Piylənmənin səviyyəsi artdıqca sağlamlıq riskləri də artır

“NEJM Evidence” jurnalında dərc olunan və Cons Hopkins Universitetinin rəhbərlik etdiyi genişmiqyaslı bir araşdırma piylənmənin, xüsusilə də ağır piylənmənin (III sinif) sağlamlıq üçün ciddi təhlükə yaratdığını ortaya qoyub.

Lent.az “MedicalXpress” portalına istinadla xəbər verir ki, tədqiqatda piylənmə ilə 16 müxtəlif sağlamlıq problemi arasında güclü əlaqə aşkar edilib. Bu nəticələr piylənmənin təkcə bir neçə xəstəliklə deyil, müxtəlif orqan sistemlərini əhatə edən geniş spektrli sağlamlıq problemləri ilə əlaqəli olduğunu göstərir.

Araşdırma ABŞ Milli Sağlamlıq İnstitutlarının dəstəklədiyi “Hamımız” tədqiqat proqramı çərçivəsində aparılıb. Proqramda iştirak edən 270 657 nəfərin sağlamlıq qeydləri, bədən ölçüləri və sorğu nəticələri təhlil edilib. İştirakçılar bədən kütlə indeksi (BKİ) əsasında normal çəki, artıq çəki və piylənmənin I, II və III dərəcələri üzrə qruplaşdırılıb. Əvvəlcədən müəyyən edilmiş 16 sağlamlıq vəziyyəti – o cümlədən hipertoniya, II tip diabet, ürək-damar xəstəlikləri, osteoartrit, astma, qaraciyər və böyrək xəstəlikləri, obstruktiv yuxu apnesi kimi hallar – piylənmənin müxtəlif səviyyələri ilə əlaqələndirilib. Xüsusilə III dərəcəli piylənmə olan şəxslərdə bu xəstəliklərin yaranma riski kəskin şəkildə yüksəlib.

Məsələn, obstruktiv yuxu apnesi riski 10,94 dəfə, II tip şəkərli diabet riski 7,74 dəfə, metabolik disfunksiya ilə əlaqəli qaraciyər xəstəliyi riski 6,72 dəfə artıb. Astma, osteoartrit və aterosklerotik ürək-damar xəstəlikləri üçün də risklər artmış, lakin nisbətən daha zəif olub. Maraqlıdır ki, bu əlaqələr yaş, cins, irq və sosial-iqtisadi statusdan asılı olmayaraq ardıcıl şəkildə müşahidə edilib.

Araşdırma göstərib ki, obstruktiv yuxu apnesi hallarının 51,5 faizi, metabolik qaraciyər xəstəliklərinin 36,3 faizi və osteoartrit hallarının 14,0 faizi piylənmə ilə əlaqəlidir. Tədqiqatçılar vurğulayırlar ki, piylənmə səviyyəsi yüksəldikcə sağlamlıq nəticələri ilə əlaqəli risklər də artır. Bu isə ABŞ-da 2030-cu ilə qədər yetkinlərin yarısının klinik olaraq piylənmə kateqoriyasına düşəcəyinin proqnozlaşdırıldığı bir vaxtda ictimai sağlamlıq üçün ciddi siqnal olaraq dəyərləndirilməlidir.

Tədqiqatın nəticələri piylənmənin yaratdığı sağlamlıq yükünün daha əhatəli qavranılmasını təmin edir və həm fərdi, həm də dövlət səviyyəsində profilaktik tədbirlərin gücləndirilməsinə ehtiyac olduğunu göstərir.