Icma.az
close
up
RU
Nikah yaşının pozulması: Məsuliyyət və sanksiyalar

Nikah yaşının pozulması: Məsuliyyət və sanksiyalar

Yenisabah saytına istinadən Icma.az xəbər verir.

Erkən nikah problemi bir çox ölkələrdə, o cümlədən Azərbaycanda da aktual sosial və hüquqi məsələlərdən biridir. Xüsusilə qızların erkən yaşda nikaha cəlb olunması, onların təhsil, səhiyyə və şəxsi inkişaf hüquqlarının pozulmasına səbəb olur. Azərbaycan qanunvericiliyi erkən nikahların qarşısının alınması və uşaqların müdafiəsi məqsədilə bir sıra hüquqi mexanizmlər nəzərdə tutub. 

Erkən nikah dedikdə, qanunla müəyyən edilmiş nikah yaşına çatmamış şəxslərin nikaha daxil olması başa düşülür. Azərbaycan Respublikasının Ailə Məcəlləsinə əsasən, nikah yaşı qadınlar və kişilər üçün 18 yaş olaraq müəyyən edilib. Nikah yaşı yalnız istisna hallarda (əsaslı səbəblər olduqda) məhkəmənin qərarı ilə 17 yaşa qədər endirilə bilərdi. 2025-ci il iyul ayının 1-dən etibarən ölkə ərazisində 17 yaşında nikaha daxil olmaq istəyənlər üçün qanun sərtləşdirilib. Belə ki, qeyd edilən tarixdən etibarən nikah yaşına çatmamış şəxslərə tətbiq olunan üzrlü səbəblər ləğv olunub. 

Təəssüf ki, rəsmi və qeyri-rəsmi statistika Azərbaycanda qanunvericiliyin tələblərinin pozulması hallarının olduğunu göstərir. 

Qanunla müəyyən edilmiş nikah yaşına çatmamış şəxsin nikaha məcbur edilməsi həm Ailə Məcəlləsi, həm də Cinayət Məcəlləsi baxımından hüquqazidd hərəkət sayılır və ciddi hüquqi məsuliyyətə səbəb olur.

Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 176-1.2-ci maddəsinə əsasən, şəxsin nikah yaşına çatmayan birini nikaha daxil olmağa məcbur etməsi cinayət əməli kimi tanınır. Bu əməlin törədilməsinə görə aşağıdakı məsuliyyətlər nəzərdə tutulur:

- 3 min manatdan 4 min manatadək miqdarda cərimə;

- 4 ilədək müddətə azadlıqdan məhrum etmə.

Əgər bu əməl zor tətbiq etmə, hədə-qorxu və ya digər qeyri-insani üsullarla müşayiət olunarsa, cəza daha da ağırlaşdırıla bilər.

Bundan əlavə, erkən nikah nəticəsində baş verən digər hüquq pozuntuları - məsələn, uşağın təhsildən yayınması, sağlamlığa zərər vurulması və ya məcburi əmək - əlavə cinayət və inzibati məsuliyyətə səbəb ola bilər.

Cinayət Məcəlləsinin 176-2-ci maddəsinə görə, 16 yaşına çatmayan şəxsin erkən evliliyinin həmin şəxsin və ya erkən evliliyə daxil olan digər şəxsin valideynləri və ya onları tərbiyə etmək vəzifəsi daşıyan şəxslər və ya erkən evliliyə daxil olan yetkinlik yaşına çatmış şəxs tərəfindən təşkil edilməsi aşağıdakı məsuliyyət doğurur:

- 2000 manatdan 3000 manatadək miqdarda cərimə

-  2 ilədək müddətə azadlığın məhdudlaşdırılması

- 2 ilədək müddətə azadlıqdan məhrum etmə.

Ekspertlər deyirlər ki, erkən nikah nəticəsində azyaşlılar çox zaman psixoloji, fiziki və sosial travmalar yaşayır. Onlar təhsildən kənarda qalır, erkən doğuş riski artır və gələcəkdə əmək bazarına çıxış imkanları məhdudlaşır. Bu, həm fərdi səviyyədə, həm də ümumi cəmiyyətin sosial-iqtisadi inkişafı baxımından mənfi nəticələr doğurur.

Qanunvericilik baxımından isə bu cür hallar hüquqi dövlətin əsas prinsiplərinə ziddir və hüquqi maarifləndirmə tədbirlərinin gücləndirilməsini zəruri edir.

Təhsil eksperti Elmin Nuri deyir ki, məktəblərdə, icmalarda və sosial şəbəkələrdə erkən nikahların fəsadlarını göstərən maarifləndirici proqramlar həyata keçirilməlidir. Real həyat hekayələri ilə insanlar bu problemin ciddiliyini anlamalıdır. 

“Təhsilini davam etdirən qız uşaqlarının erkən nikaha cəlb olunma riski qat-qat azdır. Ailələr təhsilin dəyərini başa düşməli, dövlət isə qızların təhsilə çıxışını təmin etməlidir.

Valideynlərin məlumatlandırılması, onların düşüncə tərzinin dəyişdirilməsi əsas hədəflərdən biri olmalıdır. Bəzən valideynlər bu addımı “xeyirli iş” kimi görürlər, lakin bu düşüncə tərzi dəyişməlidir.

Hər bir uşaq öz gələcəyini özü qurmaq haqqına malikdir. Gənclərə özlərini tanımaq, bacarıqlarını inkişaf etdirmək, öz seçimlərini etməyə imkan yaradılmalıdır”.

Araz Zeynalov

Yazı “Jurnalist Araşdırmaları Mərkəzi” İB-nin Azərbaycan Respublikasının Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Agentliyinin yardımı ilə həyata keçirdiyi “Erkən nikah əleyhinə ictimai maarifləndirmənin gücləndirilməsi” layihəsi çərçivəsində hazırlanıb.


Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:195
embedMənbə:https://yenisabah.az
archiveBu xəbər 26 İyun 2025 12:12 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see348

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see346

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see337

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see336

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see320

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see315

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see303

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see301

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see300

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see297

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see287

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see286

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see279

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see269

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see267

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see259

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see254

Qazax şəhərində beşinci İdman Festivalının açılış mərasimi keçirilib FOTO

20 Noyabr 2026 21:35see239

3 Tesla MRT SAF Hospitalda Nə zaman həyat əhəmiyyətlidir? (VİDEO)

20 Noyabr 2026 15:57see234

Nəhəng gəmidə NAMƏLUM XƏSTƏLİK yayıldı 150 yə yaxın insanda QORXULU ƏLAMƏTLƏR

20 Noyabr 2026 15:17see210
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri