Qazdıqları quyuya özləri düşdülər

Yaxud “Amber Lulu”nun hesabına milyonlar “qazanmaq” istəyənlərin son aqibəti

Bəri başdan onu deyək ki, yazımızın “qəhrəman”ı detektiv filmlərə o qədər aludə olub ki, axırda özünü kinoda deyil, real həyatda, misal üçün, Artur Konan Doylun obrazlarından birinə çevirmək xəyalına düşüb. Finalı “qəhrəman”ın acı aqibətindən bəhs edən bu “kəskin süjetli” tragikomediyanın son səhnəsini yerli telekanalların birində izləyəndə personajların gerizəkalılığına və bəsitliyinə təəccüblənməmək mümkün deyildi.

Amma həmin telesüjetdə söhbət heç də ssenari müəllifinin təxəyyülünün məhsulu olan əhvalatdan deyil, Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin ölkə başçısının gəlini Alena Əliyevaya qarşı şantaj düzənləyən Azərbaycan vətəndaşının ifşasından və həbsindən gedir. Düşündüyü “oyun”un başlanğıcında o, əlindəki “kompromat”ları sosial şəbəkədə yaymaması üçün 10 milyon avro tələb edirmiş. Amma indi müstəntiqlərə verdiyi izahatında göstərdiyi kimi, məsələni “tezbazar” həll etmək üçün 5 milyon avroya razılaşıbmış.

İş materiallarında adı F.S. kimi keçən saxlanılan şəxs (onun şəxsiyyəti məhkəmənin son qərarına qədər gizli saxlanılacaq) ifadə verib. Şantaj “əməliyyat”ını bütün detalları ilə təsvir edən F.S. cari il fevralın 11-də “Sancaq” media orqanının “Facebook” səhifəsində Mehman Hüseynova mesaj göndərərək ondan “məlum qadının şəxsi həyatı ilə bağlı” foto və videoları göndərməsini xahiş edib. Saxlanılan şəxsin sözlərinə görə, tələb olunan materialları ona Hüseynov və Qabil Məmmədovun yaxın çevrəsindəki adamlar – Elman Əliyev və Məmmədzəki Səlimov göndərib.

E.Əliyevin “hətta iki video da əlavə etdiyi materiallar”ını alan F.S. şantaj əməliyyatının “start” düyməsini basır. O, elə həmin gün, Mehriban Əliyeva, Arzu Əliyeva və Leyla Əliyevanın “Facebook” səhifələrinə mesajlar göndərərək, “əlində Alena xanımın şəxsi həyatından müəyyən materialların olduğunu” bildirib və açıq mətnlə onunla əlaqə saxlanılmasını istəyib.

Cavabın ləngidiyini görən detektiv “qəhrəman”ı fevralın 15-də Heydər Əliyev Fondunun internet saytının “Müraciətlər” bölməsi vasitəsilə ikinci dəfə cəhd edib. Belə bir mesaj da göndərib: “onların adamları” messencer vasitəsilə onlarla əlaqə saxlamasalar, materiallar “bütün dünyaya — xəbər agentliklərinə, səfirliklərə və parlamentlərə göndəriləcək”.

Bu “nömrə” də işə yarımayanda fevralın 18-də şantajçı F.S. “Telegram” kanalı vasitəsilə Cavid Qurbanovla əlaqə saxlayıb və tələb etdiyi məbləği bir daha açıqlayıb: 5 milyon avro. Amma burada süjetdə qırılma baş verib və “əməliyyat planı” iflasa uğrayıb.

***

Bilirsiniz, bütün bu hekayənin ən gülməli elementi nədir? Cinayət elementinin – “qəhrəmanımız”ın şantaj məhsulunun saxta olduğunun üzə çıxması. F.S.-nin telefonunda tapılan videogörüntülərin təhlili zamanı məlum olub ki, Alena Əliyevaya qarşı “ifşaedici sübutlar” olduğu iddia edilən videolar müxtəlif saytlardan götürülmüş parçalardır. Şantajçı şəbəkə bu cür saytlarda “Amber Lulu” ləqəbi ilə tanınan, əsl adı və ünvanı artıq istintaq tərəfindən müəyyən olunmuş qadının təsvirlərindən istifadə edib. O da məlum olub ki, bu adamın sosial media hesablarında “şantaja yararlı” kifayət qədər videogrüntüləri, fotoşəkillər var və bu “Amber Lulu”nun Alena Əliyeva ilə heç bir əlaqəsi olmadığı gün kimi aydındır. Sən demə, Prezidentin gəlininə qarşı aparılan ucuz və çirkli kampaniya uydurma “kompromat” üzərində qurulubmuş.

