Planet həddindən artıq qızır...

...Potsdam İqlim Təsirləri Tədqiqatları İnstitutunun (PIK) tədqiqatçıları qlobal istiləşmənin sürətinin 2015-ci ildən bəri əhəmiyyətli dərəcədə artdığı qənaətinə gəliblər.

Beş müstəqil temperatur məlumat dəstinin təhlili bu sürətlənməni 98 faizdən çox etibarlılıqla göstərib və indi Paris Sazişi çərçivəsində 1,5°C həddi 2030-cu ilə qədər aşıla bilər.

Beləliklə, SİA-nın əldə etdiyi məlumata görə, Potsdam İqlim Təsirləri Tədqiqatları İnstitutunun (PIK) beynəlxalq iqlim alimləri qrupu qlobal istiləşmənin yeni bir mərhələyə qədəm qoyduğuna dair dəlillər təqdim edib.

El-Ninyo, vulkanik aktivlik və günəş radiasiya dövrləri ilə əlaqəli təbii temperatur dalğalanmalarını məlumatlardan çıxardıqdan sonra tədqiqatçılar 2015-ci ildə başlayan uzunmüddətli temperatur artım sürətində statistik cəhətdən əhəmiyyətli bir sürətlənmə aşkar ediblər.

Tədqiqatın həmmüəllifi Qrant Foster bu tendensiyanın artıq yüksək dərəcədə elmi dəqiqliklə nümayiş etdirilə biləcəyini təsdiqləyib.

Rəqəmlər özləri üçün danışır: son on ildə qlobal temperatur hər on ildə orta hesabla 0,35 dərəcə artıb.

Müqayisə üçün, 1970-2015-ci illər arasında bu sürət hər on ildə 0,2 dərəcədən az olub.

Cari dəyərlər 1880-ci ildə instrumental qeydlərin başlanmasından bəri ən yüksəkdir.

Təsadüfi səhvləri aradan qaldırmaq üçün elm adamları beş qlobal temperatur məlumat dəstini - NASA, NOAA, HadCRUT, Berkeley Earth və ERA5-i təhlil ediblər. Məlumatların tənzimlənməsindən sonra sürətlənmə beş məlumat dəstinin hamısında 98 faizdən çox ehtimalla təsdiqləndi.

Tədqiqat müəllifləri xüsusilə kritik həddə nə qədər tez çatıla biləcəyindən narahatdırlar. Onların hesablamalarına görə, hazırkı istiləşmə tempi davam edərsə, planet 2030-cu ildən əvvəl Paris Sazişində müəyyən edilmiş 1,5 dərəcə Selsi işarəsini aşmaq riski daşıyır.

Bu həd dönməz iqlim təsirlərinin qarşısını almaq üçün ən vacib meyar hesab olunur. Lakin, tədqiqatçıların vurğuladığı kimi, sonrakı tendensiyalar birbaşa qlobal birliyin qalıq yanacaq yanmasından karbon qazı tullantılarını nə qədər fəal şəkildə azaltmasından asılıdır.

Əli Babayev