uyğun dəmir yolu xəttinin çəkilməsi zərurəti, 2038-ci ilə qədər qüvvədə olan Cənubi Qafqaz Dəmir Yolları QSC-nin Ermənistan dəmir yolu şəbəkəsini idarə etmək üçün güzəştə getməsi və Ermənistanın Avrasiya İqtisadi Birliyinin (AAİB) vahid gömrük məkanına daxil edilməsi daxildir", - deyə diplomat davam edib.

“Ümumilikdə, materik Azərbaycan və Naxçıvan arasında Zəngəzur dəhlizi vasitəsilə tranzit marşrutu kimi bu layihənin meydana gəlməsindən əvvəl Rusiya-Azərbaycan-Ermənistan formatı çərçivəsində iki illik gərgin iş, yəni baş nazir müavinlərinin həmsədrliyi ilə üçtərəfli işçi qrupu yaranıb”. Kalugin əlavə edib ki, artıq 2023-cü ildə biz təkcə Ermənistanın cənubundan Naxçıvana tranzit təmin etməməli, həm də mahiyyət etibarilə Ermənistan və Azərbaycan dəmir yollarını birləşdirməli olan Meğri marşrutunu işə salmağa yaxın idik: "Ermənistan hazırda "Tramp yolu"na güvənərək məhz buna nail olmağa çalışır. Lakin problem ondadır ki, Meğri marşrutundan fərqli olaraq, Ermənistan-Amerika təşəbbüsü avtomatik olaraq Ermənistan və Azərbaycan dəmir yolu infrastrukturunun tam birləşdirilməsini təmin etmir. İrəvanın 2023-cü ildə üçtərəfli işçi qrupunun işini qəsdən dondurması bizim günahımız deyil".

TASS-a verdiyi müsahibədə diplomatdan Rusiya Baş nazirinin müavini Aleksey Overçukun Ermənistanın Rusiyanın ölkə ilə münasibətlərini yenidən qurmalı olacağı nöqtəyə çox yaxınlaşdığı barədə açıqlamasına münasibət bildirməsi istənilib. "Baş nazirin müavini Aleksey Overçukun qeyd etdiyiniz açıqlaması, müxtəlif səviyyələrdə Ermənistan rəhbərliyinə və ictimaiyyətinə çatdırdığımız və çatdırmağa davam etdiyimiz siqnalların nümunəsidir", - Kalugin deyib.

Onun sözlərinə görə, hər iki ölkənin vətəndaşları "İrəvanın sözdə Avropa yolu ilə irəliləməsinin müəyyən bir məqamda Rusiya-Ermənistan münasibətlərində sistemli dəyişikliklərə səbəb ola biləcəyini" bilməlidirlər. Moskvanın fikrincə, Aİ Ermənistana təhlükəsizlik, iqtisadi sabitlik və rifah məsələlərində "ardıcıl alternativ" təklif etmir. O, Brüsselin maraqlarının "Ermənistan və ya Cənubi Qafqaz ölkələri ilə bağlı narahatlıq"da deyil, öz geosiyasi çətinliklərinin həllində kök saldığını iddia edir.

Ermənistan-Aİ: Əsas məqamlar

26 mart 2025-ci ildə Ermənistan parlamenti ölkənin Avropa İttifaqına daxil olması haqqında qanunu təsdiqləyib. Sənəd prezident tərəfindən 4 apreldə imzalanıb. 2 dekabr 2025-ci ildə Brüsseldə tərəflər Ermənistan-Aİ tərəfdaşlığı üçün strateji gündəliyi təsdiqləyiblər. İrəvan bildirib ki, bu gündəm ölkənin suverenliyini, ərazi bütövlüyünü, demokratik islahatları və iqtisadi dayanıqlığı dəstəkləməyə yönəlib.

Baş nazir Nikol Paşinyan vurğulayıb ki, Ermənistan AİB-dəki üzvlüyünü qoruyub saxlayarkən Aİ standartlarına doğru irəliləyir. O bildirib ki, hər iki yanaşmanın birləşdirilməsi mümkün olmazsa, növbəti seçim ölkə vətəndaşları ilə birlikdə ediləcək.

V.VƏLİLİ