Icma.az
close
up
RU
Psixoloq: Rəqəmsal dövrün üstünlükləriylə yanaşı, uşaqlar üçün ciddi risklər də mövcuddur

Psixoloq: Rəqəmsal dövrün üstünlükləriylə yanaşı, uşaqlar üçün ciddi risklər də mövcuddur

Icma.az, Sherg.az portalına istinadən məlumat verir.

Zeynəb Əyyubova: İnkişaf etmiş ölkələrdə bu risklərin qarşısını almaq üçün yaş senzurası və valideyn razılığı mexanizmləri tətbiq olunur


Fransa, İspaniya və Yunanıstan sosial şəbəkə istifadəçiləri üçün məcburi yaş məhdudiyyəti tətbiq etmək haqqında danışıqlar aparır.

Oxu.Az xəbər verir ki, bu barədə "Bloomberg" agentliyi məlumat yayıb.

Mənbə iddia edir ki, hər üç ölkənin rəqəmsal texnologiyalar üzrə nazirləri iyunun 6-da keçirilməsi gözlənilən Avropa İttifaqının digər ölkələrindən olan həmkarları ilə görüş ərəfəsində öz fəaliyyətlərini koordinasiya edirlər.

Yeni qaydalar görə, internetə çıxışı olan istənilən cihaz yaş yoxlama funksiyasına malik olmalı və istifadəçidən öz məlumatlarını tələb etməlidir.

Bu qanun Azərbaycanda da tətbiq edilə bilərmi? Edilsə əgər effekti necə olar? Sosial şəbəkələr uşaqların psixologiyasına necə təsir edir? Uşaqların sosial mediaya çıxışının məhdudlaşdırılması nə qədər zəruridir?



Məsələ ilə bağlı Sherg.az-a danışan psixoloq Zeynəb Əyyubova bildirib ki, bu cür qanunların Azərbaycanda da tətbiq olunması həm hüquqi, həm də psixoloji baxımdan zəruri və mümkündür:


“Rəqəmsal dövrün üstünlükləriylə yanaşı, uşaqlar və yeniyetmələr üçün ciddi risklər də mövcuddur. İnkişaf etmiş ölkələrdə bu risklərin qarşısını almaq üçün yaş senzurası və valideyn razılığı mexanizmləri tətbiq olunur. Bu cür qanunların Azərbaycanda da həyata keçirilməsi, uşaqların mənəvi və psixoloji inkişafı üçün qoruyucu bir tədbir ola bilər. Əlbəttə, bu qanun təkcə tətbiqlə məhdudlaşmamalı, eyni zamanda maarifləndirmə və valideyn nəzarətinin gücləndirilməsi ilə dəstəklənməlidir. Əgər bizdə bu qanun tətbiq edilərsə, ilkin mərhələdə bir sıra texniki və sosial çətinliklər yaşansa da, uzunmüddətli nəticələr müsbət ola bilər. Uşaqların və yeniyetmələrin sosial mediada keçirdikləri vaxt azalar, bunun əvəzində real həyatda ünsiyyət bacarıqları, diqqət müddətləri və yaradıcılıqları arta bilər. Sosial şəbəkələrdəki filtrlənməmiş məlumat axını, zorakılıq, bədən görüntüsü ilə bağlı təzyiqlər və onlayn asılılıq kimi halların qarşısı qismən alınar. Təbii ki, bu tədbirlər maarifləndirici proqramlarla yanaşı həyata keçirilsə, təsiri daha güclü olar. Sosial media uşaqların psixoloji inkişafına həm müsbət, həm də mənfi təsir göstərə bilər. Müsbət tərəfdən, düzgün yönləndirilərsə, maarifləndirici və yaradıcı məzmunlarla onların dünyagörüşü genişlənə bilər”. 


Ekspert nəzarətsiz və həddindən artıq istifadə olduqda yarana biləcəkləri sadalayıb:

"Bu zaman özünəgüvən problemi yaranır, çünki uşaqlar daim başqaları ilə müqayisə edirlər. Real və virtual dünya arasında sərhəd bulanır, bu da empati və sosial bacarıqları zəiflədir. Kiberzorlama (cyberbullying) halları ciddi psixoloji travmalar yarada bilər. Asılılıq inkişaf edə bilər – yəni uşaq sosial mediaya daxil olmadıqda narahatlıq, hirs və depressiya simptomları göstərə bilər. Yuxu və diqqət pozuntuları müşahidə olunur".


Ekspert qeyd edib ki, bu risklər uşaqların emosional və sosial inkişafına mənfi təsir göstərir:

“Ümumiyyətlə, məhdudlaşdırma çox zəruridir, lakin qadağa formasında deyil, nəzarətli və mərhələli şəkildə tətbiq olunmalıdır. Burada məqsəd uşağın inkişafına mane olmaq yox, onu qorumaqdır. 

Məsələn: 13 yaşdan kiçik uşaqlar üçün sosial mediaya çıxış qadağan edilməli və ya valideyn nəzarəti ilə məhdudlaşdırılmalıdır. 13-16 yaş aralığında isə sosial media istifadəsi təlimatlandırılmalı, gündəlik vaxt limiti təyin olunmalıdır. Həmçinin valideynlər və müəllimlər uşaqlara rəqəmsal savadlılıq mövzusunda dəstək olmalıdırlar. Eyni zamanda uşağın gördüyü, paylaşdığı və qarşılıqlı münasibət qurduğu məzmunlar izah olunmalı və analiz edilməlidir. Yəni məqsəd uşaqları virtual mühitdən təcrid etmək yox, onları təhlükələrdən qoruyaraq bu mühitə adaptasiya etməyə kömək etməkdir. Valideynlərə səslənərək deyirəm: uşağınızın həyatında sosial media sizin əvəzinizə müəllim, dost, dayaq və ya rol model olmamalıdır. Ən böyük psixoloji dəstək ailədən gəlməlidir. Texnologiyanı tamamilə qadağan etmək yerinə, düzgün istifadəsini öyrətmək və maraq dairələrini birlikdə yönləndirmək daha sağlam yanaşmadır. Uşağınızla ünsiyyətdə olun, onu dinləyin, ona nümunə olun. Çünki uşaqlar gördüklərini təkrarlayır, deyilənləri yox”.

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:220
embedMənbə:https://sherg.az
archiveBu xəbər 16 May 2025 13:43 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see300

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see292

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see256

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see244

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see242

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see241

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see238

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see229

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see225

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see223

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see219

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see201

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see201

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see199

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see198

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see194

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see192

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see190

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see182

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see178
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri