Ömrü uzadan yeni texnologiyalar

TİBDƏ YENİ ERA BAŞLAYIR

Gen redaktəsi, süni intellekt və süni orqan texnologiyalarındakı inkişaflar insan ömrünün əhəmiyyətli dərəcədə uzadılması perspektivini gündəmə gətirib. Mütəxəssislər bildirirlər ki, xüsusilə CRISPR gen texnologiyası DNT-də problem yaradan hissələri dəyişdirərək xərçəng və anadangəlmə xəstəliklərin müalicəsində yeni imkanlar yaradır. Bu üsulla Çində genetik müdaxilə edilmiş körpələrin doğulduğu da açıqlanıb.

Digər mühüm istiqamət dərman hazırlanmasında süni intellektin tətbiqidir. Google tərəfindən yaradılan AlphaFold sistemi zülal strukturlarını daha dəqiq proqnozlaşdıraraq yeni dərmanların hazırlanma müddətini əhəmiyyətli dərəcədə azaldıb. Artıq tam süni intellekt tərəfindən hazırlanmış dərmanların klinik sınaqlarına başlanılıb.

Alimlər həmçinin 3D printer vasitəsilə insan orqanlarının kiçik funksional modellərinin hazırlanmasını gələcəyin tibbi istiqamətlərindən biri hesab edirlər. Proqnozlara görə, 2030-cu illərdə süni orqanların geniş tətbiqi mümkün ola bilər.

Ekspertlər qeyd edirlər ki, bu texnologiyalar ömrün uzanmasına səbəb olsa da, səhiyyə və pensiya sistemləri üçün ciddi maliyyə problemləri yarada bilər. Bununla yanaşı, erkən diaqnostika və fərdiləşdirilmiş müalicə tibbin əsas inkişaf istiqamətlərindən biri kimi qiymətləndirilir.

Mənbə: analitik texnologiya və səhiyyə araşdırmaları, 2026.

Saglamolun.Az