Növbəti raund olacaqmı?

ABŞ, Ukrayna və Rusiya yenidən masa arxasına qayıdır

Artıq 7 aydır 5-ci ilə qədəm qoymuş Rusiya-Ukrayna müharibəsində atəşkəsə nail olunması üçün danışıqlar prosesi yenidən start götürə bilər. Xatırladaq ki, bundan öncə də bu istiqamətdə müəyyən addımlar atılmışdı. ABŞ-ın vasitəçiliyi ilə bu ilin 23-24 yanvar və 4-5 fevral tarixlərində BƏƏ-də baş tutan danışıqlar müəyyən epizodik nailiyyətlərlə yadda qalsa da, münaqişənin dayandırılmasına nail olunmamışdı. Danışıqların üçüncü raundu 17-18 fevral tarixlərində İsveçrədə keçirilmişdi. Növbəti danışıqlar raundunun 5-8 mart tarixlərində Əbu-Dabidə keçirilməsi planlaşdırılsa da, Ukrayna lideri Volodimir Zelenski Yaxın Şərqdəki döyüşlər səbəbindən bu görüşü təxirə salmışdı.

Görüş nəzərdə tutulurdu...

Yaxın Şərq böhranının davam etməsi fonunda Kiyev yenidən danışıqlar üçün “yol açıb”. Ukrayna mətbuatının məlumatına görə, görüşün keçirilməsi barədə razılıq Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski və ABŞ Prezidenti Donald Tramp arasında sentyabrın 22-də Nyu-Yorkda baş tutan danışıqlar zamanı əldə olunub. Vurğulanırdı ki, görüşdə Ukrayna Prezidenti Ofisinin rəhbəri Kirill Budanovun, Xarici Kəşfiyyat Xidmətinin rəhbəri Rüstəm Umerovun, Trampın xüsusi elçiləri Cared Kuşnerin və Stiv Uitkoffun, eləcə də Rusiya Prezidentinin xüsusi elçisi Kirill Dmitriyevin iştirak etməsi gözlənilirdi. Müzakirənin əsas məsələsi kimi isə enerji sahəsində atəşkəs, xüsusən də tərəflərin onu şərh etməsi və razılaşmalara əməl olunmasına nəzarət mexanizmləri olacaqdı. Mənbə bildirirdi ki, Rusiya tərəfi sərbəst gəmiçilik və Rusiya neftini ixrac edən “kölgə donanması” ilə bağlı məsələlərin gündəliyə daxil edilməsini istəyirdi. Hətta müharibənin başa çatdırılması üzrə yol xəritələrinin hazırlanmasına Trampın Çin Sədri Si Cinpinlə görüşünün də təsir edə biləcəyi vurğulanırdı.

3 addımlıq atəşkəs...

Vurğulandığı kimi, bu təklif rəsmi Kiyevdən gəlmişdi. Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski amerikalı həmkarı Donald Trampla görüşündə bu görüşlə bağlı istəyini ifadə etmişdi. Zelenski bildirmişdi ki, ABŞ rəhbərlik səviyyəsində deyil, əvvəlcə texniki qruplar arasında görüş keçirməyi planlaşdırıb - görüşün keçirilməsi üçün mümkün yer Əbu-Dabi hesab olunurdu. Ukrayna prezidenti həmçinin qeyd etmişdi ki, görüş Tramp üçün də dekabr ayında Mayamidə keçiriləcək G20 sammitinin də rəhbərlik səviyyəsində üçtərəfli sammit keçirmək üçün bir fürsət ola bilər. Ukrayna prezidenti bununla bağlı müsahibəsində bildirmişdi ki, Tramp administrasiyası Rusiyanın Ukraynaya qarşı müharibəni dayandırmaq və Moskva ilə diplomatik münasibətləri bərpa etmək səylərinin bir hissəsi olaraq üç təcili addım atmaqda israr edir:

- Enerji infrastrukturunda atəşkəs;

- Qara dəniz taxıl dəhlizinin bərpası;

- ABŞ, Rusiya və Ukrayna arasında, ehtimal ki, Əbu-Dabidə üçtərəfli görüş.

Sentyabrın 23-də ABŞ Dövlət katibi Marko Rubio da açıqlamasında bildirmişdi ki, Ukrayna və Rusiyanın taxıl və enerji məsələlərini əhatə edəcək məhdud atəşkəsə nail olmaqda Vaşinqton da maraqlıdır.

Hətta Nyu-Yorkda Zelenski ilə görüşündən əvvəl də Tramp dəfələrlə Ukrayna prezidentindən Rusiyanın neft emalı zavodlarına hücumlara son qoyacağını gözlədiyini açıq şəkildə qeyd etmişdi və bunun qlobal yanacaq bazarına təsirini vurğulamışdı.

Tramp Zelenskinin sözünü kəsdi...

