Putinin “güzəşt” mesajı nə deməkdir?

Bunu Rusiya prezidenti Vladimir Putin Sankt-Peterburq Beynəlxalq İqtisadi Forumunun plenar iclasında çıxışı zamanı deyib.

"Biz, şübhəsiz ki, Trampla Ankoricdə müzakirə etdiklərimizə əsasən, Ukrayna ilə sülh yolu ilə razılığa gəlməyə hazırıq və buna can atırıq. Ankoricdə müzakirə etdiyimiz güzəştlərə getməyə də hazırıq. Ukrayna da güzəştə getməyə hazır olmalıdır", - Putin bildirib.

Əslində Putinin “güzəştə hazırıq” mesajı əsasən tam geri çəkilmə yox, danışıqlarda mövqe yumşaltma və şərt mübadiləsi ehtimalını nəzərdə tutur.

Rusiya üçün mümkün “güzəştlər” adətən işğal etdiyi ərazilərin statusunun dondurulması və ya qismən kompromis, Ukraynanın NATO-ya üzvlüyünün uzun müddətə təxirə salınması kimi siyasi tələblərlə əlaqələndirilir.

Krımın qaytarılması və ya müharibə cinayətləri üzrə təzminat kimi məsələlər isə hazırkı Kremlin mövqeyinə görə danışıqlar masasında ən çətin və demək olar ki, qəbul olunmayan mövzulardır.

Politoloq Elman Telmanoğlu Bizimyol.info xəbər portalına açıqlamasında bildirib ki, Putinin “güzəştə hazırıq” mesajını tam geri çəkilməyə hazırlıq kimi yox, danışıqlarda müəyyən mövqelərin yumşaldılması siqnalı kimi oxumaq daha məntiqlidir. Kremlin indiyədək nümayiş etdirdiyi mövqe göstərir ki, Rusiya müharibənin əsas siyasi nəticələrini qorumağa çalışacaq və mümkün güzəştlər də bu çərçivədə formalaşacaq. Ən real ssenarilərdən biri “ərazi qarşılığında təhlükəsizlik təminatları” modelidir.

Bu modeldə Rusiya işğal etdiyi bəzi ərazilərin statusunun uzunmüddətli dondurulmasına, yaxud müəyyən hissələr üzrə kompromis formuluna razı ola bilər.

Əvəzində isə Ukraynanın NATO-ya üzvlüyünün qeyri-müəyyən müddətə təxirə salınması, neytral statusun hansısa formada təsbit edilməsi və ya Rusiyanın təhlükəsizlik narahatlıqlarını nəzərə alan mexanizmlər tələb oluna bilər.

Politoloqun fikrincə, Kremlin qırmızı xətləri daha aydındır. Rusiya Konstitusiyasına daxil etdiyi və öz ərazisi elan etdiyi Ukrayna bölgələrindən tam imtina etməyə hazır görünmür.

Xüsusilə Krım məsələsi Moskva üçün təkcə geosiyasi deyil, həm də daxili legitimlik məsələsinə çevrilib. Buna görə Krımın Ukraynaya qaytarılması hazırkı hakimiyyət şəraitində ən az ehtimal olunan güzəştlərdən biridir.

Eyni vəziyyət müharibə cinayətləri və təzminat məsələlərinə də aiddir.

Politoloq vurğulayıb ki, Buça hadisələri ilə bağlı beynəlxalq araşdırmalar davam etsə də, Kremlin bu epizodlara görə hüquqi məsuliyyət və ya genişmiqyaslı təzminat öhdəliyini qəbul etməsi hazırkı siyasi xəttə uyğun görünmür. Belə addım Rusiya rəhbərliyi tərəfindən faktiki olaraq günahın etirafı kimi qəbul edilə bilər ki, bu da daxili və beynəlxalq nəticələr doğurar.

Buna görə mümkün sülh sazişi tam ədalət və ya tam qələbə modelindən çox, münaqişənin idarə olunması modelinə yaxın ola bilər. Belə bir razılaşmada əsas elementlər atəşkəs, cəbhə xəttinin dondurulması, təhlükəsizlik zəmanətləri, sanksiyaların mərhələli şəkildə yumşaldılması və gələcək status məsələlərinin sonrakı danışıqlara saxlanılması ola bilər.

“Rusiya müəyyən taktiki güzəştlərə gedə bilər, lakin Krımın qaytarılması, ilhaq edilmiş bütün ərazilərdən tam çıxış və ya Buça kimi hadisələr üzrə geniş təzminat öhdəliklərinin qəbul edilməsi hazırkı Kremlin mövqeyi baxımından ən çətin və ən az ehtimal olunan variantlar olaraq qalır”-deyən politoloq bildirib ki, ümumi siyasi mənzəyə nəzər salsaq, Kremlin Ukrayna munaqişəsində müəyyən müddətə taymaut götürmək istəməsi Ermənistanda keçirilən seçkilərin nəticələrindən sonrakı proseslərə bir növ hazırlıq da ola bilər.

İradə Cəlil, Bizimyol.info