Paşinyanın Moskva manevri: Ermənistan Rusiya orbitinə qayıdır?

Bişkekdə Vladimir Putinlə keçirilən görüşdən sonra Nikol Paşinyanın Rusiya ilə bağlı ritorikasında nəzərəçarpacaq yumşalma müşahidə olunur.

Ermənistanın baş naziri görüşü “çox yaxşı” adlandırıb, iki ölkə arasındakı münasibətlərin əhəmiyyətini vurğulayıb və dialoqun Moskvada davam etdiriləcəyini açıqlayıb.Komanda üzvlərinə anti-Rusiya bəyanatlarını müvəqqəti dayandırmaq barədə göstəriş verildiyinə dair məlumatlar da bu ton dəyişikliyinin təsadüfi olmadığını göstərir. Lakin bu addımı Paşinyanın siyasi baxışlarının qəfil dəyişməsi kimi qiymətləndirmək doğru olmazdı. Ermənistan Qərblə yaxınlaşmağa çalışsa da, iqtisadiyyat, enerji, ticarət, pul köçürmələri və logistika baxımından Rusiyadan ciddi şəkildə asılıdır. Moskvanın Ermənistan məhsullarına tətbiq etdiyi məhdudiyyətlər İrəvana göstərdi ki, siyasi qarşıdurma qısa müddətdə iqtisadi itkilərə çevrilə bilər. Paşinyan bu riski azaltmaq və mümkün güzəştlər əldə etmək üçün münasibətləri yumşaltmağa çalışır.

Burada Ermənistanın daxili siyasi gündəliyi də mühüm rol oynayır. Paşinyan Qərbə yaxınlaşma xəttini davam etdirməklə yanaşı, Rusiya ilə açıq münaqişənin seçici narazılığına və iqtisadi təzyiqə səbəb olmasını istəmir. Moskvaya səfər ərəfəsində anti-Rusiya ritorikasının dayandırılması danışıqlar üçün əlverişli atmosfer yaratmaq və Kremlin təzyiqini azaltmaq cəhdi kimi görünür. Bu, barışıqdan daha çox, danışıqlarda əlini gücləndirməyə hesablanmış taktiki fasilədir.

Ermənistanın yenidən tam şəkildə Rusiyanın orbitinə qayıtdığını söyləmək isə hələ tezdir. İrəvan Avropa İttifaqı ilə inteqrasiya, Qərblə təhlükəsizlik əməkdaşlığı və xarici siyasətin şaxələndirilməsi xəttindən imtina etməyib. Sadəcə Paşinyan Qərbin yaxın perspektivdə Rusiyanı iqtisadi və təhlükəsizlik baxımından tam əvəz edə bilməyəcəyini anlayır. Buna görə də Ermənistan qarşıdurma deyil, eyni vaxtda müxtəlif güc mərkəzləri ilə münasibət saxlamaq siyasətinə qayıdır.
Putinin Paşinyanla yeni görüş keçirmək istəyi də Kremlin strateji maraqlarından irəli gəlir. Moskva Ermənistanın Avropa İttifaqına üzvlük istiqamətində atdığı addımlarla Avrasiya İqtisadi İttifaqında qalmasının nə dərəcədə uzlaşdığını aydınlaşdırmaq istəyir. Rusiya həmçinin Gümrüdəki hərbi bazasını, enerji sektorundakı mövqelərini və Cənubi Qafqazdakı siyasi təsirini qorumağa çalışır. Azərbaycan–Ermənistan sülh prosesi və TRIPP layihəsinin Rusiyanı regional kommunikasiyalardan kənarda qoyması ehtimalı da Kremlin narahatlığını artırır.

Moskvada keçiriləcək görüş Ermənistan-Rusiya münasibətlərinin gələcək istiqamətini müəyyənləşdirən mühüm mərhələ ola bilər. Putin Paşinyandan daha aydın geosiyasi mövqe tələb edəcək, Paşinyan isə iqtisadi təzyiqlərin azaldılmasına və münasibətlərin yeni şərtlərlə davam etdirilməsinə çalışacaq. Nəticə etibarilə Ermənistanın Rusiyaya tam dönüşündən deyil, iki tərəfin itirmək istəmədiyi əlaqələri yenidən razılaşdırmaq cəhdindən danışmaq daha doğru olar. Paşinyanın yumşalması kapitulyasiya deyil, Moskva ilə qarşıdurmanın qiymətini azaltmağa hesablanmış siyasi manevrdir.

Ruslan Zəngəzur