Musiqi dinləyərək yatmayın Alimlər XƏBƏRDARLIQ etdi

Yuxu zamanı televizor, podkast, musiqi və ya “ağ səs” kimi arxa plan səslərindən istifadə geniş yayılıb. 

Lent.az xəbər verir ki, elmi araşdırmalar bu vərdişin hər zaman zərərsiz olmadığını göstərir. Neyroelm mütəxəssisləri bildirirlər ki, səsli mühitdə yatmaq beynin tam sakitləşməsinə mane olur, dərin yuxuya keçidi gecikdirir və uzunmüddətli perspektivdə yuxu keyfiyyətini aşağı salır.

Pensilvaniya Universitetinin yuxu üzrə tədqiqatçıları tərəfindən aparılan araşdırmalara görə, arxa plan səsləri xüsusilə N3 mərhələsini – yəni dərin yuxu fazasını zəiflədir. Dərin yuxunun azalması yaddaşın möhkəmlənməsi, hüceyrələrin bərpası və maddələr mübadiləsinin tənzimlənməsi kimi həyati proseslərə mənfi təsir göstərir. Alimlər eyni zamanda səsli mühitdə yatan insanlarda mikro-oyanmaların daha tez-tez baş verdiyini və bunun səhərlər yorğunluq hissinə səbəb olduğunu qeyd edirlər.

Mütəxəssislərin fikrincə, insan beyni yuxu zamanı belə ətraf mühiti izləmək funksiyasını tam söndürmür. Arxa planda danışıq və ya ritmik səslər olduqda bu mexanizm aktiv qalır. Neyroloqlar xüsusilə danışıq ehtiva edən səslərin riskli olduğunu vurğulayırlar, çünki beyin sözləri ayırd etməyə çalışır və bu da yuxu zamanı əlavə zehni yük yaradır.

Araşdırmalar göstərir ki, uşaqlarda bu təsir daha aydın hiss olunur. Pediatrik yuxu tədqiqatlarında ağ səs ilə yatızdırılan körpələrin zamanla bu xarici stimul olmadan yuxuya getməkdə çətinlik çəkdiyi müəyyən edilib. Mütəxəssislər bunu “yuxuya asılı stimul” kimi qiymətləndirir və uzunmüddətli istifadənin məsləhət görülmədiyini bildirirlər.

Elmi məlumatlara əsasən, arxa plan səsi ilə yatmaq bəzi qruplar üçün daha risklidir. Bunlara qulaqda küy problemi olmayan böyüklər, narahatlıq pozuntusu yaşayan şəxslər, yuxu apnesi və ya xorultusu olanlar, eləcə də uşaqlar və yeniyetmələr daxildir. Bu hallarda dərin yuxu daha tez-tez bölünür və yuxuya getmə vərdişləri pozula bilir.

Bununla belə, mütəxəssislər bəzi istisnaların olduğunu da qeyd edirlər. Aşağı səviyyəli, sabit və danışıq ehtiva etməyən səslər – məsələn, ventilyator səsi – ani gurultuları maskalaya və qısa müddətdə yuxuya getməyi asanlaşdıra bilər. Ancaq bu üsulun müvəqqəti həll kimi istifadə edilməsi tövsiyə olunur.

Mütəxəssislər sağlam yuxu üçün otağın qaranlıq və səssiz saxlanmasını, yatmazdan əvvəl ekran istifadəsinin azaldılmasını, ağ səsdən istifadə edilərsə müddətin 20–30 dəqiqə ilə məhdudlaşdırılmasını və yuxu gigiyenasının gücləndirilməsini məsləhət görürlər. Əgər səsə ehtiyac narahatlıqla bağlıdırsa, bu halda peşəkar dəstək almağın daha düzgün olduğu vurğulanır.