Icma.az
close
up
RU
Nikah yaşının pozulması: Məsuliyyət və sanksiyalar

Nikah yaşının pozulması: Məsuliyyət və sanksiyalar

Yenisabah saytına istinadən Icma.az xəbər verir.

Erkən nikah problemi bir çox ölkələrdə, o cümlədən Azərbaycanda da aktual sosial və hüquqi məsələlərdən biridir. Xüsusilə qızların erkən yaşda nikaha cəlb olunması, onların təhsil, səhiyyə və şəxsi inkişaf hüquqlarının pozulmasına səbəb olur. Azərbaycan qanunvericiliyi erkən nikahların qarşısının alınması və uşaqların müdafiəsi məqsədilə bir sıra hüquqi mexanizmlər nəzərdə tutub. 

Erkən nikah dedikdə, qanunla müəyyən edilmiş nikah yaşına çatmamış şəxslərin nikaha daxil olması başa düşülür. Azərbaycan Respublikasının Ailə Məcəlləsinə əsasən, nikah yaşı qadınlar və kişilər üçün 18 yaş olaraq müəyyən edilib. Nikah yaşı yalnız istisna hallarda (əsaslı səbəblər olduqda) məhkəmənin qərarı ilə 17 yaşa qədər endirilə bilərdi. 2025-ci il iyul ayının 1-dən etibarən ölkə ərazisində 17 yaşında nikaha daxil olmaq istəyənlər üçün qanun sərtləşdirilib. Belə ki, qeyd edilən tarixdən etibarən nikah yaşına çatmamış şəxslərə tətbiq olunan üzrlü səbəblər ləğv olunub. 

Təəssüf ki, rəsmi və qeyri-rəsmi statistika Azərbaycanda qanunvericiliyin tələblərinin pozulması hallarının olduğunu göstərir. 

Qanunla müəyyən edilmiş nikah yaşına çatmamış şəxsin nikaha məcbur edilməsi həm Ailə Məcəlləsi, həm də Cinayət Məcəlləsi baxımından hüquqazidd hərəkət sayılır və ciddi hüquqi məsuliyyətə səbəb olur.

Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 176-1.2-ci maddəsinə əsasən, şəxsin nikah yaşına çatmayan birini nikaha daxil olmağa məcbur etməsi cinayət əməli kimi tanınır. Bu əməlin törədilməsinə görə aşağıdakı məsuliyyətlər nəzərdə tutulur:

- 3 min manatdan 4 min manatadək miqdarda cərimə;

- 4 ilədək müddətə azadlıqdan məhrum etmə.

Əgər bu əməl zor tətbiq etmə, hədə-qorxu və ya digər qeyri-insani üsullarla müşayiət olunarsa, cəza daha da ağırlaşdırıla bilər.

Bundan əlavə, erkən nikah nəticəsində baş verən digər hüquq pozuntuları - məsələn, uşağın təhsildən yayınması, sağlamlığa zərər vurulması və ya məcburi əmək - əlavə cinayət və inzibati məsuliyyətə səbəb ola bilər.

Cinayət Məcəlləsinin 176-2-ci maddəsinə görə, 16 yaşına çatmayan şəxsin erkən evliliyinin həmin şəxsin və ya erkən evliliyə daxil olan digər şəxsin valideynləri və ya onları tərbiyə etmək vəzifəsi daşıyan şəxslər və ya erkən evliliyə daxil olan yetkinlik yaşına çatmış şəxs tərəfindən təşkil edilməsi aşağıdakı məsuliyyət doğurur:

- 2000 manatdan 3000 manatadək miqdarda cərimə

-  2 ilədək müddətə azadlığın məhdudlaşdırılması

- 2 ilədək müddətə azadlıqdan məhrum etmə.

Ekspertlər deyirlər ki, erkən nikah nəticəsində azyaşlılar çox zaman psixoloji, fiziki və sosial travmalar yaşayır. Onlar təhsildən kənarda qalır, erkən doğuş riski artır və gələcəkdə əmək bazarına çıxış imkanları məhdudlaşır. Bu, həm fərdi səviyyədə, həm də ümumi cəmiyyətin sosial-iqtisadi inkişafı baxımından mənfi nəticələr doğurur.

Qanunvericilik baxımından isə bu cür hallar hüquqi dövlətin əsas prinsiplərinə ziddir və hüquqi maarifləndirmə tədbirlərinin gücləndirilməsini zəruri edir.

Təhsil eksperti Elmin Nuri deyir ki, məktəblərdə, icmalarda və sosial şəbəkələrdə erkən nikahların fəsadlarını göstərən maarifləndirici proqramlar həyata keçirilməlidir. Real həyat hekayələri ilə insanlar bu problemin ciddiliyini anlamalıdır. 

“Təhsilini davam etdirən qız uşaqlarının erkən nikaha cəlb olunma riski qat-qat azdır. Ailələr təhsilin dəyərini başa düşməli, dövlət isə qızların təhsilə çıxışını təmin etməlidir.

Valideynlərin məlumatlandırılması, onların düşüncə tərzinin dəyişdirilməsi əsas hədəflərdən biri olmalıdır. Bəzən valideynlər bu addımı “xeyirli iş” kimi görürlər, lakin bu düşüncə tərzi dəyişməlidir.

Hər bir uşaq öz gələcəyini özü qurmaq haqqına malikdir. Gənclərə özlərini tanımaq, bacarıqlarını inkişaf etdirmək, öz seçimlərini etməyə imkan yaradılmalıdır”.

Araz Zeynalov

Yazı “Jurnalist Araşdırmaları Mərkəzi” İB-nin Azərbaycan Respublikasının Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Agentliyinin yardımı ilə həyata keçirdiyi “Erkən nikah əleyhinə ictimai maarifləndirmənin gücləndirilməsi” layihəsi çərçivəsində hazırlanıb.


Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:176
embedMənbə:https://yenisabah.az
archiveBu xəbər 26 İyun 2025 12:12 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see331

Gələn il qeyri dövlət müəssisələri büdcədən 130 mln. manata yaxın subsidiya alacaq

14 Noyabr 2026 18:04see322

Ədalət Partiyasında şairlə səmimi görüş

14 Noyabr 2026 17:43see312

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see305

Avropa siyasi məkanında aparılan müzakirələrdə Azərbaycan fəal iştirak edir

14 Noyabr 2026 19:16see304

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see276

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see274

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see267

Rusların təxminən 90 faizi son üç ildə kredit götürdüyünü etiraf edib

14 Noyabr 2026 19:30see267

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see264

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see252

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see249

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see247

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see246

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see215

Həftədə bir məşq fiziki formanı və sağlamlığı yaxşılaşdıra bilərmi?

14 Noyabr 2026 21:54see214

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see206

Türkiyəli aktyor ev sahibi ilə məhkəməni uddu Kirayə qalmaqalı

14 Noyabr 2026 22:18see190

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see190

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see188
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri