Putin Kiyevin arzusuna “hə” dedi, Tramp hərəkətə keçdi Kritik qərar

“The Washington Post”un ABŞ və Avropa mənbələrinə istindən yaydığı son məlumat rezonans doğurub. Nəşrin iddiasına görə, ABŞ-ın sülh planına Ukraynanın 2027-ci ildə Avropa İttifaqına (Aİ) qoşulması və təmas xətti boyunca hərbsizləşdirilmiş zonanın yaradılması daxildir.

Məlumata görə, Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin sayının 800 min nəfərlə məhdudlaşdırılması da nəzərdən keçirilir. Vaşinqton həmçinin Zaporojjya Atom Elektrik Stansiyasına (ZNPP) nəzarəti ələ almaq, Ukraynanın yenidən qurulması və iqtisadi inkişafını təmin etmək üçün investorları cəlb etmək niyyətindədir. Məlumata əsasən, hazırda əsas müzakirə mövzusu ilə sərhədlərdir.

Globalinfo.az-a danışan siyasi şərhçi Şəhla Cəlilzadə deyib ki, ABŞ Prezidenti Donald Trampın hələ noyabrın ortalarında açıqladığı 28 maddəlik sülh planının şərtləri arasında Ukraynanın Aİ-yə üzvlüyü məsələsi də vardı:

“Aydındır ki, bu məsələ Rusiya ilə razılaşdırılıb. Prinsipcə, Rusiya Ukraynanın Aİ-yə üzvlüyünə deyil, NATO-ya üzvlüyünə qarşı çıxırdı. Belə ki, NATO vaxtilə SSRİ-yə qarşı yaradılan və qlobal qütbləşmədə anti-sovet kampını formalaşdıran bir təşkilat idi. SSRİ dağıldıqdan sonra Rusiya NATO-ya üzv olmağa cəhd etməsinə baxmayaraq, təşkilata dəvət olunmadı. SSRİ, həmçinin onun beynəlxalq öhdəliklərinin mirasçısı olaraq Rusiya NATO-nun yayılmasını öz təhlükəsizliyinə təhdid olaraq qəbul etdiyini bütün hərbi-siyasi doktrinalarında bəyan edib. Beləliklə, Tramp bu geosiyasi reallığı dərk edərək Ukraynanın NATO-ya üzv olmayacağını, müharibənin yanlış siyasi hesablamalara görə baş verdiyini və bunu sonlandırmaq niyyətinin olduğunu, əks halda, Üçüncü Dünya müharibəsinə yol açacağını qeyd edir.

Aİ üzvləri, xüsusilə Avropa üçlüsü isə 28 maddəlik planı 19 maddə ilə əvəz etməyə çalışıb, Ukraynanın NATO üzvlüyünün Alyans daxili konsensusla mümkün ola biləcəyini sülh müqaviləsində əks etdirməyə çalışırlar. Lakin bu, mövcud reallıqla uyğun gəlmir. Beləliklə, Ukrayna Rusiya ilə müharibədən sonrakı bərpa dövründə, daha dəqiq 2027-ci ildən etibarən Aİ-yə üzv ola bilər. Həmçinin Aİ-nin təhlükəsizliyinin təmin edilməsi üçün Rusiya ilə təmas xətti boyunca hərbsizləşdirilmiş zonanın yaradılması məsələsi var. Bu, Kiyevə təhlükəsizlik təminatları çərçivəsində müzakirə olunur. Eyni zamanda Donbasın hazırda Ukrayna nəzarətində olan bir qisminin Rusiyaya verilməsi də tələb edilir. Ukrayna hakimiyyəti bu məsələyə olduqca həssas yanaşır, Prezident Volodimir Zelenski kəskin şəkildə qarşı çıxır”.

Şəhla Cəlilzadə

Siyasi şərhçinin sözlərinə görə, hazırda Ukrayna liderinin alternativ çıxış yolu qalmayıb:

“Tramp Zelenskiyə cəmi bir neçə gün vaxt verib ki, sülh şərtlərini qəbul etsin. Hətta yeni seçkilərin keçirilməsini də zəruri adlandırıb. Bu, o deməkdir ki, Ukraynanın faktiki olaraq iki yerə parçalanması, sərvətlərinin və torpaqlarının bölüşdürülməsi ilə nəticələnəcək “sülh”, əslində kapitulyasiya müqaviləsi olacaq. Yalnız bu nəticə Ukrayna cəmiyyəti tərəfindən “legitim” hesab edilərsə, Zelenski yeni Ukrayna quruculuğunda tərəf kimi qəbul olunacaq. Yeni Ukrayna quruculuğu ABŞ və Avropanın dəstəyi ilə baş tutacaq. Bəlkə də vaxtilə Almaniyanı iki hissəyə (Qərb və SSRİ arasında) parçalayan 1945-ci il razılaşmasından 45 il sonra ölkənin unifikasiyası baş tutduğu kimi, Ukrayna da 45-50 il sonra geosiyasi taleyin hökmü ilə birləşəcək. Lakin bu, qeyri-müəyyən gələcək zamana dair ümidlərdir, Rusiyanın hərbi-siyasi gücünü itirmədən mümkün deyil”.

Turan Rzayev
Globalinfo.az