Qarabağdakı milli mədəni irsin təbliği

Özünün qədim tarixi abidələri, mədəniyyət elementləri ilə zəngin olan Qarabağ bölgəsi nəinki Azərbaycanda, həmçinin bütün dünyada unikal bir ərazidir. 

Qarabağ bölgəsi özünün tarixi, zəngin maddi mədəniyyət abidələri, ədəbiyyatı, incəsənəti və musiqi mədəniyyəti ilə fərqlənir. Bütün bunlar isə bədii təfəkkür və yaradıcılığa müsbət təsir göstərən bölgənin əsrarəngiz təbiətinin, iqliminin, təbii sərvətlərinin zənginliyinin nəticəsidir. 

Təsadüfi deyil ki, dünyanın ən zəngin muzeylərinin bəzəyən Azərbaycanın maddi mədəniyyət nümunələri içində Qarabağ xalq sənətkarlarının öz yeri, öz payı var. Londonun “Viktoriya və Albert”, Parisin “Luvr”, Vaşinqtonun “Metropoliten”, Vyananın, Romanın, Berlinin, İstanbulun, Tehranın, Qahirənin zəngin muzey kolleksiyalarına baxarkən orada Qarabağ ustalarının bacarıqlı əlləri ilə yaradılmış sənət nümunələrini görmək olar.  Dördpendirli pizza

Qarabağlıların əməyi sayəsində yaranıb bölgənin həyat və məişətində geniş istifadə edilən Qarabağ el sənətinin böyük və zəngin bir tarixi var. Qədim və zəngin tarixə malik Azərbaycanın əzəli və əbədi hissəsi olan bu bölgə dünyanın bir sıra alimləri tərəfindən maraqla qəbul edildiyi kimi, eyni zamanda bu ulu diyarın tarixinə saxta yollarla sahiblənmək istəyən saxtakarların da diqqətindən yayınmayıb. 

Zəngin mədəni irsə malik olan Qarabağ bölgəsi musiqi, muğam diyarı kimi də məşhurdur. Bu torpaq Azərbaycan musiqi mədəniyyəti xəzinəsinə nadir incilər bəxş edib və bu ənənə davam etməkdədir. Qarabağ musiqi məktəbində muğamlar, xalq mahnıları, rəqslər, aşıq yaradıcılığı özünəməxsus yer tutur. Qarabağlı söz adamlarının yaratdıqları ədəbi əsərlər ədəbiyyatımızın və ədəbiyyatşünaslığımızın inkişafında mühüm rol oynamaqdadır. 

Mövzu ilə bağlı Yenisabah.az-a danışan Milli Məclisin əslən Qarabağdan (Cəbrayıldan) olan deputatı Ceyhun Məmmədov bildirib ki, Qarabağ Azərbaycan mədəni irsinin sayılıb-seçilən bölgələrindəndir:

“Qeyd etdiyiniz mövzu olduqca önəmli bir mövzudur. Birinci qeyd etməliyik ki, Azərbaycan xalqı böyük xalqdır və onun çox zəngin mədəniyyəti, ənənələri var. Xüsusilə Qarabağ bölgəsi də bu mənada bizim sayılıb-seçilən bölgələrimizdən biridir. 

Bu gün bizim qarşımızda duran mühüm vəzifələrdən biri də bu irsin təbliği və çatdırılmasıdır. Biz çalışmalıyıq ki, bu irsi bütün dünyaya çatdıraq. Azərbaycanın mədəniyyətindən bəhs edərkən, Qarabağı ayrıca qeyd etməliyik. Bu region mədəniyyət sahəsində xüussi əhəmiyyət kəsb edən ərazilərdən biridir. Hazırda bu sahədə müəyyən işlər görülür. 

Amma düşünürəm ki, biz daha çox iş görməliyik ki, bu irsi davam etdirək. Bunun üçün yeni filmlər çəkilməli, kitablar yazılmalı, davamlı olaraq, müxtəlif konfranslar, seminarlar, görüşlər keçirilməlidir. Ümumilikdə götürdükdə, ayrı-ayrı dövlət qurumları müəyyən işlər görürlər və fəaldırlar. Ancaq düşünürəm ki, bizim daha çox iş görməyimizə, daha çox addım atmağımıza və daha çox tədbir keçirməyimizdə ehtiyac var. Başlıca olaraq, kitabların yazılması, filmlərin hazırlanması, konfranslar, seminarlar və treyninqlər bu mənada xüsusi önəm və əhəmiyyət daşıyır”.

Tanınmış yazıçı, publisist Azad Qaradərəli isə vurğulayıb ki, Qarabağın mədəniyyətini və mədəni irsinin dünya miqyasında tanıdılması çox önəmlidir:

“Mən bu barədə biraz fərqli düşünürəm. Biz həm SSRİ dövründə, həm də müstəqillik illərində Qarabağla bağlı kifayət qədər təbliğat-təşviqat aparmışıq. Artıq Qarabağdakı mədəniyyət nümunələrimizi, atributlarımızı, orada yaşayıb-yaratmış ədiblərimizin əsərlərini artıq dünya miqyasına çıxarmağın zamanı yetişib. Biz bir Azərbaycan türkü olaraq, o torpaqlarda əbədi yaşamışıq. 

Yüzillərdir, minillərdir o torpaqların sahibiyik. O torpaqlara gəlmə olan adamlara isə qucaq açmışıq, çörək vermişik. Onlar isə bizə namərdlik etdilər, təpik atdılar, sonra isə layiqli cavablarını aldılar. Həm tarixi qələbəmizi, həm də tarixi mədəni irisimizi dünya miqyasına çıxarmalıyıq. Məsələn, tanınmış alman türkoloq Maykl Reynhard Azərbaycanda olub və Şuşa, Qarabağ haqqında 600 səhifəlik sanballı kitab yazıb və Almaniyada çap etdirib. Həmin kitab ingilis dilində də çap olunub. 

Orada təsadüfən, heç məni tanımadan, mənim Qarabağla mövzusunda olan hekayələrimi də təhlil edib. Mən eşitdim ki, həmin kitabı Azərbaycan dilində də çap edirlər. Fikrimcə, bu kimi kitabları Azərbaycan dili ilə bərabər, rus, alman, ingilis və başqa dillərdə də çap etməliyik. Çalışmalıyıq ki, daha çoxunu elə xaricilər yazsınlar. Biz bunu maliyyələşdirməliyik. Xarici jurnalistləri, yazıçıları, tədqiqatçıları bu işə cəlb etməliyik. Həqiqətlər qoy onların öz qələmindən yazılsın. Xarici ölkələrdə yaşayan insanlar həqiqətləri bilməlidir. Onlar bilsinlər ki, biz kimik və Qarabağ kimindir”.

Nazim Hacıyev

Məqalə Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyi ilə “Azərbaycanın dövlətçilik tarixinin, milli adət-ənənələrin, elm və mədəniyyətin təbliği” istiqaməti üzrə hazırlanmışdır.