Paşinyanın seçkilərdən sonrakı vədi ANALİTİK

Ermənistan hakimiyyəti Konstitusiyaya etməyi planlaşdırdığı bir neçə dəyişikliyi açıqlayıb. Bu islahatlar səhiyyəyə, prokurorluğa və məhkəmələrə təsir edəcək. Lakin ermənilər hökumətlərindən daha qətiyyətli addımlar gözləyirlər. Ermənistanın ədliyyə naziri Srbuhi Qalyan bildirib ki, yeni Konstitusiya layihəsinin mətni artıq hazırdır. Lakin sənədin hələ hakim Vətəndaş Müqaviləsi Partiyası tərəfindən müzakirə olunmasına ehtiyac olduğu üçün onun dərc olunması üçün dəqiq tarix hələlik yoxdur. Lakin bu, tezliklə baş verməlidir. Hakimiyyət əvvəllər Əsas Qanun layihəsini mart ayının sonuna qədər dərc edəcəyinə və parlament seçkilərindən sonra referendum keçirəcəyinə söz vermişdi.

Qalyan vurğulayıb ki, mətn əvvəllər təsdiq edilmiş konseptual müddəalar əsasında hazırlanıb və mövcud idarəetmə sistemində heç bir dəyişiklik planlaşdırılmır. "Bizim yanaşmamız ondan ibarətdir ki, fərd, vətəndaş, xalq yenidən mərkəzdədir və bu idarəetmə sistemindən heç bir sapma olmayacaq, çünki biz parlamentarizmin demokratik prinsiplərin ən yaxşı ifadəsi olduğuna inanırıq. "Lakin biz hakimiyyət qollarını daha da mərkəzsizləşdirmək və balanslaşdırmaq cəhdləri kontekstində əhəmiyyətli dəyişikliklər etdik, məsələn, Milli Məclisə baş nazirin fəaliyyətinə nəzarət mexanizmləri və s. təmin etməklə", - deyə ədliyyə naziri bildirib.

Bundan əlavə, sosial təminat və səhiyyə hüquqları fundamental hüquqlar statusuna qaldırılmalıdır ki, bu da dövlət üçün onları qorumaq üçün daha böyük "müsbət öhdəlik" yaradacaq. Məhkəmə sistemində də köklü islahatlar, o cümlədən münsiflər məhkəmələrinin tətbiqi, iki mərhələli apelyasiya sisteminin və işlərə yazılı baxış sisteminin yaradılması, eləcə də Ali Məhkəmə Şurasının qərarlarından şikayət mexanizmləri gözlənilir.

Eyni zamanda, Nikol Paşinyan hökuməti prokurorluq orqanlarında islahatlar aparmaq istəyir. Yeni Konstitusiya Ali və ya Baş Prokuror Şurasının yaradılması ilə qurumu ciddi piramidal strukturdan kollegial idarəetmə modelinə keçirəcək.
Bundan əlavə, yeni Konstitusiyanın Ermənistanın Müstəqillik Bəyannaməsinə istinad etməyəcəyi məlumdur. Baş nazir bunu açıq şəkildə bildirib. Paşinyanın sözlərinə görə, Bəyannamə qonşularla münaqişə məntiqi üzərində qurulub və ölkənin həqiqi müstəqilliyə nail olmasına mane olur.

O, qətiyyətini vurğulamaq üçün ABŞ vitse-prezidenti J.D. Vensin səfəri zamanı ona “Artsax”ın tarixi haqqında kitab hədiyyə edən Erməni Soyqırımı Muzey-İnstitutu direktoru Edita Qzoyanın vəzifədən azad edilməsini təmin edib. Paşinyan Qarabağa bu cür istinadların hökumətin siyasi gündəliyinə zidd olduğunu iddia edir. "Mən ondan istefa verməsini istədim, çünki bunu təxribatçı hərəkət hesab etdim", - deyə baş nazir bildirib.

O, Erməni Apostol Kilsəsinin (AAC) nümayəndələrinə də eyni sərt tənqidlə reaksiya verib. "Mən liturgiyalarda iştirak edirəm və “Qarabağ” la bağlı bəyanatlar eşidirəm ki, bu da münaqişəyə çağırış deməkdir. Bunu necə həll edəcəyik? Əgər biz öz məsələlərimizi ortaya qoysaq, Azərbaycan öz məsələlərini ortaya qoyacaq - onlar inkişaf edəcək, toqquşacaq və müharibəyə çevriləcək", - deyə Paşinyan xəbərdarlıq edib.

Siyasi analitik Arşaluys Mqdesyan hesab edir ki, hökumətin təklif etdiyi konstitusiya dəyişiklikləri ermənilərin gözlədiyi ən vacib şey deyil. Hər şeydən əvvəl, respublika vətəndaşları Əsas Qanunun sözdə super baş nazirlik idarəetmə formasına son qoymasını istəyərlər. "Ədliyyə nazirinin səsləndirdiyi təkliflər yaxşı səslənir, lakin hakimiyyətin qəbul edilmiş Konstitusiyaya riayət etməsi vacibdir. Bunun üçün hazırda mövcud olmayan işləyən yoxlama və tarazlıq mexanizmi tələb olunur. Hazırkı Konstitusiya müxtəlif güc mərkəzləri arasında dialoq yolu ilə siyasi sistemi inkişaf etdirməyə deyil, baş nazirin səlahiyyətlərini gücləndirməyə yönəlib. Xüsusilə, "sabit çoxluq" mexanizmi sayəsində parlament seçkilərinin qalibi respublika üzərində tam hakimiyyət qazanır. "Əslində, Ermənistanda əvvəllər super prezident idarəetmə forması var idi, indi isə super baş nazirdir", - deyə Mqdesyan izah edib.

Eyni zamanda, o, digər vacib məsələnin yeni Konstitusiyanın preambulasının məzmunu olduğunu qeyd etdi. Paşinyanın onu dəyişdirmək istədiyi aydındır və bu, cəmiyyətin əhəmiyyətli bir hissəsini narahat edir. Lakin Mqdesyan konstitusiya islahatının yalnız Əsas Qanundan İstiqlal Bəyannaməsinə istinadı çıxarmaq üçün başladığını iddia etməkdən çəkinib. Axı hakimiyyət və müxalifət ikinci Qarabağ müharibəsindən çox əvvəl konstitusiya dəyişikliklərini müzakirə etməyə başlayıblar.

Bu arada, müxalifət bloku "Ermənistan" öz lideri və respublikanın ikinci prezidenti Robert Köçəryanı baş nazirliyə namizəd göstərib. Təşkilat iyun ayında keçiriləcək parlament seçkilərində Milli Assambleyada yerlərin əksəriyyətini qazanarsa, o, hökumətə rəhbərlik edəcək. "Bu hökumətin təcəssüm etdirdiyi şər məğlub olacaq. Mən onların hakimiyyətə gəlişinin ilk günlərindən bəri onlarla mübarizə aparıram və onlar aradan qaldırılana qədər dincəlməyəcəyəm. Məni digər baş nazir namizədlərindən fərqləndirən də budur. Amma bu, kifayət deyil. Minlərlə qəhrəmanımızın ölümündə məsul olanlar, “Artsax”ı təslim edənlər və bu gün xalqı qəhrəmanlıq tarixini unutmağa məcbur edənlər məsuliyyət daşımalıdırlar", - deyə Köçəryan bildirib.

İkinci prezident iddia edib ki, iyun ayında ermənilər partiyalara deyil, Azərbaycana güzəşt zəncirini qırmağa hazır olduqları məsələsinə səs verəcəklər.
V.VƏLİ