Məsələnin ironiya doğuran digər tərəfi ondan ibarətdir ki, şantajçı blogerlərin özləri də feyk-məlumat yaydıqlarını çox yaxşı bilirdilər. Telekanalın reportajında qeyd edildiyi kimi, Mehman Hüseynov “bomba effektli” illüziya yaratmaq, eyni zamanda, tamaşaçıların gördüklərini təsdiq etməsinə mane olmaq üçün videonun – bir neçə saniyəlik fraqmentini efirdə nümayiş etdirib. Buna klassik informasiya manipulyasiya texnikası deyilir: görüntünü tamaşaçıların təxəyyülünün yarımçıq qalan hissəsini özlərinin doldurmasına imkan verəcək qədər nümayiş etdirmək. İşin yerdə qalan hissəsini isə “Telegram” kanalları, repostlar, fraqmentləşdirilmiş “insayder” hesabatları görəcəkdi.

Cinayət işinin ən heyrətamiz tərəfi isə şantaj arifmetikası və ya “Amber Lulu”nun portretinin bənzədilməsi deyil, saxlanılan şəxsin telefonunda tapılan səs yazısıdır. Məmmədzəki Səlimovun F.S.-a dediyi “kütlənin müstəqilliyi” və “vətəndaş mövqeyi” ilə bağlı sərsəmləmələrini hələ də özündə saxlayaraq onu hər kəsə çatdırılmağa “layiq bilməsidir”. Səlimov oyunun qaydalarını həmsöhbətinə heyrətamiz səmimiyyətlə izah edir: “Düymənin harada və nə vaxt basıldığını anlamaq lazımdır. Yəni nə dərəcədə icazə verilir”. Daha sonra deyir: “İcazə verildi ki, bu məsələ qaldırılsın, Mehman gündəmə gətirilsin. Bizə də icazə verildi ki, məsələni bir az partladaq, o dərəcədə yayaq”.

Axı şantaj şəbəkəsinin üzvləri yaxşı bilirdilər ki, kimsə həddi aşsa, onunla məşğul olacaqlar. Bu, sxem iştirakçısının öz telefonuna yazılan birbaşa mesajdır. Amma məsələ bununla da bitmir. Səlimov bir az da irəli gedir, siyasi şantaja əl atır: “Bu rejimdə artıq yuxarıdan düymə basılıb ki, bu rejim dəyişməlidir”.

***

Utanmaq hissi ilə yanaşı, vicdanını da itirmiş bir adam şaquli əmr zəncirini təsvir edir ki, burada hər kəsin öz rolu və hər rolun öz sərhədləri var. Kimin nəyi etməyə icazə verildiyi ilə bağlı qərarlar haradasa “yuxarıda” verilir. Bəs bu “zirvədə” kim oturur? Azərbaycandan kənarda hansı qüvvə suveren dövlətdə hakimiyyət dəyişikliyi məsələlərini həll etmək hüququnu lovğalıqla öz boyuna biçir? Belə bir qüvvə varmı? Bu, artıq blogerlərin şantaj oyunu deyil, ayrıca araşdırma mövzusudur.

2026-cı ilin əvvəlindən böhtan atmaqda təqsirli bilinən bloger, öz cinayətlərinə şərik etdiklərinə vəsiqə hazırlayan Mehman Hüseynov və onun qardaşı “Jurnalistlərin Azadlıq və Təhlükəsizlik İnstitutu”nun təsisçisi Emin xaricdə məskunlaşıb. Almaniyada yaşayan əqli cəhətdən qüsurlu Qabil Məmmədov, dələduzluqdan tutmuş terrorizmə çağırışlara qədər müxtəlif cinayət işləri ilə üzləşərək, tanımadıqları şəxsin foto və videolarından “sübut” kimi istifadə edərək Alena Əliyevaya qarşı əlaqələndirilmiş qarayaxma kampaniyasına başlayıblar.