Volodimir Zelenskinin Nyu-Yorka səfəri fonunda ABŞ prezidenti Donald Tramp Vaşinqtonu Ukraynanın müttəfiqi deyil, münaqişədə vasitəçi kimi təqdim etməyə çalışıb. Bu barədə İtaliyanın “La Stampa” qəzeti məlumat verir. Nəşr qeyd edir ki, ABŞ liderinin Zelenski ilə görüşü və BMT Baş Assambleyasının 81-ci sessiyasının ümumi siyasi müzakirələrindəki çıxışı zamanı qeyd edilib ki, “Amerikanın dəstəyi uzaq görünürdü və Rusiyanın neft emalı zavodlarına hücumların dayandırılması tələbləri fonunda arxa plana keçdi”.

Donald Tramp daha əvvəl Nyu-Yorkda Zelenski ilə jurnalistlərə danışarkən Ukraynanın qışdan əvvəl Rusiya ilə münaqişənin həllinə nail olmağa çalışmasının vacib olduğunu bildirmişdi. Tramp Amerika liderinin münaqişənin sona çatmasında köməyinə ümid etdiyini bildirən Zelenskinin sözünü kəsmişdi.

Rusiya ABŞ ilə danışıqlara hazırdır, Ukrayna ilə isə...

Qeyd edək ki, Donald Tramp Rusiya Prezidenti Vladimir Putini G20 sammitinə dəvət edib. Bu barədə ABŞ dövlət katibi Marko Rubio bildirib - qeyd olunub ki, ABŞ administrasiyası Rusiya prezidenti Vladimir Putinə dekabrda baş tutacaq G20 sammitinə dəvət göndərib. Xatırladaq ki, G20 sammiti 14-15 dekabr tarixlərində Mayami yaxınlığındakı Doralda keçiriləcək.

Xatırladaq ki, Aİ-də Rusiyanın G20-də iştirakını dəstəkləyir. Bu barədə Avropa Komissiyasının rəsmi nümayəndəsi Olaf Qill Brüsseldə keçirilən brifinqdə Putinin ABŞ-da keçiriləcək G20 sammitinə dəvət edilməsini şərh edərkən bildirib. O qeyd edib ki, Rusiya “Böyük İyirmiliy”in (G20) üzvü kimi qrupun görüşlərində iştirak etmək hüququna malikdir. “Rusiya G20-nin üzvü olaraq qalır. Buna görə də G20-nin görüşlərində iştirak etmək hüququna malikdir”, - o bildirib.

Bununla belə, o qeyd edib ki, Aİ Rusiyanın Ukraynaya hərbi müdaxiləsini pisləmək və müharibəyə son qoymağa çağırmaq məqsədilə G20 görüşlərindən istifadə etməyə davam edəcək.

Rusiya dövlət başçısının mətbuat katibi Dmitri Peskov brifinqdə bildirib ki, Putin amerikalı həmkarı Donald Trampla görüş keçirməyə hazırdır. O qeyd edib ki, lakin bu cür təmasların mümkün keçirilmə müddətlərinə dair heç bir konkretlik yoxdur: “Ali səviyyəli hər hansı görüşlərlə bağlı heç bir konkretlik yoxdur. Əgər Rusiya-ABŞ görüşündən danışırıqsa, dövlət başçısı buna hazırdır”. O həmçinin xatırladıb ki, prezidentlər öz telefon danışıqlarında zərurət yaranarsa, daha bir görüş keçirməyə hazır olduqlarını həmişə vurğulayırlar.

Üçtərəfli görüşə gəldikdə isə, o bildirib ki, Rusiya, ABŞ və Ukrayna nümayəndələri arasında üçtərəfli görüşün keçirilməsi ehtimalı Rusiya və Amerika liderləri Vladimir Putin və Donald Tramp arasında telefon danışığında müzakirə olunub, lakin hələlik konkret məlumat açıqlanmayıb. “Xatırlayırsınızsa, Putin və Tramp arasında telefon danışığından sonra müzakirə etdiyimiz bu idi. Həqiqətən də, belə bir müzakirə baş tutub və yaxın gələcəkdə belə bir görüşün baş tuta biləcəyi barədə söhbətlər gedirdi. Bu, Putin və Tramp arasında telefon danışığı zamanı olub. Hazırda sizə daha çox konkret məlumat verə bilmərəm”, - deyə Kremlin sözçüsü bildirib.

Bununla belə, Peskov vurğulayıb ki, Rusiya Prezidentinin xarici ölkələrlə investisiya və iqtisadi əməkdaşlıq üzrə xüsusi nümayəndəsi, RDİF-in rəhbəri Kirill Dmitriev ABŞ-ın danışıqlar aparan tərəflər ilə təmasları davam etdirir və ilk növbədə iqtisadiyyatda potensial qarşılıqlı əlaqə məsələlərinə diqqət yetirir. “Dmitriev amerikalı danışıqlarçılarla təmaslarını davam etdirir və hazırda mövcud olmayan iqtisadi sahədə potensial qarşılıqlı əlaqə məsələlərinə diqqət yetirməkdə davam edir, lakin buna baxmayaraq, bunun faydalı ola biləcəyi anlaşılır. Bu barədə son müzakirələr gedir”, - Kreml nümayəndəsi qeyd edib.

SADİQ