Qərbin Qafqaza qayıdışı, yoxsa Parisin solo oyunu?

Ermənistan 2023–2024-cü illərdə Fransa ilə 274,5 milyon avro dəyərində silah tədarükü müqaviləsi imzalayıb.

Fransa Silahlı Qüvvələr Nazirliyinin parlamentə təqdim etdiyi hesabatda bildirilir ki, yeni texnika, hərbi təlimlər və birgə əməliyyatlar yalnız müdafiə xarakteri daşıyır.

Məlumata görə, 2023-cü ildə İrəvanda Fransa müdafiə missiyasının yaradılması iki ölkə arasında hərbi əməkdaşlığı gücləndirib. Fransa Ermənistanı “Sezar” tipli özüyeriyən haubitsalar, 15 ədəd tank əleyhinə raket və onların buraxılış qurğuları ilə təmin edir. 2022-ci ilə qədər bu ölkə Ermənistana demək olar ki, silah tədarük etmirdi.

Maraqlıdır, bu proses Qərbin bölgəyə qayıtması kimi qiymətləndirilə bilərmi, yoxsa bu, yalnız Fransa-Ermənistan ikitərəfli strateji layihəsidir?

Ermənistanın son iki ildə Fransadan rekord həcmdə, yəni yüz milyonlarla avro dəyərində silah alması, habelə İrəvanda Fransa hərbi missiyasının yaradılması, təkcə Paris–İrəvan xəttinin dar çərçivəsi kimi görünmür. Məsələnin arxasında Qərbin Cənubi Qafqaza qayıtmaq cəhdi dayanır. Lakin bu qayıdış sistemli və vahid strategiya ilə aparılmır. Daha çox fragmentar, şəxsi ambisiyalara söykənən və Fransanın liderlik iddiası ilə müşahidə olunan prosesdir.

Fransa bu gün Ermənistanı bölgədə öz geopolitik dayağı kimi formalaşdırmağa çalışır: Türkiyənin regional güc kimi yüksəlişinə və Rusiyanın zəifləyən təsirinə qarşı “mühafizə xətti” yaratmaq istəyir. Paris üçün Ermənistan yalnız hərbi-siyasi tərəfdaş deyil, həm də ideoloji layihədir.

Amma burada vacib məqam var. Bu, bütöv Qərbin deyil, daha çox Fransanın təşəbbüsüdür. ABŞ bölgədə daha praqmatik, AB isə daha çox iqtisadi və normativ xətt aparır. Vaşinqtonun region siyasəti Ukrayna və Yaxın Şərqdən dolayı prioritet itkisiz idarəetməyə, Brüsselin gündəliyi isə enerji təhlükəsizliyinə fokuslanıb.

Bir sözlə, Fransa–Ermənistan hərbi yaxınlaşması Qərbin Qafqaza dönüşünün elementidir, lakin indilikdə bu, vahid Qərb strategiyası deyil Fransanın öz maraqları üzərində qurulmuş siyasi-hərbi ekspansiya modelidir.

Elmar
Gununsesi.info