Yayım bir qayda olaraq “YouTube” və sosial media vasitəsilə həyata keçirilib. Bununla yanaşı, materiallar şantaj üçün kənar “podratçılar”a göndərilib. Bütün bu məzhəkənin üstündə kimə və hansı məhdudiyyətlər daxilində fəaliyyət göstərməyə “icazə verildiyini” müəyyən edən xarici “düymə” var. Bu mənzərə rolların dəqiq bölünməsi ilə planlaşdırılmış bir əməliyyatdır: məzmun istehsalçıları, distribütorlar, şantajçı pul qazanan və hardasa yuxarıda bir yerdə əyləşmiş marionet. Bu cinayətkar “çete”ni birləşdirən, əlbəttə ki, siyasi platforma və ya müxalifət ideologiyası deyil.

Təbii ki, bütün bu dələduzluq halları tamhüquqlu dezinformasiya kampaniyasına başlamaq üçün smartfonun, sosial media hesabının və mənəvi natəmizliyin kifayət etdiyi bir dövrün məhsuludur. Bu məqamda Səlimovun səs yazısına və onun “yuxarıdan düymə” ilə bağlı açıqlamasına qayıdırıq. Şübhəsiz ki, Azərbaycan Prezidentinin ailəsinə qarşı aparılan kampaniya ölkəmizə informasiya təzyiqinin daha geniş kontekstində cəmləşib. İndi isə başqa bir sualın verilməsinin vaxtıdır: “Bir vaxtlar Mehman Hüseynovun həbsi ilə bağlı qlobal səs-küyə səbəb olan beynəlxalq hüquq müdafiə təşkilatları indi haradadırlar?” Onun azad edilməsi üçün onlarla ölkədən insan haqları müdafiəçiləri və beynəlxalq fəallar mübarizə aparıb. Fərz edək ki, bu, onların işidir. Amma həmin Hüseynov azadlıqda olduğu halda, sistemli şəkildə böhtanlar hazırlayıb yayır, şantaj üçün uydurma materiallar ötürür, ətrafdakılardan biri isə audioyazıda suveren dövlətdə hakimiyyəti dəyişmək üçün “yuxarıdan” basılan “düymə”dən danışır.

***

Bu “fəalların” şantaj və böhtan zənciri ilə bir-birinə bağlanması, hədəfin yeganə “günahı” müəyyən ailədən olan qadına çevrilməsi ilə onların hüququnun ən kiçik pozuntusunu görməyə mahir olan strukturlar birdən-birə kar və kor olurlar.

Bu ikiüzlülük artıq sistemli hal alıb və çoxdan kimsəni təəccübləndirmir. Böhtan, uydurma dəlillər, şəxsi həyata təcavüz. Uydurma materiallardan istifadə etməklə məqsədyönlü qarayaxma kampaniyası Cinayət Məcəlləsinin konkret maddələrində nəzərdə tutulmuş cinayətdir. Amma qurban “avtoritar dövlət”ə, saxta xəbərlərin tədarükçüsü isə “azadlıq mücahidi”nə çevriləndə cinayət sayılmır.

İndi bütün bunlardan hansı nəticələr çıxır? Birincisi, cəmiyyətimiz son dərəcə ayıq olmalıdır. İnformasiya gigiyenası – mənbələrin yoxlanılması, sosial mediadan “eksklüzivlərə” sağlam skeptisizm və “bu, kimə sərfəlidir?” sual-məntiqi unudulmamalıdır. İkincisi, dezinformasiyaya qarşı mübarizə sistemli yanaşma tələb edir. Yəni qanunvericiliyin, sintetik məzmunun tanınması üçün alətlərin və operativ reaksiya mexanizmlərinin hazırlanması vacibdir.

Artıq gizlinlərin aşkara çıxarılacağı məqam yetişib. Azərbaycan təkcə döyüş meydanında qalib gəlməyi deyil, həm də böhtanla müharibə aparmağa çalışanları vurmağı öyrənmiş ölkədir.

XQ-nin analitik qrupu