Gecə əsla belə yatmayın! XƏBƏRDARLIQ

Gecə yatarkən işıqları söndürməyin rahat və dinləndirici yuxunu dəstəklədiyi uzun müddətdir ki, məlumdur. Ancaq yeni bir araşdırma, tamamilə qaranlıqda yatmağın ürək sağlamlığına başqa bir fayda təmin edə biləcəyini göstərir. Araşdırmaya görə, gecə işığına məruz qalmaq, dünyadakı ən ölümcül xəstəlik olan ürək-damar xəstəlikləri riskini artıra bilər.

Redaktor.az JAMA Network Open jurnalında nəşr olunan bu araşdırmaya əsasən, yataq otağında işıq açıq olan şəxslərin ürək çatışmazlığı inkişaf etdirmə riski 56% daha yüksəkdir. Həmçinin, parlaq işıq altında yatmaq, koronar arter xəstəliyi riskini 32%, insult riskini isə 28% artırır. Bu araşdırma, gecə işığına məruz qalmanın ürək-damar xəstəliklərinin inkişafına mənfi təsir göstərdiyini ortaya qoyur.

Araşdırma, 2006-cı ildən etibarən Böyük Britaniyada 40 ilə 69 yaş arasındakı 500.000-dən çox şəxsin sağlamlıq vəziyyətini izləyən UK Biobank layihəsinin məlumatlarına əsaslanaraq həyata keçirilib. Araşdırmaya qatılan şəxslər 2013-2022-ci illər arasında işıq intensivliyinə məruz qalıblar və ortalama 9 il müddətində sağlamlıq vəziyyətləri izlənilib. Araşdırmanın müəllifi Dr. Daniel Windred bildirib: "İşığa məruz qalma ilə ürək-damar xəstəlikləri arasında güclü bir əlaqə tapdıq."

Windred, araşdırmalarının sirkadiyen ritmlərin pozulmasının zəif ürək-damar sağlamlığı üçün bilinen bir risk faktoru olduğunu vurğuladığını qeyd edib. Sirkadiyen ritmlər, bədənimizdəki 24 saatlıq bioloji dövrü idarə edir və bu dövr yuxu, oyanma, ürək döyüntüsü və digər həyati funksiyalar üzərində birbaşa təsir göstərir. Gecə işığına məruz qalmaq bu bioloji ritmləri pozaraq ürək sağlamlığını mənfi təsir edə bilər.

Klinik psixoloq Dr. Julio Fernandez-Mendoza, yatmadan əvvəl ekran vaxtını məhdudlaşdırmağı və lazımsız işıqları söndürməyi tövsiyə edir. O, həmçinin, işıqları tamamilə söndürmək mümkün deyilsə, zəif və ya isti işıqlardan istifadə etməyi məsləhət görür.

Araşdırmaçılar, gecə işığına məruz qalmağın yalnız ürək sağlamlığına deyil, ümumiyyətlə bədənin stressə reaksiyasını da ciddi şəkildə təsir edə biləcəyini bildirirlər. "Gecə işığı bədənin bunu bir stress faktoru kimi qəbul etməsinə səbəb ola bilər və bu da ürək döyüntüsünü, stres hormonlarını, qlükoza və insulin səviyyələrini təsir edə bilər," deyə Fernandez-Mendoza əlavə edib.

Bu araşdırma, gecə işığına məruz qalmağın ürək xəstəlikləri riskini artıra biləcəyinə dair mühüm bir xəbərdarlıq edir. Lakin araşdırma işığa məruz qalmanın birbaşa ürək xəstəliklərinə səbəb olduğunu sübut etmir. Digər potensial faktorlar da nəzərə alınmalıdır. Yenə də, gecə işığının məhdudlaşdırılması ürək-damar sağlamlığını yaxşılaşdıra bilər.
Xədicə BAXIŞLI