Icma.az
close
up
RU
Menu

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

Politoloqdan kritik xəbərdarlıq: “Bu, qlobal anarxiyanın başlanğıcı ola bilər”

Politoloqdan kritik xəbərdarlıq: “Bu, qlobal anarxiyanın başlanğıcı ola bilər”

Bizimyol portalından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər yayır.

Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan Hörmüz boğazının açılmasının regional və qlobal iqtisadiyyat üçün çox vacib olduğunu vurğulayaraq, bütün diplomatik səylərin dəstəkləndiyini bildirib. O deyib ki, boğazdan “silah” kimi istifadə olunması həm enerji təhlükəsizliyini, həm də qlobal sabitliyi ciddi şəkildə təhdid edir. Fidan həmçinin bölgədə gərginliyin azaldılması və müharibənin yenidən başlamasının qarşısının alınması üçün diplomatiyaya üstünlük verilməsinin vacibliyini qeyd edib.Bəs Hörmüz boğazı uzun müddət bağlı qalsa, qlobal enerji bazarları üçün əsas risklər nələrdir? İran niyə Hörmüzdən geosiyasi təzyiq vasitəsi kimi istifadə etməyə çalışır?

Türk politoloq Hüsamettin İnaç Bizimyol.info xəbər portalına açıqlamasında bildirib ki, Hörmüz boğazının silah kimi istifadəsi və bağlanması qlobal iqtisadiyyatı ciddi şəkildə sarsıdıb və artıq bunun təsirləri bütün dünyada hiss olunmağa başlayıb. Neftin qiyməti əvvəlki qiymətindən - təxminən bir barel üçün 60 dollardan artaraq 100 dolları keçib. Bu vəziyyət, xüsusilə, enerji sektoru başda olmaqla bütün təchizat zəncirlərinə təsir edən böyük geosiyasi və iqtisadi hadisəyə çevrilib. Nəticədə qida məhsulları bahalaşıb, bir çox ölkələrdə ərzaq əlçatanlığı zəifləyib. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Ərzaq və Kənd Təsərrüfatı Təşkilatı – FAO belə, milyonlarla insanın aclıq riski ilə üzləşə biləcəyi barədə xəbərdarlıq edib.

Politoloqun fikrincə, məsələnin ən təhlükəli tərəfi beynəlxalq dəniz hüququnun sarsılması ehtimalıdır.

Əsrlər boyu formalaşmış beynəlxalq hüquqa əsasən, təbii boğazlar heç bir dövlətin tam dominantlığı altında ola bilməz və bütün ölkələr həmin marşrutlardan sərbəst və dinc şəkildə istifadə etmək hüququna malikdir. Bu keçidlərə görə əlavə rüsum və ya siyasi məhdudiyyət tətbiq olunması beynəlxalq hüququn ruhuna zidd hesab olunur. Bu baxımdan İranın Hörmüz boğazında dominantlıq yaratmaq cəhdi və yalnız dost hesab etdiyi ölkələrə keçid imkanı tanıyıb, başqalarına məhdudiyyət qoyması beynəlxalq sistem üçün çox təhlükəli presedent yarada bilər.

Politoloqun fikrincə, belə bir model qəbul edilərsə, təbii boğazlara sahib olan başqa dövlətlər də oxşar addımlar ata bilər: “Məsələn, Türkiyə Bosfor və Çanaqqala boğazlarında oxşar siyasət tətbiq edə biləcəyini iddia etsə və ya başqa dövlətlər eyni yanaşmanı seçsə, bu, qlobal ticarət və təhlükəsizlik sistemində ciddi anarxiya yaradacaq. Bu mənada İranın Hörmüz boğazını bağlaması əslində ABŞ üçün də yeni geosiyasi imkanlar yaradır. Dəniz nəzəriyyəsinə görə, dəniz yollarına nəzarət edən güc dünya iqtisadiyyatına və siyasətinə təsir imkanını artırır. Bu səbəbdən ABŞ-ın əsas diqqəti Malakka boğazı, Bab əl-Məndəb və başqa strateji keçid məntəqələrinə yönələ bilər.

Xüsusilə Malakka boğazı həm strateji, həm də iqtisadi baxımdan dünyanın ən vacib marşrutlarından biri hesab olunur. Bu bölgələr üzərində nəzarət uğrunda rəqabətin güclənməsi uzunmüddətli perspektivdə dünya ticarətinin dəniz yolu ilə həyata keçirilməsini daha baha və riskli edə bilər”.

Politoloq bildirib ki, bölgədə mümkün blokada və ya hərbi gərginlik Yaxın Şərqdə sabitliyi daha da zəiflədər və enerji resurslarının quru marşrutları ilə daşınması məsələsini yenidən gündəmə gətirər. Bu kontekstdə Qətər–Türkiyə təbii qaz xətti, həmçinin Səudiyyə Ərəbistanı, İordaniya, Suriya və Türkiyə üzərindən keçə biləcək enerji marşrutları daha aktual görünə bilər. Bu vəziyyət Türkiyənin geostrateji əhəmiyyətini artırsa da, eyni zamanda yeni təhlükəsizlik və maliyyə xərcləri də yarada bilər.

“Başqa mühüm məqam ondan ibarətdir ki, İran Hörmüz boğazının geosiyasi əhəmiyyətini çox yaxşı anlayır və onun bu təsir imkanından asanlıqla imtina etməsi gözlənilmir. Çünki boğazdan keçən əsas dəniz xətti İranın kontinental şelfinə yaxın ərazidən keçir və bu da Tehranın təsir imkanlarını artırır. İran müharibənin vurduğu iqtisadi zərərləri kompensasiya etmək üçün tranzit haqlarından və ya başqa iqtisadi mexanizmlərdən istifadə etməyə çalışa bilər. Hətta bəzi iddialara görə, hər tanker üçün 2 milyon dollar həcmində ödəniş tələb olunması ehtimalı müzakirə edilir. Bunun fonunda İranın ABŞ qarşısında əsas tələblərinin kompensasiya, dondurulmuş vəsaitlərin azad olunması və sanksiyaların yumşaldılması ilə bağlı olduğu bildirilir”, – deyə biıdirib. O, hesab edir ki, indiki şəraitdə problemin diplomatik yollarla həlli ən real variant kimi görünür.

Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan dəfələrlə vurğulayıb ki, region ölkələri arasında həmrəylik və əməkdaşlıq gücləndirilməli, regional problemlər xarici müdaxilə olmadan həll edilməlidir.

Politoloqun fikrincə, Ankara hesab edir ki, əgər bölgə dövlətləri ortaq mövqe nümayiş etdirə bilsələr, ABŞ və İsrail kimi güclərin Yaxın Şərq və Körfəz üzərində təsir imkanları zəifləyə bilər: “Türkiyə müharibənin ilk günündən başlayaraq, problemin hərbi deyil, diplomatik yollarla həllini müdafiə edən nadir ölkələrdən olub. Türkiyə bu mövqedə Pakistan, Misir və Səudiyyə Ərəbistanı kimi dövlətlərlə müəyyən ortaq yanaşmalar formalaşdırmağa çalışıb”.

İradə Cəlil, Bizimyol.info

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:202
embedMənbə:https://bizimyol.info
archiveBu xəbər 13 May 2026 17:43 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see342

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see291

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see278

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see271

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see268

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see244

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see240

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see232

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see227

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see222

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see222

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see220

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see211

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see203

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

19 Noyabr 2026 15:03see197

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

19 Noyabr 2026 13:48see182

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see173

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see173

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see173

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

19 Noyabr 2026 17:30see172
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri