Icma.az
close
up
RU
Psixoloq: Rəqəmsal dövrün üstünlükləriylə yanaşı, uşaqlar üçün ciddi risklər də mövcuddur

Psixoloq: Rəqəmsal dövrün üstünlükləriylə yanaşı, uşaqlar üçün ciddi risklər də mövcuddur

Icma.az, Sherg.az portalına istinadən məlumat verir.

Zeynəb Əyyubova: İnkişaf etmiş ölkələrdə bu risklərin qarşısını almaq üçün yaş senzurası və valideyn razılığı mexanizmləri tətbiq olunur


Fransa, İspaniya və Yunanıstan sosial şəbəkə istifadəçiləri üçün məcburi yaş məhdudiyyəti tətbiq etmək haqqında danışıqlar aparır.

Oxu.Az xəbər verir ki, bu barədə "Bloomberg" agentliyi məlumat yayıb.

Mənbə iddia edir ki, hər üç ölkənin rəqəmsal texnologiyalar üzrə nazirləri iyunun 6-da keçirilməsi gözlənilən Avropa İttifaqının digər ölkələrindən olan həmkarları ilə görüş ərəfəsində öz fəaliyyətlərini koordinasiya edirlər.

Yeni qaydalar görə, internetə çıxışı olan istənilən cihaz yaş yoxlama funksiyasına malik olmalı və istifadəçidən öz məlumatlarını tələb etməlidir.

Bu qanun Azərbaycanda da tətbiq edilə bilərmi? Edilsə əgər effekti necə olar? Sosial şəbəkələr uşaqların psixologiyasına necə təsir edir? Uşaqların sosial mediaya çıxışının məhdudlaşdırılması nə qədər zəruridir?



Məsələ ilə bağlı Sherg.az-a danışan psixoloq Zeynəb Əyyubova bildirib ki, bu cür qanunların Azərbaycanda da tətbiq olunması həm hüquqi, həm də psixoloji baxımdan zəruri və mümkündür:


“Rəqəmsal dövrün üstünlükləriylə yanaşı, uşaqlar və yeniyetmələr üçün ciddi risklər də mövcuddur. İnkişaf etmiş ölkələrdə bu risklərin qarşısını almaq üçün yaş senzurası və valideyn razılığı mexanizmləri tətbiq olunur. Bu cür qanunların Azərbaycanda da həyata keçirilməsi, uşaqların mənəvi və psixoloji inkişafı üçün qoruyucu bir tədbir ola bilər. Əlbəttə, bu qanun təkcə tətbiqlə məhdudlaşmamalı, eyni zamanda maarifləndirmə və valideyn nəzarətinin gücləndirilməsi ilə dəstəklənməlidir. Əgər bizdə bu qanun tətbiq edilərsə, ilkin mərhələdə bir sıra texniki və sosial çətinliklər yaşansa da, uzunmüddətli nəticələr müsbət ola bilər. Uşaqların və yeniyetmələrin sosial mediada keçirdikləri vaxt azalar, bunun əvəzində real həyatda ünsiyyət bacarıqları, diqqət müddətləri və yaradıcılıqları arta bilər. Sosial şəbəkələrdəki filtrlənməmiş məlumat axını, zorakılıq, bədən görüntüsü ilə bağlı təzyiqlər və onlayn asılılıq kimi halların qarşısı qismən alınar. Təbii ki, bu tədbirlər maarifləndirici proqramlarla yanaşı həyata keçirilsə, təsiri daha güclü olar. Sosial media uşaqların psixoloji inkişafına həm müsbət, həm də mənfi təsir göstərə bilər. Müsbət tərəfdən, düzgün yönləndirilərsə, maarifləndirici və yaradıcı məzmunlarla onların dünyagörüşü genişlənə bilər”. 


Ekspert nəzarətsiz və həddindən artıq istifadə olduqda yarana biləcəkləri sadalayıb:

"Bu zaman özünəgüvən problemi yaranır, çünki uşaqlar daim başqaları ilə müqayisə edirlər. Real və virtual dünya arasında sərhəd bulanır, bu da empati və sosial bacarıqları zəiflədir. Kiberzorlama (cyberbullying) halları ciddi psixoloji travmalar yarada bilər. Asılılıq inkişaf edə bilər – yəni uşaq sosial mediaya daxil olmadıqda narahatlıq, hirs və depressiya simptomları göstərə bilər. Yuxu və diqqət pozuntuları müşahidə olunur".


Ekspert qeyd edib ki, bu risklər uşaqların emosional və sosial inkişafına mənfi təsir göstərir:

“Ümumiyyətlə, məhdudlaşdırma çox zəruridir, lakin qadağa formasında deyil, nəzarətli və mərhələli şəkildə tətbiq olunmalıdır. Burada məqsəd uşağın inkişafına mane olmaq yox, onu qorumaqdır. 

Məsələn: 13 yaşdan kiçik uşaqlar üçün sosial mediaya çıxış qadağan edilməli və ya valideyn nəzarəti ilə məhdudlaşdırılmalıdır. 13-16 yaş aralığında isə sosial media istifadəsi təlimatlandırılmalı, gündəlik vaxt limiti təyin olunmalıdır. Həmçinin valideynlər və müəllimlər uşaqlara rəqəmsal savadlılıq mövzusunda dəstək olmalıdırlar. Eyni zamanda uşağın gördüyü, paylaşdığı və qarşılıqlı münasibət qurduğu məzmunlar izah olunmalı və analiz edilməlidir. Yəni məqsəd uşaqları virtual mühitdən təcrid etmək yox, onları təhlükələrdən qoruyaraq bu mühitə adaptasiya etməyə kömək etməkdir. Valideynlərə səslənərək deyirəm: uşağınızın həyatında sosial media sizin əvəzinizə müəllim, dost, dayaq və ya rol model olmamalıdır. Ən böyük psixoloji dəstək ailədən gəlməlidir. Texnologiyanı tamamilə qadağan etmək yerinə, düzgün istifadəsini öyrətmək və maraq dairələrini birlikdə yönləndirmək daha sağlam yanaşmadır. Uşağınızla ünsiyyətdə olun, onu dinləyin, ona nümunə olun. Çünki uşaqlar gördüklərini təkrarlayır, deyilənləri yox”.

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:227
embedMənbə:https://sherg.az
archiveBu xəbər 16 May 2025 13:43 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see356

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see329

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see306

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see274

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see269

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see260

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see256

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see247

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see242

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see241

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see241

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see237

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see233

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see231

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see224

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see221

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see217

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see212

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see210

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see206
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri