Icma.az
close
up
RU
Psixoloq: Rəqəmsal dövrün üstünlükləriylə yanaşı, uşaqlar üçün ciddi risklər də mövcuddur

Psixoloq: Rəqəmsal dövrün üstünlükləriylə yanaşı, uşaqlar üçün ciddi risklər də mövcuddur

Icma.az, Sherg.az portalına istinadən məlumat verir.

Zeynəb Əyyubova: İnkişaf etmiş ölkələrdə bu risklərin qarşısını almaq üçün yaş senzurası və valideyn razılığı mexanizmləri tətbiq olunur


Fransa, İspaniya və Yunanıstan sosial şəbəkə istifadəçiləri üçün məcburi yaş məhdudiyyəti tətbiq etmək haqqında danışıqlar aparır.

Oxu.Az xəbər verir ki, bu barədə "Bloomberg" agentliyi məlumat yayıb.

Mənbə iddia edir ki, hər üç ölkənin rəqəmsal texnologiyalar üzrə nazirləri iyunun 6-da keçirilməsi gözlənilən Avropa İttifaqının digər ölkələrindən olan həmkarları ilə görüş ərəfəsində öz fəaliyyətlərini koordinasiya edirlər.

Yeni qaydalar görə, internetə çıxışı olan istənilən cihaz yaş yoxlama funksiyasına malik olmalı və istifadəçidən öz məlumatlarını tələb etməlidir.

Bu qanun Azərbaycanda da tətbiq edilə bilərmi? Edilsə əgər effekti necə olar? Sosial şəbəkələr uşaqların psixologiyasına necə təsir edir? Uşaqların sosial mediaya çıxışının məhdudlaşdırılması nə qədər zəruridir?



Məsələ ilə bağlı Sherg.az-a danışan psixoloq Zeynəb Əyyubova bildirib ki, bu cür qanunların Azərbaycanda da tətbiq olunması həm hüquqi, həm də psixoloji baxımdan zəruri və mümkündür:


“Rəqəmsal dövrün üstünlükləriylə yanaşı, uşaqlar və yeniyetmələr üçün ciddi risklər də mövcuddur. İnkişaf etmiş ölkələrdə bu risklərin qarşısını almaq üçün yaş senzurası və valideyn razılığı mexanizmləri tətbiq olunur. Bu cür qanunların Azərbaycanda da həyata keçirilməsi, uşaqların mənəvi və psixoloji inkişafı üçün qoruyucu bir tədbir ola bilər. Əlbəttə, bu qanun təkcə tətbiqlə məhdudlaşmamalı, eyni zamanda maarifləndirmə və valideyn nəzarətinin gücləndirilməsi ilə dəstəklənməlidir. Əgər bizdə bu qanun tətbiq edilərsə, ilkin mərhələdə bir sıra texniki və sosial çətinliklər yaşansa da, uzunmüddətli nəticələr müsbət ola bilər. Uşaqların və yeniyetmələrin sosial mediada keçirdikləri vaxt azalar, bunun əvəzində real həyatda ünsiyyət bacarıqları, diqqət müddətləri və yaradıcılıqları arta bilər. Sosial şəbəkələrdəki filtrlənməmiş məlumat axını, zorakılıq, bədən görüntüsü ilə bağlı təzyiqlər və onlayn asılılıq kimi halların qarşısı qismən alınar. Təbii ki, bu tədbirlər maarifləndirici proqramlarla yanaşı həyata keçirilsə, təsiri daha güclü olar. Sosial media uşaqların psixoloji inkişafına həm müsbət, həm də mənfi təsir göstərə bilər. Müsbət tərəfdən, düzgün yönləndirilərsə, maarifləndirici və yaradıcı məzmunlarla onların dünyagörüşü genişlənə bilər”. 


Ekspert nəzarətsiz və həddindən artıq istifadə olduqda yarana biləcəkləri sadalayıb:

"Bu zaman özünəgüvən problemi yaranır, çünki uşaqlar daim başqaları ilə müqayisə edirlər. Real və virtual dünya arasında sərhəd bulanır, bu da empati və sosial bacarıqları zəiflədir. Kiberzorlama (cyberbullying) halları ciddi psixoloji travmalar yarada bilər. Asılılıq inkişaf edə bilər – yəni uşaq sosial mediaya daxil olmadıqda narahatlıq, hirs və depressiya simptomları göstərə bilər. Yuxu və diqqət pozuntuları müşahidə olunur".


Ekspert qeyd edib ki, bu risklər uşaqların emosional və sosial inkişafına mənfi təsir göstərir:

“Ümumiyyətlə, məhdudlaşdırma çox zəruridir, lakin qadağa formasında deyil, nəzarətli və mərhələli şəkildə tətbiq olunmalıdır. Burada məqsəd uşağın inkişafına mane olmaq yox, onu qorumaqdır. 

Məsələn: 13 yaşdan kiçik uşaqlar üçün sosial mediaya çıxış qadağan edilməli və ya valideyn nəzarəti ilə məhdudlaşdırılmalıdır. 13-16 yaş aralığında isə sosial media istifadəsi təlimatlandırılmalı, gündəlik vaxt limiti təyin olunmalıdır. Həmçinin valideynlər və müəllimlər uşaqlara rəqəmsal savadlılıq mövzusunda dəstək olmalıdırlar. Eyni zamanda uşağın gördüyü, paylaşdığı və qarşılıqlı münasibət qurduğu məzmunlar izah olunmalı və analiz edilməlidir. Yəni məqsəd uşaqları virtual mühitdən təcrid etmək yox, onları təhlükələrdən qoruyaraq bu mühitə adaptasiya etməyə kömək etməkdir. Valideynlərə səslənərək deyirəm: uşağınızın həyatında sosial media sizin əvəzinizə müəllim, dost, dayaq və ya rol model olmamalıdır. Ən böyük psixoloji dəstək ailədən gəlməlidir. Texnologiyanı tamamilə qadağan etmək yerinə, düzgün istifadəsini öyrətmək və maraq dairələrini birlikdə yönləndirmək daha sağlam yanaşmadır. Uşağınızla ünsiyyətdə olun, onu dinləyin, ona nümunə olun. Çünki uşaqlar gördüklərini təkrarlayır, deyilənləri yox”.

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:218
embedMənbə:https://sherg.az
archiveBu xəbər 16 May 2025 13:43 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see337

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see313

Avropa siyasi məkanında aparılan müzakirələrdə Azərbaycan fəal iştirak edir

14 Noyabr 2026 19:16see310

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see284

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see278

Rusların təxminən 90 faizi son üç ildə kredit götürdüyünü etiraf edib

14 Noyabr 2026 19:30see276

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see272

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see268

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see257

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see253

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see249

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see249

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see219

Həftədə bir məşq fiziki formanı və sağlamlığı yaxşılaşdıra bilərmi?

14 Noyabr 2026 21:54see217

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see210

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see202

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see198

Türkiyəli aktyor ev sahibi ilə məhkəməni uddu Kirayə qalmaqalı

14 Noyabr 2026 22:18see198

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see193

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see189
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri