Qara Cümə endirimləri arxasında gizlənən dələduzluq: Ekspert vətəndaşlara xəbərdarlıq etdi

"Qara Cümə" zamanı mağazalar və onlayn platformalar çox sayda endirimlər və xüsusi təkliflər təqdim edirlər. Amma bəzən dələduzlar bundan istifadə edərək müxtəlif linklərlə insanların pulları mənimsəyirlər. Dələduzlar sosial media platformalarında saxta reklamlar və ya təkliflər yerləşdirir. Bu linklər istifadəçini təhlükəli bir sayta yönəldir. Və nəticədə dələduzlar vətəndaşın pulunu mənimsəyir.

Məsələ ilə bağlı İKT İnformasiya Mərkəzinin Direktoru Fərid Kazımov “Operativ Media”ya açıqlama verib. O bildirib ki. Azərbaycanda insanların, xüsusilə internet istifadəçilərinin rəqəmsal və kiber maarifləndirilməsi çox aşağı səviyyədədir:

“Buna görə də bəzi istifadəçilər, müəyyən linklərə daxil olaraq dələduzluğa məruz qalırlar. Gənc nəsil artıq internet dünyasında böyüyüb və onların bu sahədə daha çox savadı var. Bu səbəbdən, gənc nəsil nadir hallarda dələduzluq qurbanı olur. Lakin ölkəmizdə orta yaşlı və ya yaşlı nəsil, orta hesabla 40 yaşından yuxarı olan vətəndaşların əksər hissəsinin internet savadlılığı yoxdur.

Hər bir ölkədə internetə daxil olmanın müəyyən mərhələləri olub. İndiki gənc nəsil əvvəlcə kompüter, sonra telefon istifadə edərək bu mərhələləri addım-addım keçiblər. Gənc nəsil bu mərhələləri daha sağlam şəkildə keçdiyi üçün onların internet savadlılığı və kiber dələduzlara qarşı bilikləri digərlərinə nisbətən daha yaxşıdır.

Amma ölkəmizdə, xüsusilə orta və yaşlı nəsil, çox vaxt heç bir texniki bilik olmadan birbaşa telefonlarla müxtəlif sosial şəbəkələrə və saytlara daxil olmağa başlayıb. Həmin şəxslərin kiber savadlılığı çox aşağı səviyyədədir. Onlar elə bilirlər ki, internetdə olan hər bir link və ya paylaşım doğrudur və ona inanmaq olar”

Ekspert bildirib ki, bu linləri çox sadə şəkildə yaratmaq mümkündür:

“Nəzərə almaq lazımdır ki, internet üzərindən insanları aldatmaq və cinayət törətmək daha asandır. Həmin linkləri çox sadə bir şəkildə yaratmaq mümkündür.  Amma insanlar bunun fərqində deyillər.Həmin nəsil elə düşünür ki, onların telefonları tam şəkildə qorunur və bütün linklərə daxil ola bilərlər. Bu zaman onların bank hesablarında heç bir dələduzluq baş verməyəcək.

Bu istiqamətdə ölkədə maarifləndirici işlər aparılmalıdır. İnsanlar başa düşməlidir ki, əgər hansısa bir linkdə çox cazibədar bir təklif varsa, onun arxasında başqa bir niyyət də ola bilər. Hər maraqlı təklifə inanmaq olmaz. Məsələn, əgər küçədə kimsə onlardan müəyyən miqdarda pul istəsə və onu 2-3 qatına çıxaracağını və ya başqa bir şey vəd etsə, heç vaxt bunu etməzlər. Amma həmin təkliflər onlayn edildikdə, qəbul edilər. Bu çox qəribə yanaşmadır. Həmin şəxslər onlayn mühitdə heç bir problem yaranmayacağına inanırlar.

Bu səbəbdən, insanlara maarifləndirmə işləri aparılmalıdır. Xüsusilə 40 yaşından yuxarı, yalnız telefonlardan istifadə edən vətəndaşlar üçün bu proses çox önəmlidir”.