Professor Tasin Cəmil: Rumıniya hərbi təhlükə ilə üzləşərsə, ilk yardım edəcək ölkə Türkiyə olacaq

Buxarest, 19 noyabr, AZƏRTAC

Rumıniyanın nüfuzlu “Adevărul” nəşrində dərc olunan analitik materialda ölkənin Azərbaycandakı sabiq səfiri, tanınmış tarixçi və şərqşünas professor Tasin Cəmil bildirib ki, Rumıniya hərbi təcavüzə məruz qaldığı halda ona ən sürətli və real dəstək göstərə biləcək dövlət məhz Türkiyədir. Professor Tasin Cəmil vurğulayır ki, Türkiyə və Rumıniya Qara dəniz regionunda eyni təhlükəsizlik məkanını bölüşür, iki ölkə arasında tarixboyu heç bir ərazi və siyasi ziddiyyət olmayıb və bu, Balkan regionu üçün nadir və strateji baxımdan son dərəcə mühüm haldır. Onun sözlərinə görə, Rumıniyaya şərqdən hərbi təhlükə yaranacağı təqdirdə Türkiyənin milli təhlükəsizlik maraqları, xüsusən də boğazlar və Qara dənizdə sabitliyin qorunması Ankaranın dərhal və qətiyyətlə hərəkət etməsini zəruri edir. Professorun səsləndirdiyi bu mövqe tarixi təcrübə və mövcud geosiyasi reallıqla tam uzlaşır.

T.Cəmil bildirir ki, 1933-cü il 17 oktyabr tarixli Rumıniya–Türkiyə müqaviləsi tərəflər arasında təhlükə yaranarsa, qarşılıqlı hərbi yardımı nəzərdə tutmuşdu və həmin dövrdə Türkiyənin xarici işlər naziri Şükrü Saracoğlu Rumıniyanın hər çağırışına Ankaranın dərhal cavab verəcəyini açıq bəyan etmişdi. Ötən əsrin 90-cı illərinin əvvəllərində Varşava Müqaviləsi təşkilatı dağıldıqdan sonra Rumıniyanın təhlükəsizliyinə ilkin təminat verən ölkələr arasında yenə də Türkiyənin adı çəkilirdi.

Professor qeyd edir ki, bu gün Rumıniyaya qarşı dənizdən və ya havadan təhdid yaranacağı halda Qara dənizdə ən sürətli və effektiv hərbi reaksiyanı verə biləcək yeganə regional aktor Türkiyədir. Ankaranın Rumıniyanın müdafiə sənayesinə investisiya yatırmaq, pilotsuz uçuş aparatları, zirehli texnika və gəmiqayırma sahələrində əməkdaşlığı genişləndirmək planları var. Ekspertin fikrincə, Rumıniya şərq cinahında artan risklər fonunda yalnız uzaq müttəfiqlərə deyil, bölgədə real hərbi gücə malik etibarlı tərəfdaşlara söykənməlidir və bu kontekstdə Türkiyənin rolu Rumıniyanın müdafiə strategiyasında xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

O, məqalənin sonunda bildirir ki, Rumıniya hərbi təhlükə ilə üzləşərsə, ən tez, ən ardıcıl və ən qətiyyətli reaksiya göstərəcək dövlət Türkiyə olacaq. Onun sözlərinə görə, bu nəticə həm tarixi öhdəliklərdən, həm coğrafi reallıqlardan, həm də regiondakı güc balansından irəli gəlir.

İqbal Hacıyev

AZƏRTAC-ın xüsusi müxbiri

Buxarest