Mövsümi meyvə tərəvəz niyə bahadır?

Yay mövsümündə bazarlarda meyvə-tərəvəz bolluğu müşahidə olunsa da, qiymətlər hər ailənin büdcəsinə uyğun olmur.

Mövsümə uyğun olaraq məhsulların bazara çıxışının artması qiymətlərin aşağı düşəcəyi gözləntisi yaratsa da, real vəziyyət bəzi hallarda fərqli mənzərə ortaya qoyur.

Xüsusilə bəzi meyvə və tərəvəzlərin qiymətinin yüksək olması alıcıların seçim imkanlarını məhdudlaşdırır və gündəlik xərclərə təsir edir.

Bəs mövsümi meyvə-tərəvəzin qiyməti niyə münasib deyil?

Mövzu ilə bağlı “Cebheinfo.az”-a açıqlamasında Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri, iqtisadçı-ekspert Akif Nəsirli bildirib ki, meyvə-tərəvəzin qiymətini yalnız bazarda məhsulun çox və ya az olması müəyyən etmir:

“Əsas amil tələb və təklif olsa da, məhsulun istehsalçıdan istehlakçıya çatana qədər keçdiyi bütün mərhələlər qiymətə təsir göstərir. Fermerin istehsal xərcləri, gübrə, toxum, dərman, suvarma, əməkhaqqı, yanacaq və texnika xərcləri artdıqda bu, son qiymətdə də özünü göstərir.

Bundan sonra daşınma və logistika xərcləri gəlir. Məhsul rayonlardan Bakıya və digər böyük şəhərlərə gətirilirsə, yanacaq, nəqliyyat, anbar, soyuducu sistemləri və məhsulun yolda xarab olması ilə bağlı itkilər qiymətə əlavə olunur.

Xüsusilə tez xarab olan meyvə-tərəvəzdə bu amil daha böyük əhəmiyyət daşıyır. Mövsümi bolluq qiymətlərin aşağı düşməsi üçün əlverişli şərait yaradır, amma bolluğun özü avtomatik olaraq ucuzlaşma demək deyil.

Əgər məhsulun istehsal xərcləri yüksəkdirsə, fermer məhsulu maya dəyərindən aşağı satmaq istəmir. Digər tərəfdən, bazarda topdansatış və pərakəndə mərhələləri arasında yaranan qiymət fərqi də son qiyməti artırır”.

Onun sözlərinə görə, idxal və ixrac da mühüm amildir:

“Yerli məhsul bol olsa belə, müəyyən məhsulların ixracının artması daxili bazarda təklifi azalda və qiyməti yüksəldə bilər. Əksinə, ucuz idxal məhsulunun bazara daxil olması yerli məhsulun qiymətinə aşağı istiqamətdə təzyiq göstərə bilər.

Hava şəraiti də qiymətlərə ciddi təsir edir. Güclü yağış, dolu, quraqlıq və yüksək temperatur məhsuldarlığı azalda və məhsul itkisini artıra bilər. Bu halda bazara daxil olan məhsulun həcmi azalır və qiymət yüksələ bilər.

Əksinə, əlverişli hava şəraiti məhsuldarlığı artıraraq qiymətlərin sabitləşməsinə və ya ucuzlaşmasına şərait yarada bilər”.

Ekspert qeyd edib ki, məhsulun keyfiyyəti və sortu qiymətin formalaşmasında ən vacib amillərdən biridir:

“Eyni məhsulun birinci sortu ilə aşağı keyfiyyətli məhsulu arasında ciddi qiymət fərqi ola bilər. Bazarın yerləşdiyi ərazi, alıcılıq qabiliyyəti və tələb də qiymətə təsir göstərir.

Məsələn, Bakıda eyni məhsulun qiyməti məhsulun istehsal olunduğu rayondakı qiymətdən daha yüksək ola bilər. Ona görə də yayda bazarda meyvə-tərəvəz bolluğunun olması yalnız qiymətin ucuzlaşması üçün şərtdir, amma kifayət deyil.

Qiymətin aşağı düşməsi üçün məhsul bolluğu ilə yanaşı, istehsal və logistika xərclərinin münasib olması, itkilərin azaldılması və istehsalçıdan istehlakçıya qədər olan zəncirdə həddindən artıq qiymət əlavələrinin olmaması lazımdır”.

Gülər Həsənli
“Cebheinfo.az”

Açar sözlər: meyvə-tərəvəz Akif Nəsirli

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin