Pezeşkian və ətrafı Zəngəzur dəhlizinə etiraz etmədilər ŞƏRH

Onların əsas narahatlığı ABŞ-nin bölgəyə gəlməsidir

Yaxın Şərqdə geosiyasi balansın dəyişməsi, regional münaqişələrin dərinləşməsi və böyük güclərin maraq toqquşması İranın daxili və xarici siyasətində mühüm dönüş nöqtələri yaradıb. Bu mürəkkəb şəraitdə İran rəhbərliyi bir tərəfdən ideoloji xəttini qorumağa çalışsa da, digər tərəfdən yaranan reallıqlara uyğun mövqe sərgiləməyə məcbur qalır. Mövcud vəziyyət Xamenei ilə Pezeşkian arasında fikir ayrılığının olduğunu üzə çıxarır. 

Güneyli siyasi şərhçi Kərim Əsğəri Sherg.az-a mövzu ilə bağlı açıqlama verib:

"Pezeşkian Xamenei ilə fərqli fikirdə deyil və ya ona qarşı çıxmır. O açıq şəkildə bildirir ki, hər nə danışırsa, bu, Xamenei ilə razılaşdırılmış şəkildə baş verir, əlavə izahata isə ehtiyac yoxdur. Pezeşkianın məsələlərə realist yanaşmasının iki əsas səbəbi var.

Birinci amil, İran-İsrail müharibəsindən sonra Pezeşkianın verdiyi önəmli açıqlamadır. O qeyd etdi ki, əgər ciddi dəyişikliklərə getməsələr necə ki, əvvəl gəlib onları vurub getdilər, yenə də eyni vəziyyətlə üzləşəcəklər. Bu onun İranın hazırkı durumuna realist yanaşdığını göstərir.

Zəngəzur dəhlizi məsələsində isə Xameneinin sözçüsü açıq şəkildə bildirdi ki, Rusiya İranla olsa da, olmasa da, onlar bu dəhlizə qarşı çıxacaqlar. Amma gördük ki, istər Pezeşkian, istər İranın Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü, istərsə də hökumət rəsmiləri daha fərqli və yumşaq mövqe sərgilədilər. Onların əsas narahatlığı ABŞ-nin bölgəyə gəlməsidir. Dəhlizin özünə isə açıq şəkildə etiraz etmədilər".

Siyasi analitik İranda yaranan məcburiyyətin iki əsas qaynağının olduğunu bildirib: 

"Yaranan məcburiyyətin qaynaqlarından birincisi, ölkənin həm iqtisadi, həm də təhlükəsizlik baxımından yaşadığı mövcud vəziyyətdir. 12 günlük müharibə zamanı İsrail qırıcıları istədikləri nöqtələrə daxil olub bombarduman etdilər. İran bu qarşıdurmada aciz qaldı. Hətta SEPAH-ın İran daxilindəki ən yüksək rütbəli, açar rolu olan generallarından bəziləri bu prosesdə ortadan qaldırıldı. Lakin ölkədəki radikal qruplar hələ də özlərini bu savaşın qalibi kimi göstərməyə çalışırlar. Pezeşkian isə fərqli düşünür".

Müsahibimiz ikinci və daha önəmli məsələnin Pezeşkianın İrandakı etnik məsələlərə realist yanaşması olduğunu söyləyib:

"Pezeşkian dəfələrlə dolayısı və ya açıq şəkildə bu məsələni dilə gətirib. Pezeşkian görür ki, İranda yalnız Cənubi Azərbaycan deyil, eyni zamanda Bəlucistan, Kürdüstan və Ələhvaz bölgələrində də ciddi narazılıqlar mövcuddur. O bu narazılıqların iqtisadi və siyasi böhranla birlikdə daha da böyüməsini istəmir və çalışır ki, bu gərginliyi idarə etsin.

Bütün bu faktları nəzərə aldıqda belə nəticəyə gəlmək olar ki, İranın bu məsələlərdə istər dövlət səviyyəsində, istərsə də Xameneinin mövqeyində atdığı geri addımlar sadəcə siyasi iradənin deyil, məcburiyyətin nəticəsidir".