Öz seçimimizə niyə başqasının razılığını axtarırıq? KÖŞƏ

Yeni bir paltar alırıq, şəklimizi paylaşırıq, hansısa qərar veririk və az sonra ətrafımızdakı insanların reaksiyasını gözləməyə başlayırıq. Seçimimizdən əvvəl əmin olduğumuz halda belə, kimsə onu bəyənməyəndə içimizdə tərəddüd yaranır. Bəzən hətta özümüzə yaraşdırdığımız bir geyimdən, xoşumuza gələn bir fikirdən və ya qurduğumuz plandan başqasının münasibətinə görə vaz keçirik. Belə anlarda insanın öz zövqü ilə başqalarının gözləntiləri arasındakı sərhəd tədricən zəifləyir.

Başqalarının fikrinə əhəmiyyət vermək təbii haldır. İnsan cəmiyyətdə yaşayır, münasibətlər qurur və ətrafındakıların düşüncələrindən təsirlənir. Məsləhət almaq, tənqidi dinləmək, səhvini görmək üçün kənardan baxışa ehtiyac duymaq zəiflik deyil. Problem başqasının fikrinin bizim üçün məsləhət olmaqdan çıxıb qərar vermək səlahiyyətini ələ alması ilə başlayır.

Sosial şəbəkələr bu meyli daha görünən edib. Paylaşımın neçə bəyənmə alması, şəklə kimin münasibət bildirməsi, hansı fikrin daha çox dəstəklənməsi bəzən insanın özündən razı qalmasına təsir göstərir. Halbuki ekrandakı rəqəmlər insanın dəyərini ölçmür. Çox bəyənilən seçim hər zaman doğru, az diqqət çəkən fikir isə mütləq yanlış deyil. Bununla belə, davamlı müqayisə insanı öz həyatına başqalarının gözü ilə baxmağa alışdıra bilər.

Bu vəziyyət yalnız sosial şəbəkələrlə məhdudlaşmır. Peşə seçimində ailənin gözləntiləri, geyimdə dostların rəyi, gündəlik qərarlarda ətrafın münasibəti insanın şəxsi istəyini arxa plana keçirə bilər. Bəzən insan özünün nə istədiyini müəyyənləşdirməmiş başqalarının nə düşünəcəyini hesablayır. Sonra isə verdiyi qərarın nəticəsini yaşayarkən həmin seçimin həqiqətən ona aid olub-olmadığını anlamaqda çətinlik çəkir.

Başqasının razılığını axtarmağın səbəblərindən biri də bəyənilməmək qorxusudur. İnsan tənqid olunmaq, kənarda qalmaq və ya anlaşılmamaq istəmir. Buna görə də bəzən mübahisədən qaçmaq üçün susur, münasibətləri pozmamaq naminə fikrini gizlədir, hətta istəmədiyi bir şeyə razılıq verir. İlk baxışda bu davranış rahatlıq yaradır. Ancaq uzun müddət davam etdikdə insan öz istəyini ifadə etməyi getdikcə çətinləşdirir.

Öz qərarına güvənmək başqalarını dinləməmək demək deyil. Əksinə, fərqli fikirləri eşitdikdən sonra seçim edə bilmək müstəqilliyin əsas göstəricilərindəndir. İnsan səhv edə biləcəyini qəbul etməli, lakin hər səhvdən qorunmaq üçün qərarlarını başqalarının öhdəsinə buraxmamalıdır. Çünki heç kimin razılığını almadan verilən hər qərar yanlış olmadığı kimi, hamının bəyəndiyi seçim də insanı mütləq xoşbəxt etmir.

Bəzən insanın özünə qaytarmalı olduğu ən vacib hüquq seçim etmək hüququdur. Bu hüquq başqalarının fikrini rədd etməkdən deyil, həmin fikirləri dinlədikdən sonra öz istəyini də nəzərə almaqdan başlayır. İnsan hər addımında alqış gözləmədikdə, bəyənilməmək ehtimalını həyatın adi hissəsi kimi qəbul etdikdə və qərarlarının məsuliyyətini daşımağa hazır olduqda öz seçimlərinə daha sağlam münasibət qurur.