Paşinyanın xanımı niyə Çin dilində danışır?

Baş nazir Nikol Paşinyanın xanımı Anna Akopyan yanvar ayının əvvəlində Ermənistanda sosial mediada böyük müzakirələrə səbəb olmuş və iki gün ərzində 2 milyondan çox baxış toplayan Çin dilində danışdığını göstərən videolar paylaşmışdı.

Reyting.az xəbər verir ki, bu barədə “Eurasia.net” yazıb.

Təhlildə qeyd olunur:

Videolar Çinin Qafqaz və Orta Asiyada Çin dili və mədəniyyətinin anlaşılmasını və qiymətləndirilməsini təşviq etmək üçün davamlı səylərini vurğulayır. Buna baxmayaraq, Akopyanın nümayiş etdirdiyi kimi dil danışıq qabiliyyəti regional elitalar arasında anomaliyadır. Regionlarda, xüsusən də böyük şəhər mərkəzlərində bir çox gənc ingilis dilində yaxşı danışsa da, az adam Çin dilində bir cümlə belə deyə bilər.

Qafqaz və Orta Asiyadan minlərlə tələbə hazırda Çində təhsil alır və görünür ki, Pekin hər ay bu cür təhsil proqramlarını genişləndirir. Bundan əlavə, Çin Mərkəzi Asiyadakı ali təhsil müəssisələrinə bağlı Konfutsi İnstitutu və Luban Seminarları kimi yumşaq güc qurumları vasitəsilə mədəni təsir göstərir.

Bu cür genişmiqyaslı təşəbbüslərə baxmayaraq, Qafqaz və Orta Asiya vətəndaşları arasında Çin dilində danışanların sayı azdır və bu da Pekinin Çinə qarşı regional münasibətləri formalaşdırmaq və təsirini nümayiş etdirmək qabiliyyətini məhdudlaşdırır. Çinlə regional əlaqələr əsasən rus, ingilis və tərcüməçilər vasitəsilə həyata keçirilir. Türk və ya Koreya dillərindən fərqli olaraq, Çin, xüsusən də gənc nəsillər arasında qeyri-rəsmi öyrənməyə təkan verə biləcək televiziya serialları və ya pop musiqisi kimi geniş yayılmış populyar mədəni ixracdan faydalanmayıb.

Hətta Akopyanın vəziyyətində belə, o, Çin dilində yalnız elementar bacarıq nümayiş etdirdi. Bu, başa düşüləndir, çünki o, Pekin Pedaqoji Universitetində magistr proqramına yalnız 2025-ci ilin iyun ayında qəbul olub. O, sentyabr ayında akademik fəaliyyətinin şəkillərini, əsasən dərsə davamiyyətin şəkillərini və universitetlə bağlı materialları paylaşmağa başlayıb. Xüsusilə, sosial media foto paylaşımlarının fonunda o, ardıcıl olaraq dar, təkrarlanan kitab çeşidini, ən çox Çin kommunist liderlərinin əsərlərini, o cümlədən Si Cinpinin çoxsaylı yazılarını, eləcə də qədim Çin filosoflarının əsərlərinin ingilis dilində nəşrlərini nümayiş etdirib.

Yanvarın 12-də yayımlanan viral videolarında onun nitqi kortəbii nitq əvəzinə əzbərlənmiş qiraətlə uyğun gəlir. Onun çıxışında həmçinin söz seqmentləşdirilməsini pozan səhv fasilələr də yer alır. Bir çox Çin sözləri çoxhecalı vahidlərdən əmələ gəldiyindən, bu hecaları səhv bölən və ya birləşdirən fasilələr anlamaya əhəmiyyətli dərəcədə təsir göstərə bilər.

Daha geniş şəkildə desək, Qafqaz və postsovet Mərkəzi Asiyasında çoxsaylı siyasi xadimlər Çində yaşayıb, təhsil alıb və ya işləyiblər, lakin yalnız bir neçəsi Çin dilində yaxşı danışa bilir.

Qırğızıstanda son on ildə Çində anadan olmuş iki etnik qırğız siyasətçisi Adil Junus-uulu və Orqalça Toktobubu “Joqorku Kengeş”də (parlament) xidmət ediblər, digər bir millət vəkili Tabıldı Muratbekov isə Çin universitetində aspirantura təhsili alıb.

Çin dilini ən çox bilən aparıcı siyasi xadim bəlkə də Qazaxıstan prezidenti Kasım-Jomart Tokayevdir. Ovaxtkı Sovet İttifaqının ən yaxşı xarici xidmət institutu olan MQIMO-da (Moskva Dövlət Beynəlxalq Münasibətlər İnstitutu) diplomatiya və Çin dili üzrə təhsil alan Tokayev karyerasının ilk dövrlərinin çox hissəsini Çinlə bağlı sovet diplomatik vəzifələrində keçirib və o vaxtdan bəri Çində yaşamasa da, Qazaxıstanın müstəqilliyindən bəri peşəkarcasına Çin dilindən istifadə etməyə davam edib.

İctimai görüntülərdə onun müsahibələr, rəsmi çıxışlar, diplomatik mübadilələr və universitet tələbələri ilə qarşılıqlı əlaqələr də daxil olmaqla, həm ssenari üzrə, həm də ssenaridən kənar Çin dilində danışdığı göstərilir. Onun Çin dili vurğuludur, lakin daim başa düşüləndir. Lüğəti praktik və cümlə quruluşları nisbətən sadə olsa da, Çin dili simvolik bir dil deyil, işçi dil kimi fəaliyyət göstərir və Çinə yönəlmiş kontekstlərdə seçici və praqmatik şəkildə tətbiq olunur.

Çin dilinin mürəkkəbliyi o deməkdir ki, türk, kartvel və hind-Avropa dillərində danışanlar üçün Çin dili davamlı öhdəlik və yüksək keyfiyyətli resurslar tələb edən əsl öyrənmə problemi yaradır. Beləliklə, dil məsələsi Çinin Qafqazda və Orta Asiyada mədəni və iqtisadi təsirini yaymaq səyləri üçün əhəmiyyətli bir maneə yaradır. Çin dili hələ də prestijli bir dil kimi formalaşmadığı üçün Avrasiya siyasi xadimləri tərəfindən ictimai istifadəsi nadir, qeyri-bərabər və tez-tez ifaçı olaraq qalır.

V. QULİYEV