Pleven: Bir müharibənin axarını dəyişən müdafiə

1877-78-ci illərdəki Rus-Türk müharibəsində rus ordusu Dunay çayını keçərək ciddi müqavimətlə qarşılaşmadan irəlilədi və üstünlük qazandı. Avropa ölkələri müharibənin gedişatını diqqətlə izləyir və rusların qısa müddətdə Osmanlı qüvvələrini ağır şəkildə məğlub edəcəyini düşünürdülər. Lakin Qazi Osman Paşanın rəhbərlik etdiyi Osmanlı ordusu Plevnədə gözlənilməz bir müdafiə həyata keçirdi. Rus ordusu bu şəhəri ələ keçirmək üçün təxminən beş ay mübarizə apardı. Sayca az olan türk qoşunları üç böyük hücumu dəf edə bildi, bu isə Avropa ictimaiyyətində Osmanlının qələbə qazanacağı ilə bağlı fikir formalaşdırdı.

Hücumların uğursuzluğunu görən ruslar Pleveni mühasirəyə almağa qərar verdilər. Osmanlı komandanlığındakı bəzi səhvlər nəticəsində şəhər tamamilə blokadaya alındı. Pleveni qoruyan 50 minlik Osmanlı ordusuna qarşı rus və rumın qoşunları ümumilikdə 122 min əsgərlə mübarizə aparırdı. Şəhərdə ərzaq qıtlığı və xəstəliklər vəziyyəti daha da ağırlaşdırırdı. Osmanlı ordusunda yayılan qızdırma epidemiyası mühasirəni daha da çətinləşdirdi. Bu şəraitdə Osman Paşa mühasirəni yarmaq üçün şəhərdən çıxıb ruslara qarşı hücuma keçməyə qərar verdi.

Həlledici döyüş zamanı türk əsgərləri həddindən artıq sursatla yükləndiyindən ciddi itkilər verdi. Rusların artilleriya atəşi və Malarosiya alayının müdaxiləsi vəziyyəti daha da ağırlaşdırdı. Döyüş zamanı yaralanan Osman Paşa təslim olmaq məcburiyyətində qaldı.

Rus Çarı II Aleksandr Osman Paşanın qılıncını qəbul etməyərək onun qəhrəmanlığını yüksək qiymətləndirdi və ona hörmətini nümayiş etdirdi. Osman Paşanın müdafiə bacarığı hətta ruslar tərəfindən heyranlıqla qarşılanırdı.

1878-ci il martın 13-də əsarətdən qurtulan Osman Paşa İstanbulda böyük ehtiramla qarşılandı. Sultan II Əbdülhəmid ona “Qazi” ünvanını şəxsən təqdim edərək göstərdiyi fədakarlığı dəyərləndirdi.