Oxumağın sağlamlığa faydası: alimlər 5 əsas təsiri müəyyən edib

Oxumaq — sadəcə vaxt keçirmək üçün maraqlı məşğuliyyət deyil, eyni zamanda sağlamlığı yaxşılaşdıran bir fəaliyyət növüdür. Alimlərin fikrincə, mütəmadi kitab oxumaq insan orqanizminə bir neçə istiqamətdə müsbət təsir göstərir.

Daha uzun ömür üçün kitab oxuyun
ABŞ-ın Yel Universitetinin İctimai Sağlamlıq Məktəbinin alimləri tərəfindən aparılan və nəticələri “Social Science & Medicine” jurnalında dərc olunan araşdırmada göstərilib ki, həftədə 3,5 saatdan çox kitab oxuyan insanların 12 il ərzində ölüm riski 23% daha az olub. Alimlər bu effektin dəqiq mexanizmini izah edə bilməsələr də, oxumağın beyin hüceyrələri arasındakı əlaqəni gücləndirdiyini və bu sayədə neyrodegenerativ (Alzheimer və s.) xəstəliklərin riskini azaltdığını ehtimal edirlər.

Oxumağın digər sağlamlıq faydaları nələrdir?
Tribunainfo.az oxumağın sağlamlığa göstərdiyi digər təsirlərini təqdim edir :

Oxumaq stressi azalda bilər

2009-cu ildə Böyük Britaniyanın Sasseks Universitetində aparılan araşdırmaya əsasən, oxumaq stress səviyyəsini 68%-ə qədər azalda bilər. Alimlərin qeyd etdiyinə görə, bu göstərici musiqi dinləməkdən və ya gəzintidən daha yüksəkdir. Belə ki, istər qəzet, istərsə də kitab oxuyan iştirakçılarda cəmi 6 dəqiqə ərzində nəbz sürətinin azaldığı və əzələ gərginliyinin azaldığı müşahidə olunub.

Oxumaq idrak qabiliyyətlərinin zəifləməsini ləngidə bilər

İnsan yaşlandıqca beyin fəaliyyəti və zehni qabiliyyətlər zəifləyir, gənclikdə asan olan tapşırıqlar yaşla çətinləşir. Müxtəlif tədqiqatlara görə, oxumaq bu idrak qabiliyyətlərinin zəifləməsini ləngidə və hətta qarşısını ala bilər. Bu isə ağır idrak pozuntularının, xüsusilə Alzheimer xəstəliyinin qarşısını almağa kömək edə bilər.

2013-cü ildə ABŞ-ın Raş Universiteti Tibb Mərkəzinin alimləri tərəfindən aparılan və “Neurology” jurnalında dərc olunan araşdırma göstərib ki, oxumaq və digər beyni stimullaşdıran fəaliyyətlər demensiyanın inkişafını ləngidə bilər. Bu tədqiqatda orta yaşı 89 olan 294 könüllü iştirak edib. Onlar ölümündən əvvəl 6 il ərzində hər il yaddaş və düşüncə qabiliyyətlərini qiymətləndirən testlərdən keçiblər və həmçinin uşaqlıqdan qocalığa qədər zehni fəaliyyəti stimullaşdıran məşğuliyyətləri barədə anketlər doldurublar. Onların ölümündən sonra aparılan beyin toxuması analizləri göstərib ki, həyatlarının əvvəlində və sonunda oxumaq, yazmaq və digər zehni fəaliyyətlə məşğul olan şəxslərin beynində demensiyaya işarə edən zədələnmələr daha az olub.

Bu nəticələr əvvəlki araşdırmaları da təsdiqləyir: oxumaq, şahmat oynamaq və bənzər intellektual fəaliyyətlər Alzheimer xəstəliyinin inkişaf riskini 2,5 dəfə azalda bilər.

Oxumaq yuxunu yaxşılaşdıra bilər

“Social Science & Medicine” jurnalında dərc olunmuş araşdırmaya əsasən, yatmazdan əvvəl smartfondan istifadə yuxunun müddətini və keyfiyyətini azaldır. Bu baxımdan smartfonu kitabla əvəzləmək faydalı ola bilər. ABŞ-ın Mayo Klinikasının məlumatına görə, yatmazdan əvvəl kitab oxumaq yuxuya keçidi asanlaşdırır və yuxunun keyfiyyətini artırır.

Oxumaq sosial bacarıqları inkişaf etdirə bilər

Bəzi insanlar kitabları reallıqdan qaçış vasitəsi kimi görsə də, araşdırmalar göstərib ki, oxumaq əslində sosial bacarıqların inkişafına töhfə verir. “Science” jurnalında dərc olunmuş araşdırmaya əsasən, bədii ədəbiyyat oxuyan insanlar başqalarının fikirlərinin özlərindən fərqli ola biləcəyini daha yaxşı anlayır və empatiya testlərində elmi ədəbiyyat oxuyanlara nisbətən daha yüksək nəticə göstərirlər. Alimlər hesab edirlər ki, bədii ədəbiyyat oxucunu personajlarla emosional əlaqə qurmağa vadar edir və bu da real həyatda insanlara qarşı empatiya hissini artırır.

Oxumaq intellekti artırır

Araşdırmalar göstərir ki, oxumaq söz ehtiyatını zənginləşdirir və bu da intellekt səviyyəsinin yüksəlməsi ilə əlaqəlidir. “Child Development” jurnalında dərc olunmuş bir araşdırmada isə sübut olunub ki, erkən yaşda oxuma bacarığı yüksək olan uşaqların IQ göstəriciləri də daha yüksək olur. Belə ki, 7 yaşında yaxşı oxuma bacarığı olan uşaqların zəif oxuyan həmyaşıdlarına nisbətən intellekt səviyyələri daha yüksək olub.

Nəticə olaraq, müntəzəm oxumağı həyat tərzinə çevirənlər bu vərdişin yalnız bilik deyil, eyni zamanda sağlamlıq üçün də saysız faydalar gətirdiyindən əmin ola bilərlər.

İmran Kərimli