Paşinyanın Qərb forpostu strategiyası: Ermənistan nə qazanacaq, nə itirəcək?

Ermənistan avrointeqrasiya kursunu rəsmən elan etdi. Paşinyan Rusiyaya qarşı xəyanət yolu ilə gedir. Rusiyanın təhdidləri Ermənistanı fikrindən daşındıracaqmı? Yoxsa Ermənistan Avropaya inteqrasiya istiqamətində israrını qoruyacaq? Ermənistanın Rusiyanın orbitindən çıxması realdırmı?

Bu barədə Moderator.az-a  danışan sabiq deputat,  siyasi elmlər doktoru Elşad Mirbəşiroğlu qeyd edib ki,  Ermənistanın avrointeqrasiya siyasəti Paşinyanın  müstəqil verdiyi qərar deyil:

“2018-ci  ildə Paşinyanı hakimiyyətə gətirənlər onun  hakimiyyətdə olduğu müddətdə fəaliyyət təlimatını da veriblər. Paşinyanın hakimiyyətə gəldiyi ilk gündən səsləndirdiyi əsas fikir ondan ibarət idi ki, Ermənistanın Avrasiya İqtisadi İttifaqında və Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatında işi yoxdur. Yəni Paşinyanın elə əsas siyasi şüarı ondan ibarət idi ki, Ermənistan həm Avrasiya İqtisadi İttifaqından, həm də Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatından uzaqlaşmalıdır. O hakimiyyətə gələn zaman atdığı ilk addım Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatının erməni əsilli baş katibi Xaçaturov haqqında cinayət işinin başladılması oldu. Nəticədə Xaçaturov vəzifəsindən uzaqlaşd. Bütün bunlar onu göstərir ki, Paşinyan Ermənistanı Rusiyanın olduğu müstəvilərdən uzaqlaşdırmaq missiyasını həyata keçirir. Bu günləri Paşinyanın sərgilədiyi mövqe yeni deyil. O hakimiyyətə məhz o motivlərlə gətirilmişdir ki, Ermənistan Rusiyadan uzaqlaşdırılsın və Qərb forpostuna çevrilsin”.

Siyası elmlər doktoru əlavə edib ki, Avropa İttifaqının Ermənistana əhəmiyyətli dərəcədə dəstək göstərə bilməsi real görünmür:

“Vaxtilə Gürcüstan da Ermənistanın bugün sərgilədiyi mövqe sərgiləyirdi. Amma mahiyyət etibarilə Avropa İttifaqı Gürcüstana çox da ciddi dəstək ola bilmirdi. Ermənistanın vəziyyəti isə tamam fərqlidir. Ermənistan Avrasiya İqtisadi İttifaqına üzv olmaqdan çox ciddi iqtisadi dividentlər əldə edir və çox böyük bazarlara çıxışı var.  Eyni zamanda, Ermənistan  iqtisadi güzəştlərə malikdir ki, bu da nəqliyyat, logistika və energetika sahələrini əhatə edir. Əgər Avropa İttifaqına inteqrasiya yolunu tutarsa, bu o anlama gələcəkdir ki, Ermənistan Avrasiya İqtisadi İttifaqına üzv ola bilməz. Bunu Rusiya prezidentinin mətbuat katibi Peskov da vurğulayıb. Çünki bu iki təşkilat bir- birləri ilə uzlaşmayan təşkilatlardır. Hətta Avrasiya İqtisadi İttifaqını bəzən qeyri -rəsmi Avropa İttifaqının alternativi də adlandırırlar. Amma Ermənistan Avropa İttifaqına üzv olacaqsa, mütləq şəkildə Avrasiya İqtisadi İttifaqından çıxmalı olacaq. Belə olan halda Ermənistanın onsuz da zəif olan iqtisadiyyatı tamamilə sıradan çıxacaqdır və Avropa İttifaqı Avrasiya İqtisadi İttifaqının Ermənistana verdiklərini bu gün vermək gücündə deyil. Ola bilsin ki, Avropa İttifaqı Ermənistana vədlər verməklə kifayətlənsin. Onsuz da Avropa İttifaqı bir sıra istiqamətlərdə Ermənistana ciddi dəstək vəd etmişdi, amma bu dəstək çox da görünmür”.

E.Mirbəşiroğlu onu da əlavə edib ki, Qərb  Ermənistanı özünün Rusiyaya qarşı bir plastarmı kimi istifadə etməyə çalışır:

“Bu baxımdan Paşinyanın bu mövqeyi Ermənistanın daxilində də ciddi gərginlik yaradacaqdır. Çünki Rusiyada çox sayda ermənilər məhz öz həyatlarını Rusiya iqtisadiyyatı hesabına təmin edirlər. Bu da  təkcə Ermənistan daxilində deyil, həm də Rusiya daxilində olan ermənilərin narazılığına səbəb olacaqdır. Avropa İttifaqına Ermənistandan çox yaxın olan Moldovada keçirilən referendumda əhali yarıya bölündü və nisbi çoxluq Avropa İttifaqına ölkənin üzv olmasının əleyhinə oldu. Ermənistanda da belə bir referendum keçiriləcəyi təqdirdə fərqli bir mənzərə olmayacaqdır. Çünki Rusiya Ermənistan üçün iqtisadi baxımdan önəmlidir. 

Lakin Paşinyanın inzibati rıçaqları da var. Nəzərə almaq lazımdır ki, Ermənistanda Amerika Birləşmiş Ştatlarının ən böyük səfirliyi mövcuddur. Bu səfirlik təkcə siyasi, diplomatik missiyanı deyil, hətta hərbi missiyanı da yerinə yetirir. Ona görə də Ermənistanda ictimai fikrə və mövqeyə Qərbin təsir etmək imkanları  çox genişdir. Bu baxımdan birmənalı cavab vermək də çətindir. Amma bütövlükdə Paşinyan bu dərəcədə Rusiya ilə konfrantasiyaya getməklə özünün siyasi karyerasında, bütövlükdə Ermənistanın gələcəyini də risk altına atır. Bu gün nə Amerika Birləşmiş Ştatları, nə də Avropa İttifaqı Ermənistan iqtisadiyyatında Rusiya qədər təsirli rol oynamaq gücündə deyil. Bu amillər Ermənistanın gələcək ictimai fikrini şəkildəndirəcəkdir”.

Mehin Mehmanqızı