Icma.az
close
up
RU
Putinlə Zelenskinin qonaqpərvərliyi : Kim hansı ölkəyə gedə bilər?

Putinlə Zelenskinin qonaqpərvərliyi : Kim hansı ölkəyə gedə bilər?

Oxu.az saytından alınan məlumata görə, Icma.az bildirir.

Son günlər mediada və rəsmilərin açıqlamalarında Rusiya və Ukrayna prezidentləri Vladimir Putinlə Volodimir Zelenskinin bir-birini ölkələrinə dəvət etmələri və bunun fonunda yaranan gərgin ritorika səngimir. Lakin iki düşmən ölkənin prezidentlərinin təklifləri ilə reallıq arasında böyük uçurum var. Buna həm hüquqi, həm təhlükəsizlik, həm də siyasi səbəblər maneələr törədir.

Tarixi və diplomatik kontekstdən yanaşsaq, açıq dialoq və format axtarışları 2022-25-ci illərdə, yəni müharibə başlayandan bu günə qədər dəyişkən olub. İlk mərhələdə görüşlər Belarus və Türkiyədə planlaşdırılsa da, sonradan rəsmi Minskin Moskvaya birmənalı dəstəyi danışıqların İstanbul formatında davam etməsi ilə nəticələndi. Son günlərdə də tərəflər yenidən ənənəvi formatı - digər neytral məkanları müzakirə ediblər. Türkiyə də dəfələrlə vasitəçilik təkliflərini irəli sürüb. Beynəlxalq səviyyədə də dialoqun canlandırılmasına maraq var, amma tərəflərin ilkin şərtləri, xüsusən də əsasən, ərazi tələbləri, neytrallıq və təhlükəsizlik zəmanətləri hələ də münasibətlərin tənzimlənməsi ilə tərs mütənasiblik təşkil edir və buna görə də ziddiyyətlər dərinləşir.

Məsələnin digər tərəfi isə hüquqi baryerlərlə əlaqəlidir. Ən qabarıq konkret hüquqi maneə isə Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin (BCM) 2023-cü ildə Vladimir Putinə və Rusiya Federasiyasının Prezidenti yanında Uşaq Hüquqları üzrə Müvəkkili Mariya Lvova-Belovaya qarşı çıxarılmış həbs qərarıdır. Bu, BCM üzvü olan ölkədə Putinin həbs edilməsini tələb edir.

Lakin BCM-in qərarlarının icrası üzv dövlətlərin siyasi iradəsinə və operativ imkanlarına bağlıdır. Məsələn, Putinin BCM üzvü olan Monqolustana səfəri vaxtı tutulmaması beynəlxalq hüququn tətbiqində məcburetmənin məhdud olduğunu göstərdi və məhkəmənin icrası ilə bağlı şübhələr yaratdı. Ona görə də bu mövzu ilə bağlı hüquqi analizlər və müzakirələr genişdir.

Ötən ilin avqustunda isə Ukrayna Ali Radası Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin Roma Statutunu ratifikasiya etdi. Məhz Putinin BCM tərəfində həbsinə order verilməsi də Ukraynada törədilən cinayətlərə görə olub. Belə olan halda, Putinin Kiyevə səfəri məhz bu ölkəyə görə axtarışa verildiyi məhkəmə tərəfindən həbs edilməsi deməkdir.

Təhlükəsizlik və logistika

Bir dövlət başçısının düşmən paytaxtına səyahəti, əslində, həm fiziki, həm də simvolik risk daşıyır. Tərəflər arasında aktiv hərbi əməliyyatlar, raket və dron hücumları, kəşfiyyat və quru əməliyyatları şəraitində belə bir səfər üçün tam təminat tələb olunur. Zelenskinin özü də məsələyə realist yanaşmayaraq bildirib ki, Moskvaya getməsi mümkün deyil, o, Putinin Kiyevə gəlməsini tələb edib.

Hər iki tərəf üçün "təhlükəsizlik zəmanəti" yalnız formal sənəd deyil, bu, neytral qüvvələrin iştirakı, hava məkanının qapadılması və s. kimi ciddi texniki və siyasi addımlar tələb edir. Bu tip zəmanətlərin verilməsi üçün isə üçüncü tərəf (məsələn, Türkiyə, BMT və ya NATO-dan bəzi elementlər) rol almalıdır və həmin üçüncü tərəf öz üzərinə ağır siyasi məsuliyyət götürür. Beynəlxalq hüquq baxımından da hər iki liderin öz ictimaiyyəti və koalisiyası qarşısında məsuliyyəti var. Zelenskinin Moskvaya getməsi Ukrayna daxilində geniş etirazlara, Putinin Kiyevə getməsi də Rusiyada milli konsensusun pozulmasına və onun tərəfdarları arasında əleyhdarların artmasına səbəb ola bilər. Bu, sadəcə, təhlükəsizlik deyil, həm də siyasi oxların cəmləşdiyi məsələdir.

Bəs hansı variant daha realdır?

Bütün bunları nəzərə alsaq, birbaşa qarşılıqlı səfərlər ən az ehtimal olunandır. Hüquqi (BCM) və təhlükəsizlik səbəbləri ilə, həmçinin daxili siyasi reaksiyalar səbəbindən qısa müddətdə reallaşması çox çətindir. Səfər "xüsusi zəmanətlə", üçüncü tərəfin təminatı ilə, nəzərəçarpacaq dərəcədə təhlükəsiz olmalıdır, amma bu da mürəkkəb məsələdir. Burada hüquqi məsələlərin necə həll ediləcəyi sualı açıq qalır.

Neytral məkanda görüş isə ən realist variantdır. Tarixi presedent və son dövrdə İstanbuldakı danışıqlar göstərdi ki, neytral məkanlar praktiki dialoq üçün əlverişlidir. Türkiyə artıq bir neçə dəfə belə vasitəçiliyi təklif edib. Beləliklə, atəşkəs, təhlükəsizlik zəmanətləri, üçüncü tərəfin təminatı, hüquqi mexanizm, siyasi paket kimi addımlar planlanmalıdır. Əks halda, Putinin Kiyevə və ya Zelenskinin Moskvaya səfəri reallıqdan uzaqdır. Hüquqi, təhlükəsizlik və siyasi maneələr çox güclüdür. Orta və ya uzaq perspektivdə ən real yol neytral ölkədə vasitəçiliklə üz-üzə danışıqlar, mərhələli etimad yaradacaq tədbirlər və geniş beynəlxalq zəmanətlərdir. BCM məsələsi isə dialoqun hüquqi və siyasi spektrinə daxil edildiyi üçün danışıqların ayrılmaz elementi olaraq qala bilər.

Mərahim Nəsib

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:297
embedMənbə:https://oxu.az
archiveBu xəbər 08 Sentyabr 2025 13:41 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see342

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see321

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see287

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see280

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see276

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see271

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see260

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see257

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see251

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see251

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see222

Həftədə bir məşq fiziki formanı və sağlamlığı yaxşılaşdıra bilərmi?

14 Noyabr 2026 21:54see220

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see213

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see205

Türkiyəli aktyor ev sahibi ilə məhkəməni uddu Kirayə qalmaqalı

14 Noyabr 2026 22:18see202

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see201

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see199

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see198

Kayli Cennerin keçmiş işçisi məhkəməyə müraciət etdi Ağır ittihamlar

14 Noyabr 2026 23:23see186

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see184
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri