Icma.az
close
up
RU
Menu

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

PSİXOLOQ: “Ən təhükəli məqam zorakılığın alqışlanmasıdır”

PSİXOLOQ: “Ən təhükəli məqam zorakılığın alqışlanmasıdır”

Adelet.az saytından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

Hadisəyə təkcə hüquqi müstəvidən baxmaq düzgün deyil.  Burda çox ciddi psixoloji sosial mexanizmlər  fəaliyyət göstərir.  Ümumiyyətlə, autizm spektr pozuntusu olan bir usağa qarşı  nümayiş etdirilən bir aqressiya var.  Düşünürəm ki, bu hal autizmdən qaynaqlanmır.  Sosial şəbəkələrdə uşağın autizmli olması ilə əlaqələndirirlər ki, bəlkə də bu səbəbdən uşağa belə davranış göstərilib. Ancaq bu, səhv düşüncədir.  Burda aqresiyya göstərən şəxsin empatiya,  emosianal tənzimləmə, sosial məsuliyyət və fərqindəlik bu kimi xüsusiyyətlərin  çatışmazlığı ilə əlaqədar  olan aqressiv davranışdır. 
 

Bu sözləri  Adalet.az-a açıqlamasında psixoloq Nərmin Ağayeva söyləyib. Onun sözlərinə görə , zorakılıq və kobud davranış cəzasız qalanda  adi hala  çevrilir:
 

“Psixologiyada bunun elmi izahı var.  İnsanlar davranışları müşahidə edərək öyrənirlər.  Uşaqlar ailədə, məktəbdə , sosial mühitdə alçaldıcı hərəkətlər, güc nümayişi kimi münasibətin  cəzasız qaldığını görürsə, zamanla bu halı davranış modeli kimi nümayiş etdirirlər. Yəni ki, kobudluq artıq vərdişə çevrilir.
 

İkinci nəzəriyyə isə dehomanizasiyadır ki, bu da insan həyatı üçün mühüm haldır. İnsan qarşısındakı fərdi özünə bənzər insan kimi deyil, problem, maneə kimi qəbul edir.  Belə olan halda qarşısındakı insana zorakılıq göstərməyə başlayır.  Onun göstərdiyi zorakılıq  psixoloji baxımdan həmin insana görə daha da asanlaşır. Əlilliyi olan,  inkişaf fərqliliyi olan şəxslərə bəzən ayrı-seçkilik olur.  Bu isə dehomanizmdən qaynaqlanır.
 

Digər mühüm mexanizm empatiyanın inkişafıdır.  Bu, yalnız fitri xüsusiyyət deyil. Erkən uşaqlıq dövründən etirabrən ailədə , məktəbdə cəmiyyətdə formalaşan  sosial bacarıqdır.  Xüsusən, araşdırmalar göstərir ki,  valideynlərin uşaqlarla  emosianal mövzuda danışması, prososial  davranışları model kimi göstərməsi, fərqliliklərə  qarşı hörmət aşılaması  uşaqların gələcəkdə aqressiv davranışlarının azalmasına səbəb olur.  Bəzən insanlar bu cür hadisələri   həmin adamın sərt xasiyyəti, əsəbi halı kimi qiymətləndirir.  Halbuki, aqressiya şəxsiyyət  xüsusiyyəti olmaqla yanaşı,  öyrənilmiş davranış nümunəsi kimi də göstərilir.  Yəni kobudluq, zorakılıq bir anda yaranmır. Uzun illər  formalaşan sosial münasibətlərin nəticələridir”.
 

Psixoloq qeyd edib ki, davranışa görə ilk məsuliyyət onu törədən şəxsin üzərinə düşür: 

“Videoda gördüyümüz  həmin  xoşagəlməz görüntü- bir gəncin uşağı liftdən itələməsi fərqliliyin qəbul edilməməsinin, aqressiv davranışın bir  nümunəsidir.Bununla yanaşı, ailənin verdiyi tərbiyə,  təhsil sistemində inkulziv dəyərlərin yetərincə öyrədilməməsi, cəmiyyətin əlilliyi və inkişaf fərqliliklərini hələ də tam qəbul etməməsi, mediada nifrət nitqinin və ayrı-seçkiliyin  normallaşdırılması da  bu mühitin  formalaşdırmasına təsir göstərən amillərdən biridir.Ən təhükəli məqam isə  zorakılığın alqışlanmasıdır.  Sosial şəbəkələrdə  bəzi nüfuzlu şəxslər  baş vermiş hadisəni  sorğulamağa cəhd edirlər. Burda cəmiyyət aqressiv davranışı qəhrəmanlıq, kişilik kimi təqdim edib , uşağı sırtıq adlandırırlar.  Belə olan halda zorakı davranışlar  “sosial mükafat” qazanır. Oxşar hərəkətlərin təkrarlanma ehtimalı artır.Autizm spektor pozuntusundan əziyyət çəkən  uşaqlar  və yaxud da normal  psixi inkişafa malik olan uşaqlar cəmiyyət üçün təhlükəli deyil. Əksinə,  burda təhlükə empatiyasını itirmiş, fərqliliyi qəbul etməyən şəxslərdir.İnkişaf etmiş cəmiyyətlər  insanın fərqli olmasını deyil,  ona qarşı olan qeyri- insani davranışı problem hesab etməlidir. Cəmiyyətin psixoloji sağlamlığı da məhz ən həssas üzvlərə necə münasibət göstərilməsi ilə ölçülür”.

Əntiqə Kərimzadə

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:126
embedMənbə:https://adalet.az
archiveBu xəbər 08 İyul 2026 14:56 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see284

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see281

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see267

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see260

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see250

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see250

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see244

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see242

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see236

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see236

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see235

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see226

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see222

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see220

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see220

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see217

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

16 Noyabr 2026 18:22see205

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see200

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see198

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see194
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri