Psixikanızı məhv edən 5 təhlükəli “düşüncə səhvi“

Psixoloq psixi sağlamlığa mənfi təsir göstərən bəzi idrak səhvlərini açıqlayıb...

Düzgün düşüncə tərzi psixi sağlamlığın qorunmasında əsas rol oynayır. Lakin bəzən şüurumuzda möhkəmlənmiş bəzi idrak səhvləri psixikamıza zərər verə bilər.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "Forbes" nəşri yazıb.

Psixoloq Mark Travers bizim qavrayışımıza və emosional vəziyyətimizə təsir edən ən çox yayılmış beş düşüncə səhvini müəyyənləşdirib.

1. Fəlakətləşdirmə meyli

Əgər ağlınız hər hansı bir vəziyyətdə dərhal ən pis ssenarini çəkirsə, bu, "fəlalərləşdirmə" adlanan düşüncə səhvidir. Bu meyl narahatlığı, uğursuzluq qorxusunu artırır və sizi inkişafınıza töhfə verə biləcək situasiyalardan qaçmağa məcbur edə bilər. 

Araşdırmalar göstərir ki, bu düşüncə modeli panik hücumlar, fobiyalar və posttravmatik stres kimi psixi pozğunluqlarla əlaqəli ola bilər.

2. Qara-ağ düşüncə tərzi

Bu cür idrak təhrifləri insanı dünyanı yalnız ifrat mövqelərdə görməyə vadar edir: ya "yaxşı", ya da "pis", aralıq variantlar isə nəzərə alınmır. Belə düşüncə qüsurlara yer qoymur və emosional sabitliyə zərər verir, məyusluq hissi yaradır.

3. Hər şeyi şəxsi qəbul etmək

Hər şeyi özünə aid etmək vərdişi də geniş yayılmış düşüncə səhvidir. Məsələn, bir həmkarınızın tənqidi sizin davranışınızla deyil, onun şəxsi problemləri ilə bağlı ola bilər. Ancaq siz bunu özünüzə qarşı hücum kimi qəbul edə bilərsiniz.

Bu səhv günahkarlıq hissi yaradır və özünəinamı azaldır. Bu vəziyyətdən çıxmaq üçün situasiyaya kənardan baxmağı öyrənmək, yəni özünüzü emosional olaraq uzaqlaşdırmağa kömək edə bilər.

4. Günahı başqalarına yükləmək

Başqalarını uğursuzluqlarınızda ittiham etmək şəxsi inkişafı əngəlləyir. Bu yanaşma sizi vəziyyət üzərində nəzarətdən və səhvlərdən öyrənmək imkanından məhrum edir. Əksinə, məsuliyyəti qəbul etmək böyüməyə və effektiv həllər tapmağa kömək edir.

5. Müsbəti görməzdən gəlmək

Bu düşüncə səhvi vəziyyətin yalnız mənfi tərəflərinə fokuslanmaqla müsbət aspektləri tamamilə gözardı etməkdə özünü göstərir. Məsələn, öz nailiyyətlərinizi kiçiltmək və ya komplimentləri görməmək bu kateqoriyaya aiddir.

Bu, özünü dəyərsiz hiss etmə və aşağı özünəinam kimi halları dərinləşdirə bilər. Uğurlarınızı qəbul etmək, kiçik qələbələri tanımaq və müsbət məqamları qəsdən görməyə çalışmaq bu vərdişlə mübarizə aparmağa kömək edər.

Psixoloqlar bu cür idrak təhriflərini anlamağı və onları daha sağlam düşüncə modelləri ilə əvəz etməyi tövsiyə edir. Bu, təkcə narahatlıq və stres səviyyəsini azaltmağa deyil, həm də emosional vəziyyəti yaxşılaşdırmağa, özünəinamı artırmağa və həyatdakı çətinliklərin öhdəsindən gəlmə qabiliyyətini gücləndirməyə kömək edəcək.