Ölkədə heyvandarlıq niyə gəlir gətirmir?

Azərbaycanda heyvandarlıq kənd təsərrüfatının əsas sahələrindən biri olmaqla, ölkənin ərzaq təhlükəsizliyində mühüm rol oynayır. Lakin son illərdə bu sahədə bir sıra ciddi problemlər müşahidə olunur. AzPost bildirir ki, ekspertlər hesab edirlər ki, bu problemlər əsasən yem bazasının zəifliyi, infrastruktur çatışmazlığı, genetik seleksiya işlərinin geridə qalması və bazar tənzimlənməsindəki çətinliklərlə bağlıdır.

​Azərbaycanda iribuynuzlu və xırdabuynuzlu heyvanların sayı son illərdə əhəmiyyətli dərəcədə azalmışdır. Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatlarına əsasən, 2024-cü il yanvar ayının 1-nə ölkədə iribuynuzlu heyvanların sayı 2 milyon 502,4 min baş, xırdabuynuzlu heyvanların sayı isə 7 milyon 81,6 min baş olmuşdur. Bu, 2023-cü ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə iribuynuzlu heyvanların sayının 4,4% (115 min 635 baş), xırdabuynuzlu heyvanların sayının isə 8,6% (670 min baş) azaldığını göstərir. ​

2025-ci il yanvar ayının 1-i vəziyyətinə görə, ölkə üzrə 6 milyon 850,2 min baş qoyun və keçi, 2 milyon 459,7 min baş iribuynuzlu mal-qara, o cümlədən 1 milyon 223,1 min baş inək və camış mövcud olmuşdur. Bu da əvvəlki illə müqayisədə heyvanların sayında azalma tendensiyasının davam etdiyini göstərir. ​

Əsas səbəblər hansılardır?

Azalmanın səbəbləri arasında təbii yem ehtiyatlarının məhdudluğu, ənənəvi heyvandarlıqla məşğul olan fermerlərin sayının azalması, aşağı çəkidə heyvanların kəsilməsinin artması, ət və yem məhsullarının bazar qiymətlərinin yüksəlməsi, müasir texnologiyaların tətbiqi ilə əlaqədar olaraq daha məhsuldar heyvanların saxlanılması məqsədilə baş sayının azaldılması, iqlim dəyişikliyi nəticəsində quraqlıq hallarının artması, su ehtiyatlarının azalması və otlaq sahələrinin zəifləməsi kimi amillər qeyd olunur. ​

Heyvandarlığın inkişafına mane olan əsas faktorlardan biri yem təminatının qeyri-kafi olmasıdır. Yerli mütəxəssislər bildirirlər ki, otlaq sahələrinin azalması və yem istehsalında idxaldan asılılıq maldarlığın maya dəyərinin artmasına səbəb olur. Azərbaycanda iri və xırda buynuzlu heyvanlar üçün balanslaşdırılmış yemlərin istehsalı kifayət qədər inkişaf etmədiyindən, fermerlər bahalı idxal məhsullarına müraciət etməyə məcbur qalırlar.

Digər mühüm problem cins heyvanların seleksiyası ilə bağlıdır. Aqrar sahə üzrə ekspertlər qeyd edirlər ki, yüksək məhsuldar cinslərin yetişdirilməsi üçün lazımi genetika laboratoriyaları və süni mayalanma texnologiyalarının tətbiqi yetərincə inkişaf etməyib. Bu da heyvandarlığın məhsuldarlığını və gəlirliliyini azaldır.

Bundan əlavə, fermerlərin kredit resurslarına çıxışının məhdud olması və dövlət dəstəyinin qeyri-kafi səviyyədə qalması da sektorda problemlər yaradır. Kənd təsərrüfatı iqtisadçılarının fikrincə, ucuz maliyyə resurslarının olmaması fermerlərin texniki avadanlıq və yem ehtiyatlarını vaxtında təmin etməsinə mane olur. Nəticədə heyvandarlıqda istehsal səviyyəsi və keyfiyyət aşağı düşür.

Ekspertlər hesab edirlər ki, bu problemlərin həlli üçün yem istehsalının genişləndirilməsi, dövlətin heyvandarlığa subsidiyaları artırması və seleksiya işlərinin gücləndirilməsi vacibdir. Müasir texnologiyaların tətbiqi və düzgün idarəetmə ilə bu sahədə ciddi irəliləyişlər əldə etmək mümkündür.

Süleyman İbrahimli

Paylaş