Posthəqiqət dövrünün danılmaz həqiqətləri

Biz artıq posthəqiqət erasında yaşayırıq. Həm də çoxdan. Hətta bu ifadənin meydana gəlməsindən də daha əvvəldən. Bu durum - faktların deyil, emosiyaların, inancların önə çıxması manipulyativ xəbərçiliyi körüklədi. Nəticədə biz artıq nəyin həqiqət, nəyin yalan olduğunu da aydınlaşdırmaqda çətinlik çəkməyə başladıq.

Bu, Qərbdə daha çox müşahidə olunur. Hərçənd çox zaman Qərb mediası bizim kimi ölkələrə nümunə olaraq göstərilir. Bizim kimi ölkələrin siyasətçiləri, yazarları Qərb mediasına çıxış axtarır, tapanda isə, bunun üzərində öz piarını qurur. Adamdan Qərb mediası müsahibə alırsa, yaxud məqaləsi Qərb mediasında dərc olunubsa, bu, həmin siyasətçinin, yazarın cəmiyyətdə daha üstün mövqe sahibi olmasına yol açır. Deməli, biz Qərb mediasının deyil, Qərb qarşısında snabizmin təsiri altındayıq.

Bir siyasətçinin, yaxud yazarın Qərb mediasına çıxması hələ o demək deyil ki, öz cəmiyyətinin fikrini yönləndirir. Məsələn, Eduard Şevardnadze Qərbdə ən çox rəğbət görən, müsahibələri dərc edilən, fikirlərinə tez-tez istinad olunan siyasətçilərdən idi, ancaq elə həmin Qərbin gözri önündə və ya xeyir-duası ilə hakimiyyətdən devrildi. Əbülfəz Elçibəyi də Qərbdə izləyirdilər, hörmət edirdilər. Ən çox da Türkiyədə. Ancaq Kəlbəcərin işğalı zamanı çətinə düşəndə hətta Türkiyə belə ona kömək etmədi. 1989-cu ildə Azərbaycan xalqı "İlin xalqı" elan edilmişdi, ancaq 1990-cı ildə rus tankları bu xalqı əzib keçəndə həmin Qərbdən heç bir real dəstək görmədik. Bu gün Ukrayna prezidentini ayaq üstə alqışlayan Qərb siyasətçiləri onu və ölkəsini Rusiya qarşısında vaxtında və lazım olan qədər dəstəkləmədilər.

Qərb mediasına müsahibə vermək, məqalə dərc etdirmək çox yaxşıdır. Ancaq bunun əhəmiyyətini çox da şişirtmək lazım deyil. Çünki Azərbaycan cəmiyyəti hamılıqla və hər gün Nyu York Times və ya Le Monde oxumur. Bundan, dediyimiz kimi, piar "ləvazimatı" kimi istifadə etmək olar, ancaq konkret olaraq Azərbaycanda ictimai-siyasi proseslərə yön verən Qərb mediası deyil. "Qərb mediası" dediyimiz o informasiya mənbələri heç öz ölkələrində yetərincə etibarlı sayılmır, o da ola Azərbaycan kimi ölkələrdə. ABŞ cəmiyyətində öz mediasına etibar 31 faizə düşüb. Avropada da eyni proses gedir; Almaniya, Böyük Britaniya, Fransa kimi ölkələrdə mediaya inam ya getdikcə azalmaqdadır, ya da ən yaxşı halda artmadan sabit qalıb. Bu da Qərbdə media staqnasiyası deməkdir.

Azərbaycan cəmiyyətində Qərb mediası üzərindən rəy formalaşdırmaq aldadıcıdır. Əgər bir siyasətçinin, yaxud yazıçının öz cəmiyyəti ilə kontaktları qopubsa, bunu Qərb mediasının köməyi ilə geri qaytara bilməz. Öz ölkəsinin mediası ilə, intellektual kəsimi ilə permanent münaqişədə olan bir siyasətçi, yaxud yazıçı nə qədər xarici dəstək görüntüsü yaradır-yaratsın, faydası olmayacaq.

Bu, daha çox siyasətə aiddir. Hakimiyyətin mənbəyi xalqdırsa, bu mənbə ilə bağlar ya zəlzələdən, ya vəlvələdən qopub gedibsə, onun inamını və səsini qazanmaq mümkün olmayacaq. Əsas bunun yolunu tapmaq lazım olduğu halda, Qərb ictimai rəyinə təsir etməyə çalışmaq heç bir fayda verməz. Qərb mediası əsas yox, köməkçi faktorlardan biridir. O da hələ həlledici anlarda kömək etmək istəsə.

Baxın, əgər beş il əvvəl sentyabr-noyabr aylarında Azərbaycan ordusu öz komandanından sıra nəfərinə qədər döyüşdə peşəkarlıq və fədakarlıq göstərməsəydi, təkcə Qərb mediasına, Şərq mediasına müsahibələrlə qələbə əldə olunardımı?! Xeyr!

Bir də ki, Qərb həqiqətən də bəyan etdiyi dəyərlərdən çoxdan uzaqlaşıb. Qərb siyasi sistemi neftə və qana bulaşıb, dərin tənəzzüldədir. Bunu Zbiqnev Bjezinski, Con Neysbit, Kissincer kimi siyasi fikir nəhəngləri yazıb. Bizə deyil, onlara inanın. Cəmiyyətlə əlaqə qurmaq lazımdır, öz doğma cəmiyyətinlə. Yoxsa heç kim kənardan heç nə edə bilməz.

Yazıçı-publisist, əməkdar jurnalist Bahəddin Həzi, bizimyol.info