Icma.az
close
up
RU
Menu

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Okean dibində Yer kürəsinin gizli qızıl mətbəxi Sirri açıldı

Okean dibində Yer kürəsinin gizli qızıl mətbəxi Sirri açıldı

Icma.az bildirir, Turkstan.az portalına istinadən.

Yeni araşdırma göstərir ki, okean adası qövslərinin dərinliyində qızılın toplanması tək mərhələli proses deyil, su ilə zəngin mantiyanın yüksək temperaturda təkrar-təkrar əriməsi nəticəsində baş verir. Okean dibinin altında Yer kürəsinin "qızıl mətbəxi” fəaliyyət göstərir.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "SciTechDaily” yazır.

Vulkanik ada qövsləri bir plitənin digərinin altına batdığı subduksiya zonaları üzərində formalaşır və bu bölgələr çox vaxt qızılla zəngin olur. Alimlər uzun müddət bunun səbəbini müzakirə ediblər. Almaniyanın Kildə yerləşən GEOMAR Helmholts Okean Tədqiqat Mərkəzindən dəniz geoloqu doktor Kristian Timmin rəhbərlik etdiyi komanda yeni izahlar təqdim edib.

"Tədqiqatımız göstərir ki, ada qövsləri altında su ilə zəngin mantiyanın əriməsi qızılın zənginləşməsində əsas faktordur. Bu şəraitdə mantiya çoxmərhələli ərimə sistemi kimi davranır və bu da qızılı tədricən konsentrasiya edir", deyə Timm bildirib.

Dəniz dibindəki şüşə izləri

Qızılın və digər nəcib metalların mantiyada necə davrandığını anlamaq üçün tədqiqatçılar Yeni Zelandiyanın şimalında yerləşən Kermadek ada qövsü və Haver çökəkliyi boyunca dəniz dibindən toplanmış 66 vulkanik şüşə nümunəsini araşdırıblar. Bu şüşələr lavanın su altında sürətlə soyuması nəticəsində yaranır və maqmanın ilkin kimyəvi tərkibini qoruyur.

Ən diqqətçəkən nümunələr "primitiv şüşələr” olub. Bunlar kristallaşma prosesindən əvvəl maqmanın vəziyyətini əks etdirir. "Bu nümunələri analiz edəndə gördük ki, onlarda qızıl konsentrasiyası çox vaxt orta okean silsilələrinin maqmalarına nisbətən bir neçə dəfə yüksəkdir”, – deyə Timm qeyd edib. "Bu isə əsas sualı doğurdu: bu zənginləşmə hansı proseslərlə baş verir?”

Komanda qızılla yanaşı gümüş, mis, selen və platin kimi kükürd sevən elementləri də ölçüb. Bu elementlər ərimə zamanı oxşar davranış göstərdiyi üçün mantiyanın dərinliklərindəki şəraiti anlamağa kömək edir.

Mantiyanın kimyəvi siqnallarının açılması

Nəticələr göstərir ki, Kermadek qövsü altında mantiyanın suyun iştirakı ilə nisbətən yüksək temperaturda əriməsi baş verir. Bu şəraitdə maqmalarda gümüş-mis nisbəti mantiyadakı ilə oxşar olur.

Eyni zamanda tədqiqatçılar hər qram süxurda ilkin qızıl konsentrasiyasının 6 nanograma qədər olduğunu müəyyən ediblər. Qızıl-mis nisbəti də həm məhsuldar mantiyaya, həm də orta okean silsilələrinin tipik bazaltlarına nisbətən daha yüksəkdir

Bu qanunauyğunluqlar mantiyanın artıq bir dəfə "tükəndiyini”, daha sonra isə yenidən əridiyini göstərir. Su ilə zəngin və oksidləşmiş mantiyanın təkrar yüksək temperaturda əriməsi bu maqmalarda qızılın toplanmasının əsas mexanizmi kimi qiymətləndirilir.

Baxmayaraq ki, bu göstəricilər geoloji baxımdan yüksək sayılır, onlar sənaye hasilatı üçün kifayət etmir. İqtisadi cəhətdən sərfəli yataqlar üçün daha çox miqyasda zənginləşmə tələb olunur.

Mantiyanın təkrar-təkrar əriməsi

"Əvvəlcə düşünürdük ki, subduksiya zonasından ayrılan su birbaşa qızıl zənginləşməsini idarə edir. Lakin məlumatlarımız göstərir ki, su əsasən mantiyanın əriməsini asanlaşdırır. Qızılın yüksək konsentrasiyası üçün əsas amil yüksək və qismən təkrarlanan ərimə dərəcəsidir", deyə Timm bildirib.

Qızılın kimyəvi forması da mühüm rol oynayır. "Mantiyada qızıl adətən sulfid mineralları ilə bağlı olur. Yüksək ərimə dərəcələrində bu minerallar parçalanır və qızıl tam şəkildə maqmaya keçir. Bizim nəticələr göstərir ki, qızılın zənginləşməsi bir dəfəlik proses deyil, bir neçə mərhələnin nəticəsidir. Yalnız təkrar ərimə qızılın maqmada ciddi şəkildə toplanmasına imkan verir.", deyə Timm bildirib.

Qızılın səyahətinin ilk addımı

Bu tədqiqat Kermadek kimi okean adası qövslərində zəngin qızıl yataqlarının necə formalaşdığını anlamağa yeni işıq salır. O göstərir ki, mantiyanın su ilə dəstəklənən çoxmərhələli əriməsi maqmaya nə qədər qızılın daxil olmasını müəyyən edir.

Əldə olunan nəticələr diqqəti yer qabığının daha dərin qatlarına yönəldir və göstərir ki, mantiyanın kimyəvi təkamülü səth prosesləri ilə birlikdə yataqların formalaşmasında mühüm rol oynayır.

Bu mexanizm həmçinin sualtı hidrotermal sulfid yataqlarında niyə qızılın çox olduğunu da izah edə bilər. "Aşkar etdiyimiz proses subduksiya zonalarındakı hidrotermal sistemlərdə müşahidə edilən yüksək qızıl tərkibinə töhfə verə bilər. Lakin bu əlaqə hələ də əlavə araşdırma tələb edir. Biz əslində qızılın həyat dövrünün ilk addımını müşahidə edirik, Bu, qızılın mantiyadan maqmaya keçidi ilə başlayır və daha sonra vulkanlar vasitəsilə səthə çıxır. Alkimya metal yer üzünə çatmadan çox əvvəl başlayır", deyə Timm bildirib.

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:167
embedMənbə:https://www.turkustan.az
archiveBu xəbər 08 Aprel 2026 09:09 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see282

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see274

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see269

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see265

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see263

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see259

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see249

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see244

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see229

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

15 Noyabr 2026 14:02see219

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see218

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

15 Noyabr 2026 15:38see208

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see206

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see205

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see202

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see202

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see198

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

15 Noyabr 2026 17:27see196

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see190

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see186
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri