“Qara” əmək bazarının ağardılması : İlk növbədə aqrar sektordan başlamalıdır

"Qulağa xoş gələn nağılvari söz-söhbətləri nəzərə almasaq, Azərbaycanda “qara” əmək bazarının “ağardılması” üçün real istək yoxdur. Əgər olsa idi, bunu ilk növbədə aqrar sektordan başlayardılar”. 

"Cebheinfo.az" xəbər verir ki, bu fikirləri iqtisadçı-ekspert Rövşən Ağayev bildirib. 

Onun fikrincə, bu sektorda mövsümi, qısamüddətli çalışan insanlarla mülki hüquqi xarakterli müqavilələr əsasında çalışanlarla müqavilə münasibətlərinin daha effektiv, hər 2 tərəfə sərfəli mexanizmlərini yaradırdılar:

“Bu gü qüvvədə olan qanunvericiliyə görə ("Nağdsız hesablaşmalar haqqında" Qanun), bu cür işlərə görə, işəgötürən hər işləyənə 30 manatək nağd ödəniş edə bilər. Amma elə problem də burdan başlayır: 

əgər müqavilə rəsmiləşərsə, bu məbləğin 41 faizi qədər, yəni 12,3 manat sığorta və vergi ödəmələri etməlidirlər. Söhbət 25 faizlik sosial sığorta, 14 faizlik gəlir vergisi və 2 %-lik tibbi sığortdan gedir.

Ayrıca aqrar sektora, qeyri-rəsmi məşğulluğun ən yüksək olduğu, reallıqda 100 minlərlə insanın qeyri-formal çalışdığı bir sahəyə bu istiqamət üzrə vergi imtiyazları verməklə bu problemi həll etmək olarmı? Böyük ölçüdə olar. Onsuz da indi yuxarıda qeyd edilən ödənişlərin heç biri edilimir, büdcə də heç nə qazanmır, aqrar sektorda, xüsusiən fərdi təsərrüfatlarda hamı ucdantutma qeyri-formal çalışır. 

Mexanizmləri dəyişdirməklə reallıqda istifadə olunan bu imtiyazları leqallaşdırmaqla 100 minlərlə insanın pensiya və tibbi sığortasını da həll etmək, əmək bazarını 100-də 80-85 ağartmaq olar (hazırda ağarma faizi 50 faiz ətrafındadır). Bunun üçün nə etmək lazımdır? İlk növbədədə sırf aqrar sektor üzrə mülki-hüquqi xarakterli müqavilələr üzrə ödəmə mənbəyində 14 %-lik vergini digər vergilər kimi ən azı 10 illiyə sıfırlamaq lazımdır. 

Sosial sığortanı maksimum 4 %-ə faizə endirib onun 2 %-ni, tibbi sığortanın 1 %-ni dövlətin üzərinə qoymaq lazımdır. Nəticədə işəgötürən fermerin vergi+sığorta yükü hazırkı xəyali 41 %-dən real 3 %-ə enəcək. Yəni 30 manat üçün cəmi 90 qəpik vergi yükü.

Məsələ burada da bitmir: aqrar sektorda qısamüddətli və mövsümi işlər üçünn mülki-hüquqi xarakterli müqavilələrin bağlanması üçün asan və çevik mobil tətbiq yaradılmalıdır ki, hər kəs rahatlıqla bu işi görə bilsin. 

Yəni cəmi 2-3 dəqiqə içərisində fermer əlində tutduğu ağıllı telefonla kimsənin yardımı olmadan bu əməliyyatı yerinə yetirsin".

Nigar
"Cebheinfo.az"

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin