Ölümlə alçalanlar: Niyə belə olduq? Turan Etibaroğlu yazır....

Bir insanın ölüm xəbəri bizə nəyi xatırlatmalıdır? Həyatın keçici olduğunu, ölümün qaçılmazlığını, yoxsa başqalarının həyatını mühakimə etmək fürsətini?

Təəssüf ki, cəmiyyətimizdə kiminsə ölümünə rəhmət diləmək əvəzinə sosial şəbəkələrdə müzakirə açmaq, hətta təhqirlərlə dolu şərhlər yazmaq bir norma halına gəlib.

Ölüm qarşısında hər kəs bərabərdir. Vəzifəsi, şöhrəti, qazancı, cəmiyyətdəki mövqeyi - heç biri insanın bu həyatdan gedərkən götürə biləcəyi şeylər deyil. Amma son dövrlərdə bu bərabərlik hissini unudub kimlərinsə ölümünə sevinən, onların keçmişini mühakimə edən insanların sayı artır. Bu vəziyyətə necə gəldik?

"Layiq idi, yaxşı oldu!" deyənlər

Bir siyasətçi dünyasını dəyişir. Şərhlərə baxırsan: "Onsuz da xalqı soyurdu", "Layiq idi!"

Bir müğənni ölür: "O səsi ilə nə mahnı oxuyurdu ki?"

Və ya bir aktyor həyatdan köçür: "Onsuz da heç kim sevmirdi onu".

Bu cür ifadələr nəyi dəyişir? Ölmüş insan artıq bu dünyada deyil. O, öz hesabatını Allah qarşısında verəcək. Amma bu şərhlər yazanların vicdanında hansı izləri buraxır?

Həqiqət budur ki, biz başqalarının həyatını mühakimə edərək öz həyatımızın problemlərindən qaçmağa çalışırıq. Bəlkə də öz həyatımızdan narazıyıq, bəlkə də kiminsə uğurunu həzm edə bilmirik. Amma bu, başqasının ölümünü şənlik mövzusuna çevirmək üçün bir səbəb ola bilərmi?

Cəmiyyət olaraq mərhəmət hissini niyə itirdik?

Bir vaxtlar insanlar ölümü müqəddəs bir məqam kimi qəbul edirdilər. Əgər rəhmət diləyə bilmirdilərsə, susurdular. Amma indi susmaq artıq bir seçim deyil. Sosial şəbəkələr hər kəsə fikir bildirməyə sanki təhrik edir. Sosiallaşmaq, ictimai müzakirələrə qoşulmaq öz-özlüyündə bəlkə də bir fürsətdir, amma biz bu imkandan necə yararlanırıq? Bir insanın ölüm xəbərini eşidən kimi müzakirələrə qoşulmaq, təhqir və lənət yağdırmaq hansı mədəniyyətə, hansı mənəviyyata uyğundur?

Təəssüf ki, biz mərhəmət hissimizi itiririk. Bunu yalnız kiminsə ölümünə olan reaksiyalarımızda deyil, gündəlik davranışlarımızda da görmək olur. İnsanlar bir-birinə qarşı daha aqressiv, daha kinli və daha laqeyd olublar. Ölümdə belə bir-birimizə rəhmət diləyə bilmiriksə, hansı birlikdən, hansı dəyərlərdən danışa bilərik?

Ölümün dərsi: Keçici həyat, əbədi vicdan

Ölüm, əslində, hər kəsə bir dərsdir. Xatırladır ki, bu həyat müvəqqətidir. Amma insanlar bu dərsi anlamır. Hər gün həyatımızda etdiyimiz səhvləri unudub, başqalarının həyatını müzakirə edirik. Əgər bir gün biz bu dünyadan köçsək, insanlar bizim üçün nə deyəcək? Biz özümüz bu suala cavab verə bilirikmi?

Əslində, ölüm xəbəri qarşısında bizim münasibətimiz öz daxili dünyamızın aynasıdır. İnsan olaraq nə qədər mərhəmətli, nə qədər vicdanlı və nə qədər dürüst olduğumuzu bu cür məqamlarda göstəririk. Ölüm qarşısında rəhmət diləmək əvəzinə mühakimə edənlər, əslində, öz mənəviyyatlarının güzgüsünü cəmiyyətə göstərirlər.

Kin-küdurətin sərhədsizliyi

Sosial şəbəkələrdə çox vaxt ölüm xəbərlərinin altında minlərlə şərh olur. Kimisi mərhuma rəhmət diləyir, kimisi isə kin dolu sözlər yazır. Ən maraqlısı isə odur ki, çox zaman bu sözləri yazanlar mərhumu şəxsən tanımırlar. Sadəcə, cəmiyyət içində formalaşmış stereotiplərə əsaslanaraq öz fikirlərini bildirirlər. Necə deyərlər, axına qoşulurlar, qonşudan geri qalmamağa çalışırlar.

Ölümü şənlik kimi qeyd edənlər: İnsanlıqdan uzaqlaşanlar

Ölüm həyatın son nöqtəsidir. Bu nöqtə artıq heç nəyi dəyişmir. Mərhumun səhvləri və ya uğurları artıq yalnız onunla Allah arasındadır. Amma biz bəzən bu nöqtəni də pozmağa çalışırıq. Ölümün üzərində şou yaratmaq, onu müzakirə mövzusuna çevirmək fərd olaraq bizə və küll halında cəmiyyətə heç bir fayda gətirə bilməz.

Bu vəziyyət cəmiyyətin mənəvi çöküşünü göstərir. İnsanlıqdan uzaqlaşmaq, mərhəmət hissini itirmək, hər şeyi müzakirə mövzusuna çevirmək bizi yalnız dəyərsizləşdirir. Əgər biz bu yolu davam etsək, gələcəkdə bizi necə bir cəmiyyət gözləyir?

Son çağırış: Rəhmət diləyin və ya susun!

Ölüm hər kəsin qarşılaşacağı bir həqiqətdir. Bu həqiqət qarşısında bizə yalnız bir şey yaraşır: rəhmət diləmək və ya susmaq. Kiminsə səhvlərini müzakirə etmək, onu mühakimə etmək bizim işimiz deyil. Həyatını necə yaşamasından asılı olmayaraq, hər kəsin ölümündə mərhəmət diləmək bizim insanlıq borcumuzdur.

Unutmayaq ki, ölüm hər birimizin son məqamıdır. Bu dünyada necə yaşasaq da, bir gün hamımız bu həyatdan köçəcəyik. O zaman insanlar bizim haqqımızda nə deyəcək? Bugünkü davranışlarımız bu suala cavabdır.

Allah mərhəmətimizi əlimizdən almasın! Bizi mərhəmətsiz, kin-küdurət dolu bir cəmiyyətə çevirməsin. Bizdən sonra gələn nəsillərə daha mənəvi, daha mərhəmətli bir cəmiyyət buraxaq.

Bakıvaxtı.az