Niyə hər kəs başqasının cibini hesablamağı sevir? KÖŞƏ

İnsanların bir-birinə verdiyi suallar arasında elələri var ki, zahirən sadə maraq təsiri bağışlasa da, əslində şəxsi sərhədləri aşır. "Nə qədər maaş alırsan?", "Evi neçəyə almısan?", "Bu maşını hansı pulla götürmüsən?", "Toyuna nə qədər xərc çəkmisən?" Bu sualların cavabını öyrənmək istəyənlər bəzən həmin məlumatın onlara nə üçün lazım olduğunu özləri də izah edə bilmirlər.

Maraqlıdır ki, bəzi insanlar başqasının qazancını, xərclərini və sahib olduğu əmlakı öyrənməyə öz həyatındakı məsələlərdən daha çox vaxt ayırırlar. Kimsə yeni avtomobil alanda onun sevincinə şərik olmaq əvəzinə, avtomobilin qiymətini, kreditlə alınıb-alınmadığını, sahibinin bu qədər pulu haradan tapdığını araşdırmağa başlayırlar. Bir ailə ev aldıqda isə diqqət çox vaxt həmin evdə qurulacaq həyata deyil, onun dəyərinə yönəlir.

Bu marağın arxasında müxtəlif səbəblər dayanır. Bəzən insanlar öz maddi vəziyyətlərini başqaları ilə müqayisə etmək istəyirlər. Bəzən başqasının qazancı onlarda uğur və ədalət haqqında suallar yaradır. Digər hallarda isə bu, sadəcə dedi-qoduya çevrilmiş maraqdır. Hər halda, bir insanın maddi vəziyyəti ətrafındakıların müzakirə mövzusuna çevriləndə onun şəxsi həyatı üzərində görünməz nəzarət yaranır.

Məsələnin başqa tərəfi də var. Başqasının qazancını öyrənmək istəyən insan bəzən onun uğurunu öz həyatı ilə müqayisə edir. Eyni yaşda olan iki şəxsdən biri ev alanda digəri özünü geridə qalmış hiss edə bilər. Birinin xaricə səyahəti, digərinin yeni işi və ya bahalı alış-verişi ətrafdakılarda müxtəlif düşüncələr yaradır. Beləcə, başqasının əldə etdiyi nailiyyət şəxsi müqayisənin ölçüsünə çevrilir.

Sosial şəbəkələr bu müqayisəni daha da gücləndirib. İnsanlar gündəlik həyatlarının ən yaxşı tərəflərini nümayiş etdirir, izləyənlər isə həmin görüntüləri öz reallıqları ilə müqayisə edirlər. Birinin tətil fotoları, digərinin yeni mənzili, başqasının bahalı restoran paylaşımı maddi imkanların nümayiş olunduğu görünməz yarış yaradır. Halbuki ekranda görünən həyat insanın bütün reallığını əks etdirmir.

Ən düşündürücü məqam isə budur ki, başqasının maddi imkanları haqqında danışan insanlar bəzən onun həmin imkanlara necə nail olduğunu, hansı çətinliklərdən keçdiyini, hansı məsuliyyətləri daşıdığını nəzərə almırlar. Nəticədə insanın illərlə çəkdiyi zəhmət bir avtomobilin qiymətinə, qurduğu həyat isə evinin ölçüsünə qədər kiçildilir.

Əlbəttə, iqtisadi vəziyyət, gəlirlər və yaşayış imkanları cəmiyyət üçün əhəmiyyətli mövzulardır. İnsanların əməkhaqqı, qiymətlər və sosial bərabərlik haqqında danışması normaldır. Ancaq ümumi iqtisadi müzakirə ilə konkret şəxsin cibini hesablamaq arasında ciddi fərq var.

Bəzən başqasının nə qədər qazandığını bilməkdən daha vacib olan öz qazancımızla nə edə bildiyimizi anlamaqdır. Hər kəsin həyat şəraiti, məsuliyyəti, imkanları və prioritetləri fərqlidir. Eyni nəticəni hamıdan gözləmək, yaxud hər kəsin uğurunu eyni meyarla qiymətləndirmək düzgün yanaşma deyil.

Bəlkə də, cəmiyyət olaraq başqasının nə qədər qazandığını öyrənməyə sərf etdiyimiz marağın bir hissəsini öz həyatımızı yaxşılaşdırmağa yönəltsək, müqayisələrdən daha çox nəticə əldə edərik.