Napoleonu Yupiter kimi təsvir edən rəssam Jan Ogüst Dominik Enqr kim idi?

Bu gün tanınmış fransız rəssam Jan Ogüst Dominik Enqrin doğum günüdür.
Kulis.az “Palitra” rubrikasında boyakarın "Taxtda oturmuş Napoleon" əsəri haqqında materialı təqdim edir.

Fransız neoklassisizm cərəyanının və akademik rəngkarlığın ən böyük ustadlarından biri olan Jan Ogüst Dominik Enqr Monoban şəhərində anadan olmuş, erkən yaşlarından atasından və Tuluza İncəsənət Akademiyasından dərslər almışdır.
O, Parisdə Jak-Lui Davidin emalatxanasında təhsilini davam etdirərək neoklassik prinsipləri dərindən mənimsəmiş və 1801-ci ildə nüfuzlu "Prix de Rome" mükafatına layiq görülmüşdür.
Rəssamlıqda rəngdən daha çox xəttin, konturun və dəqiq həndəsi formanın üstünlüyünü müdafiə edən Enqr romantik rəssam Ejen Delakrua ilə sənət tarixinin ən böyük estetik debatlarındandan birini aparmışdır.
Uzun illər İtaliyada (Roma və Florensiyada) yaşayıb-yaradan sənətkar İntibah ustadı Rafaellin yaradıcılığına dərin vurğunluq bəsləmiş və onun formalarındakı ilahi harmoniyanı öz kətanlarına köçürmüşdür.

Xüsusilə aristokrat portretləri və incə anatomik stilizasiyası ilə tanınan Enqr, Paris Təsviri İncəsənət Məktəbinin rəhbəri kimi akademik sənət dünyasına uzun illər diktə etmişdir.
1867-ci ildə Parisdə vəfat edən rəssamın dəqiq fırça plastikası və forma axtarışları sonrakı dövrdə Edqar Dəqa, Anri Matiss və Pablo Pikasso kimi modernizm pionerlərinə böyük təsir göstərmişdir.

“Taxtda oturmuş Napoleon”

Jan Ogüst Dominik Enqrın neoklassik monarxiya estetikasını zirvəyə qaldıran "Taxtda oturmuş Napoleon" əsəri 1806-cı ildə, imperatorun tacqoyma mərasimindən qısa müddət sonra tamamlanmışdır.
Əsər Parisdəki Qanunvericilik Korpusu üçün sifariş edilmişdi.
Enqr bu kətanda cəmi 35 yaşında olan imperatoru sadəcə hərbi sərkərdə kimi deyil, Yupiter ilahəsi və ya Bizans imperatorları kimi mütləq hakimiyyət sahibi obrazında təsvir etməyi qarşısına məqsəd qoymuşdu.
Əsər 1806-cı il Paris Salonunda nümayiş olunarkən dövrün sənət adamları tərəfindən həddindən artıq donuq, arxaik və "Bizans üslubuna bənzər" olduğu üçün kəskin tənqid olunsa da, sonradan monarxiya portret sənətinin şah əsəri kimi qəbul edilmişdir.
Əsərin kompozisiyası mükəmməl simmetriya və imperiya heybəti üzərində qurulmuşdur.
Napoleon zəngin bəzədilmiş qızılı taxtda tam mərkəzdə mövqedə əyləşib.
Onun əynindəki dəbdəbəli samur kürkündən mantiya, başındakı dəfnə çələngi, əlində tutduğu Böyük Karlın əsası və "Ədalət əli" adlanan hakimiyyət rəmzləri Napoleonun imperatorluq iddialarını vizual şəkildə təsdiqləyir.
Əsərdəki hər bir detal - taxtın qolundakı fil sümüyündən kürələr, xalçanın üzərindəki qartal motivləri və mantiya üzərindəki qızılı arı təsvirləri hakimiyyətin sarsılmazlığını və ilahi mənşəyini simvolizə edir.

Enqrın virtual xətt ustalığı və detallara verdiyi diqqət kətanda fövqəladə bir faktura zənginliyi yaradır.
Məxmər parçanın yumşaqlığı, qızılın parlaqlığı, fil sümüyünün hamarlığı və imperatorun dəri tonu arasındakı keçidlər o qədər dəqiqliklə işlənmişdir ki, fırça izlərini seçmək mümkün deyil.
Rəssam bu kətanda neoklassisizmin ciddi, nizamlı və monumental dilindən istifadə edərək siyasi hakimiyyəti sənətin ölməzliyi ilə birləşdirmişdir.
Bu möhtəşəm şahəsər hazırda Parisdəki Ordu Muzeyində saxlanılır.