Professor açıqladı: Alzheimer riski sürətlə artır

Bu genin dünya əhalisinin hər 50 nəfərindən birində olduğu və xəstəlik riskini 10 qat artırdığı məlumdur

Yeni bir araşdırma göstərir ki, gündəlik həyatda uzun müddət oturmaq və ya uzanmaq – edilən idmandan asılı olmayaraq – Alzheimer riskini artırır.

Sherg.az xəbər verir ki, uzun müddətdir mütəxəssislər həftədə ən azı 150 dəqiqə idman etməyin sağlamlıq üçün vacib olduğunu vurğulayır. Lakin ABŞ-ın Vanderbilt Universiteti Tibb Mərkəzi tərəfindən aparılan genişmiqyaslı bir araşdırma, yalnız aktiv olmağın kifayət etmədiyini göstərib.

TƏK İDMAN YETMİR, HƏRƏKƏT  VACİBDİR

“Alzheimer’s & Dementia” jurnalında yayımlanan tədqiqatda, 50 yaşdan yuxarı 400-dən çox şəxs yeddi il boyunca izlənilib. İştirakçılar bir həftə boyunca fiziki fəaliyyətlərini qeydə alan cihazlar taxıblar. Bu məlumatlar beyin görüntüləmələri və idrak testləri ilə müqayisə olunub.

Araşdırma nəticəsində məlum olub ki, gündə daha çox oturan şəxslərdə – idman etsələr belə – Alzheimer xəstəliyinə işarə edən beyin kiçilməsi və idrak zəifləməsi müşahidə edilib. Xüsusilə öyrənmə və yaddaş üçün kritik əhəmiyyətə malik hipokamp bölgəsində nəzərəçarpacaq dərəcədə kiçilmə aşkarlanıb.

GENETİK MEYL RİSKİ ARTIRIR

Araşdırma göstərib ki, Alzheimer üçün genetik risk faktoru daşıyan APOE-e4 geninə sahib şəxslərdə oturaq həyat tərzinin mənfi təsirləri daha güclü şəkildə hiss olunur. Bu genin dünya əhalisinin hər 50 nəfərindən birində olduğu və xəstəlik riskini 10 qat artırdığı məlumdur.

"TƏK MƏŞQ YETƏRLİ DEYİL"

Araşdırmanın baş müəllifi Dr. Marissa Gogniat bu nəticələrin sağlam qalmaq üçün təkcə idman etməyin kifayət etmədiyini göstərdiyini deyib:

"Alzheimer riskini azaltmaq üçün gündə bir dəfə idman etmək yetərli deyil. Uzun müddət oturmaqdan çəkinmək riskin azaldılmasında əsas rol oynayır."

Nevroloq professor Angela Jefferson isə xüsusilə Alzheimer riski daşıyan yaşlı insanların gün ərzində tez-tez hərəkət etməli olduqlarını vurğulayıb:

"Gün ərzində tez-tez oturmağa fasilə vermək və aktiv qalmaq beyin sağlamlığı üçün həyati əhəmiyyət daşıyır."

HƏRƏKƏTSİZLİK BEYNİ NECƏ TƏSİR EDİR?

Tədqiqatçılar bildirirlər ki, uzun müddətli hərəkətsizlik beynə gedən qan axınını poza bilər və bu da Alzheimer xəstəliyinə yol açan struktural dəyişiklikləri tətikləyə bilər.

Alzheimer İngiltərədə demansın (ağıl zəifliyinin) ən geniş yayılmış səbəbi olaraq tanınır. “Alzheimer’s Society”nin məlumatına görə, demansın Birləşmiş Krallığa illik maliyyəti 42 milyard funt-sterlinq təşkil edir və bu rəqəmin növbəti 15 ildə yaşlanan əhali ilə birlikdə 90 milyard sterlinqə yüksələcəyi gözlənilir.

Hazırda İngiltərədə təxminən 944 min, ABŞ-da isə təxminən 7 milyon insan demansla yaşayır. Alzheimer xəstəliyinin beyin hüceyrələrində zəhərli protein yığılması səbəbindən ortaya çıxdığı düşünülür. Xəstəlik; yaddaş itkisi, düşüncə və danışıq çətinlikləri kimi əlamətlərlə özünü göstərir və zamanla irəliləyir.

2022-ci ildə yalnız İngiltərədə demans səbəbilə 74.261 nəfər həyatını itirib – bu da xəstəliyi ölkənin ən geniş yayılmış ölüm səbəbi halına gətirib.